{"id":5149,"date":"2023-05-19T16:45:52","date_gmt":"2023-05-19T16:45:52","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5149"},"modified":"2023-05-19T16:45:52","modified_gmt":"2023-05-19T16:45:52","slug":"husgerska-og-lodarmal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/05\/19\/husgerska-og-lodarmal\/","title":{"rendered":"H\u00fasgerska og l\u00f3\u00f0arm\u00e1l"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g hugsa a\u00f0 vi\u00f0 \u00feekkjum \u00f6ll einhver d\u00e6mi um or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0asamb\u00f6nd sem eru eing\u00f6ngu notu\u00f0 innan \u00e1kve\u00f0innar fj\u00f6lskyldu, vinah\u00f3ps e\u00f0a vinnusta\u00f0ar. \u00deetta geta veri\u00f0 hnyttin or\u00f0 \u00far barnam\u00e1li, oft bygg\u00f0 \u00e1 misskilningi barna sem eru a\u00f0 tileinka s\u00e9r m\u00e1li\u00f0; skemmtileg mism\u00e6li; v\u00edsvitandi afbakanir; \u00f3v\u00e6nt, s\u00e9rkennileg e\u00f0a fyndin tilsv\u00f6r; erlendar slettur o.fl., sem eru \u00fe\u00e1 notu\u00f0 \u00ed t\u00edma og \u00f3t\u00edma innan vi\u00f0komandi h\u00f3ps en eru \u00f3\u00feekkt og oft \u00f3skiljanleg utan hans. St\u00f6ku sinnum komast sl\u00edk or\u00f0 og or\u00f0asamb\u00f6nd inn \u00ed almennt m\u00e1l, s\u00e9rstaklega ef \u00feau \u00fej\u00f3na einhverju hlutverki sem almenna m\u00e1li\u00f0 sinnir ekki sem skyldi. En oftast hverfa \u00feau samt og skilja ekki eftir sig neinar menjar \u00feegar h\u00f3purinn sem notar \u00feau l\u00ed\u00f0ur undir lok af einhverjum \u00e1st\u00e6\u00f0um.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>h\u00fasgerska<\/em> sem er leitt af <em>h\u00fasagar\u00f0ur<\/em> hefur veri\u00f0 nota\u00f0 um m\u00e1l af \u00feessu tagi \u2013 \u00e9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 komi\u00f0 fr\u00e1 Baldri J\u00f3nssyni pr\u00f3fessor. \u00dea\u00f0 var l\u00edka kalla\u00f0 <em>l\u00f3\u00f0arm\u00e1l<\/em> \u00ed b\u00f3karkafla sem Halld\u00f3r Halld\u00f3rsson pr\u00f3fessor skrifa\u00f0i um s\u00e9rstakt m\u00e1lfar \u00ed tengdafj\u00f6lskyldu sinni og er eitt af \u00fev\u00ed f\u00e1a sem til er \u00e1 prenti um \u00feetta. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri mj\u00f6g forvitnilegt a\u00f0 vita meira um m\u00e1lnotkun af \u00feessu tagi en henni hefur s\u00e1ral\u00edti\u00f0 veri\u00f0 sinnt af m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ingum. \u00deetta er hluti tungum\u00e1lsins sem \u00feykir l\u00edklega l\u00e9ttv\u00e6gur og ekki m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega \u00e1hugaver\u00f0ur \u2013 en \u00feannig var l\u00edka liti\u00f0 \u00e1 barnam\u00e1l og mism\u00e6li \u00e1\u00f0ur fyrr \u00fe\u00f3tt n\u00fa s\u00e9 vita\u00f0 a\u00f0 hvort tveggja getur f\u00e6rt okkur \u00f3metanlega vitneskju um e\u00f0li tungum\u00e1lsins. En fyrir skorti \u00e1 l\u00fdsingum \u00e1 \u00feessu m\u00e1lfari eru eflaust \u00fdmsar \u00e1st\u00e6\u00f0ur.<\/p>\n<p>Ein er s\u00fa a\u00f0 \u00feetta er \u00f3formlegt m\u00e1l og hefur \u00fe\u00f3tt l\u00e9ttv\u00e6gt, og \u00edslenskar m\u00e1ll\u00fdsingar hafa byggst a\u00f0 miklu leyti \u00e1 fremur formlegu m\u00e1lsni\u00f0i. \u00d6nnur \u00e1st\u00e6\u00f0a er s\u00fa a\u00f0 \u00feetta er undantekningarl\u00edti\u00f0 eing\u00f6ngu talm\u00e1l sem ekki kemst \u00e1 prent, og \u00fev\u00ed litlar heimildir um \u00fea\u00f0 a\u00f0 hafa nema vera beinl\u00ednis \u00fe\u00e1tttakandi \u00ed \u00feeim h\u00f3pi \u00fear sem \u00feetta er nota\u00f0. \u00deri\u00f0ja \u00e1st\u00e6\u00f0an er s\u00fa a\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 \u00feetta m\u00e1lfar er yfirleitt bundi\u00f0 vi\u00f0 litla h\u00f3pa er engin almenn l\u00fdsing m\u00f6guleg, heldur ver\u00f0ur a\u00f0 l\u00fdsa or\u00f0anotkun innan hvers h\u00f3ps s\u00e9rstaklega. Af \u00feessum \u00e1st\u00e6\u00f0um vitum vi\u00f0 \u00e1kaflega l\u00edti\u00f0 um sl\u00edkt m\u00e1lfar og getum ekkert sagt um almenn einkenni \u00feess \u2013 hva\u00f0 s\u00e9 sameiginlegt og hva\u00f0 \u00f3l\u00edkt. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri sannarlega ver\u00f0ugt vi\u00f0fangsefni m\u00e1lfr\u00e6\u00f0inga a\u00f0 b\u00e6ta eitthva\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g hugsa a\u00f0 vi\u00f0 \u00feekkjum \u00f6ll einhver d\u00e6mi um or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0asamb\u00f6nd sem eru eing\u00f6ngu notu\u00f0 innan \u00e1kve\u00f0innar fj\u00f6lskyldu, vinah\u00f3ps e\u00f0a vinnusta\u00f0ar. \u00deetta geta veri\u00f0 hnyttin or\u00f0 \u00far barnam\u00e1li, oft bygg\u00f0 \u00e1 misskilningi barna sem eru a\u00f0 tileinka s\u00e9r m\u00e1li\u00f0; skemmtileg mism\u00e6li; v\u00edsvitandi afbakanir; \u00f3v\u00e6nt, s\u00e9rkennileg e\u00f0a fyndin tilsv\u00f6r; erlendar slettur o.fl., sem eru \u00fe\u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5149","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5149"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5150,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5149\/revisions\/5150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}