{"id":5160,"date":"2023-05-26T10:51:22","date_gmt":"2023-05-26T10:51:22","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5160"},"modified":"2023-05-26T13:45:25","modified_gmt":"2023-05-26T13:45:25","slug":"er-okei-okei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/05\/26\/er-okei-okei\/","title":{"rendered":"Er \u00f3kei \u00f3kei?"},"content":{"rendered":"<p>\u00d6rugglega hefur ekkert \u00edslenskt or\u00f0 veri\u00f0 hrakyrt jafnmiki\u00f0 og <em>\u00f3kei<\/em>. \u00dea\u00f0 hefur veri\u00f0 kalla\u00f0 \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c, \u201e\u00e1takanlegt d\u00e6mi um or\u00f0f\u00e1t\u00e6kt\u201c, \u201e\u00f3yr\u00f0i\u201c, \u201e\u201egraftrark\u00fdli\u201c \u00e1 f\u00f6grum l\u00edkama m\u00e1ls okkar\u201c, o.s.frv. Or\u00f0i\u00f0 er yfirleitt <a href=\"https:\/\/www.etymonline.com\/word\/OK#etymonline_v_2557\">raki\u00f0<\/a> til <em>ol korrekt<\/em>, frambur\u00f0arstafsetningar \u00e1 <em>all correct<\/em>, \u00ed bandar\u00edsku slangri kringum 1840, \u00fe\u00f3tt g\u00e6lunafn Martins van Buren Bandar\u00edkjaforseta, <em>Old Kinderhook<\/em>, s\u00e9 tali\u00f0 hafa \u00fdtt undir notkunina og skammst\u00f6funin lif\u00f0i \u201ebecause it filled a need for a quick way to write an approval on a document, bill, etc.\u201c, \u00fe.e. uppfyllti \u00fe\u00f6rf fyrir flj\u00f3tlega a\u00f0fer\u00f0 til a\u00f0 sta\u00f0festa skjal, sam\u00feykkja reikning o.s.frv. Or\u00f0i\u00f0 er rita\u00f0 \u00e1 \u00fdmsa vegu \u00ed \u00edslensku samhengi \u2013 <em>OK<\/em>, <em>O.K.<\/em>, <em>\u00f3key<\/em>, en <em>\u00f3kei<\/em> hefur alla t\u00ed\u00f0 veri\u00f0 langsamlega algengasti rith\u00e1tturinn.<\/p>\n<p>Elstu d\u00e6mi sem \u00e9g finn \u00e1 prenti eru fr\u00e1 fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ustu aldar. \u00cd \u00fe\u00fdddri s\u00f6gu \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu<\/em> 1936 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er \u00f3kei p\u00f3li, sag\u00f0i Minchin.\u201c \u00cd sama bla\u00f0i sama \u00e1r segir: \u201eN\u00fa svolei\u00f0is! \u00de\u00e1 er \u00fea\u00f0 O.K.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1940 er sagt fr\u00e1 titils\u00f6gunni \u00ed sm\u00e1sagnasafninu <em>H\u00f3telrottur<\/em> eftir Gu\u00f0mund K. Eir\u00edksson sem kom \u00fat \u00e1ri\u00f0 \u00e1\u00f0ur. \u201e\u00cd \u00feessari stuttu s\u00f6gu er dregin upp mynd af Reykjav\u00edkur\u00e6skunni [...] og vitanlega fylgir m\u00e1lskr\u00fa\u00f0i\u00f0 \u201evemmilegt\u201c, \u201egasalegt body\u201c, \u201echance\u201c og ,\u201e\u00f3key\u201c og fleira \u00fev\u00ed l\u00edkt s\u00f6gunni.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1944 segir: \u201e\u00de\u00e1 stakk eg upp \u00e1 a\u00f0 hann k\u00e6mi me\u00f0 m\u00e9r i einn h\u00f3pinn, en hann af\u00feakka\u00f0i og sag\u00f0ist vera \u00f3kei.\u201c Or\u00f0i\u00f0 s\u00e1st \u00fe\u00f3 ekki miki\u00f0 \u00e1 prenti fyrr en eftir 1970 og einkum eftir s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3t.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt <em>\u00f3kei<\/em> s\u00e9 stutt or\u00f0 og l\u00e1ti l\u00edti\u00f0 yfir s\u00e9r leynir \u00fea\u00f0 \u00e1 s\u00e9r \u2013 kemur fram \u00ed \u00fdmsum setningarst\u00f6\u00f0um og hefur margar mismunandi merkingar. \u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 greint sem upphr\u00f3pun og merkt \u201e\u00f3forml.\u201c. Tv\u00e6r merkingar or\u00f0sins eru gefnar: \u201e(sem svar e\u00f0a kve\u00f0ja) allt \u00ed lagi\u201c og \u201e(vi\u00f0 \u00fatsk\u00fdringu e\u00f0a fr\u00e1s\u00f6gn annars sem sam\u00feykki e\u00f0a bo\u00f0 um skilning, e\u00f0a sem spurning um skilning annars) \u00feannig j\u00e1, \u00fea\u00f0 er einmitt \u00fea\u00f0, \u00e9g skil\u201c e\u00f0a \u201e(sem spurning um skilning e\u00f0a sam\u00feykki annars) skili\u00f0? allt \u00ed lagi?\u201c \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F61281%3Ffbclid%3DIwAR32ZO4Tq5-xCld1Nwz6OYQt49h_p8Qps8B2kZUom9ChzTXjBK_9jEZkh5A&amp;h=AT1ZEP6eTK-2DlWo_QkGqLXOIP-CU8IKOroVdPANipeOOsHrzDAKNpCc8a0-F4A4sPssFeN3sA1py8Rcvu9tTe8j5ArfqENxRTjZ1zWfV2YR3grlTvM2tDuqwW3W8_wpHA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT36CQZ81-ZjCy_Q54orZUGDxjBz92oZRHisOXV3ZYPCtgt8mDJTd-RzKW9l_xTaD8lA1Nm9JC8Vdn-cUzcYoIM0ziJZ52p4DzB8V146Bllakpt3uIC78eWhkbtUKu5esNb73IUSCLSUCUYaJlUnQcthCcbGp5RQ\">greint<\/a> sem atviksor\u00f0 og tv\u00e6r merkingar gefnar: \u201et\u00e1knar sam\u00feykki, allt \u00ed lagi\u201c, d\u00e6mi \u201e\u00f3kei, \u00e9g skal \u00fevo upp\u201c og \u201et\u00e1knar hik e\u00f0a sam\u00feykki, j\u00e6ja\u201c, d\u00e6mi \u201e\u00f3kei, \u00fe\u00e1 er \u00feetta tilb\u00fai\u00f0\u201c.<\/p>\n<p>Oft er nefnt a\u00f0 merking <em>\u00f3kei <\/em>fari \u201eeftir \u00fev\u00ed \u00ed hva\u00f0a t\u00f3ntegund menn gubba \u00fev\u00ed \u00fat \u00far s\u00e9r\u201c eins og G\u00edsli J\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F1786576%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR3KDNf0OwFAzGdXTzLtHbLoAcf5alqPKjOLxECaytC_S9cu-FjqHvqypqU%23page%2Fn9%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT1aLXBRAMeucKkG4vNqBU9UJXmez5NnnGqcJh7iw-wQm3eE_z9LpqLop4886x_lpzR9MzYogJsORAM5u_P1zDcw6k-PgXhkvDvLjLyxR3CrNUdtEOe6CQkSQcETbUdCKw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT36CQZ81-ZjCy_Q54orZUGDxjBz92oZRHisOXV3ZYPCtgt8mDJTd-RzKW9l_xTaD8lA1Nm9JC8Vdn-cUzcYoIM0ziJZ52p4DzB8V146Bllakpt3uIC78eWhkbtUKu5esNb73IUSCLSUCUYaJlUnQcthCcbGp5RQ\">sag\u00f0i<\/a>. A\u00f0 \u00feessu leyti er \u00fea\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/fokus\/2019\/11\/19\/islendingar-paela-ordinu-jaeja-hversu-margar-merkingar-getur-ordid-jaeja-haft\/\">svipa\u00f0<\/a> <em>j\u00e6ja<\/em>. Sum notkun <em>\u00f3kei<\/em> er s\u00e9rstaklega h\u00e1\u00f0 hlj\u00f3mfalli og er algeng \u00ed talm\u00e1li en l\u00edklega sjaldg\u00e6f \u00ed ritm\u00e1li, enda erfitt a\u00f0 t\u00e1kna hlj\u00f3mfalli\u00f0 \u00ed riti. \u00deetta eru d\u00e6mi eins og \u201e\u00c9g er \u00e1 lei\u00f0 til \u00c1stral\u00edu<em>.<\/em>\u201c \u201e\u00d3-kei!\u201c, og bori\u00f0 fram me\u00f0 spurnar- e\u00f0a efasemdahreim, \u00fear sem \u00e1herslan kemur oftast \u00e1 seinna atkv\u00e6\u00f0i or\u00f0sins. \u00dearna merkir <em>\u00f3kei<\/em> \u00fdmist 'er \u00fea\u00f0 (virkilega)?' e\u00f0a '\u00e9g tr\u00fai \u00feessu ekki'. Einnig m\u00e1 nefna d\u00e6mi eins og \u201e\u00dea\u00f0 er eitt sem \u00e9g \u00fearf a\u00f0 segja \u00fe\u00e9r.\u201c \u201e\u00d3-kei\u201c. \u00dearna merkir <em>\u00f3kei<\/em> eiginlega 'haltu \u00e1fram, sannf\u00e6r\u00f0u mig' og er bori\u00f0 fram me\u00f0 \u00e1herslu \u00e1 seinni hluta og h\u00e6kkandi t\u00f3n sem \u00fdtir undir framhald.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki n\u00f3g a\u00f0 flokka <em>\u00f3kei<\/em> sem upphr\u00f3pun e\u00f0a atviksor\u00f0 \u2013 or\u00f0i\u00f0 hefur l\u00edka oft setningarst\u00f6\u00f0u l\u00fdsingaror\u00f0s, oftast \u00fe\u00e1 sem sagnfylling me\u00f0 s\u00f6gninni <em>vera<\/em>. \u201e\u00dea\u00f0 er l\u00edka alltaf gaman a\u00f0 l\u00e1ta hafa eitthva\u00f0 eftir s\u00e9r, sem er \u00f3kei og smart\u201c segir \u00ed <em>Speglinum <\/em>1944. \u201eKennedy er \u00f3kei, Amer\u00edka er all r\u00e6ght, en \u00cdsland er l\u00edka gott land\u201c segir \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1962. \u201eSalurinn er \u00f3kei\u201c, segir \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1975. Stundum stendur <em>\u00f3kei<\/em> l\u00edka hli\u00f0st\u00e6tt me\u00f0 nafnor\u00f0i \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 kannski ekki mj\u00f6g algengt \u2013 \u201e\u00dea\u00f0 er \u00f3kei sta\u00f0ur en m\u00e9r finnst skemmtilegra h\u00e9rna\u201c segir \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1981. \u201e\u00deetta er \u00f3kei hugmynd\u201c segir \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1984. \u201eSvona skyndibitalitterat\u00far er \u00f3kei spaug en grunnurinn \u00ed textanum b\u00fd\u00f0ur upp\u00e1 meira\u201c segir \u00ed <em>DV <\/em>2004.<\/p>\n<p>En <em>\u00f3kei<\/em> hefur l\u00edka eignast afkv\u00e6mi \u00ed \u00edslensku \u2013 sambandi\u00f0 <em>allt \u00ed kei<\/em>(<em>inu<\/em>) sem er auglj\u00f3slega samsl\u00e1ttur \u00far <em>allt \u00ed lagi<\/em> og <em>\u00f3kei<\/em>. \u00dearna b\u00e6tir <em>kei <\/em>vi\u00f0 sig greini og \u00fev\u00ed er e\u00f0lilegt a\u00f0 greina \u00fea\u00f0 sem nafnor\u00f0, eins og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5909122?iabr=on#page\/n47\/mode\/1up\/\">gert er<\/a> \u00ed d\u00e1lknum \u201eSlangri\u00f0\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2007: \u201e<strong>Kei: <\/strong>Hvorugkynsor\u00f0, samanber allt \u00ed keiinu, allt \u00ed lagi.\u201c Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00feetta samband er \u00ed <em>Frj\u00e1lsri verslun <\/em>1961: \u201eAllt \u00ed keiinu g\u00f3\u00f0i, \u00fe\u00fa ert ekkert klikka\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>R\u00e9tti <\/em>1968 segir: J\u00e6ja, \u00fea\u00f0 skilur \u00feetta enginn, \u00fe\u00e1 er allt \u00ed keyinu.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1972 segir: \u201eAllt er \u00ed keiinu hj\u00e1 okkur enn\u00fe\u00e1.\u201c \u00cd <em>Lystr\u00e6ningjanum <\/em>1978 segir: \u201eJ\u00e1j\u00e1 \u2013 allt \u00ed keiinu.\u201c St\u00f6ku sinnum er <em>kei<\/em>(<em>inu<\/em>) nota\u00f0 s\u00e9r, \u00e1n <em>allt \u00ed<\/em>: \u201eEr ekki p\u00fasti\u00f0 enn \u00ed lagi e\u00f0a r\u00e9ttara \u00ed kei-inu\u201c segir \u00ed <em>T\u00edmanum<\/em> 1984.<\/p>\n<p>\u201eT\u00edtt amast menn vi\u00f0 \u00f3\u00fej\u00f3\u00f0legu or\u00f0f\u00e6ri og sj\u00e1 \u00ed \u00fev\u00ed v\u00edsan dau\u00f0a \u00edslenskrar tungu \u2013 gott ef \u00edslensk menning er ekki komin a\u00f0 f\u00f3tum fram \u00feegar menn segja \u00f3kei \u00ed sta\u00f0 allt \u00ed lagi\u201c <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5307904?iabr=on#page\/n19\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> \u00c1rni Matth\u00edasson \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2010. R\u00f6kin gegn notkun <em>\u00f3kei<\/em> \u00ed \u00edslensku eru vissulega <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1822178?iabr=on#page\/n28\/mode\/1up\/\">\u00fdmis<\/a>. \u00dea\u00f0 er teki\u00f0 hr\u00e1tt \u00far ensku; \u00fea\u00f0 er \u00f3\u00fearft \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00f6nnur or\u00f0 eru til sem \u00fej\u00f3na sama tilgangi; \u00fea\u00f0 hefur oft \u00f3sk\u00fdra merkingu; \u00fea\u00f0 fellur illa a\u00f0 \u00edslensku hlj\u00f3\u00f0kerfi. Allt \u00feetta m\u00e1 til sanns vegar f\u00e6ra. \u00dea\u00f0 breytir \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 er g\u00edfurlega miki\u00f0 nota\u00f0 og t\u00ed\u00f0ni \u00feess \u00e1 prenti, \u00fe\u00f3tt t\u00f6luver\u00f0 s\u00e9, segir l\u00edti\u00f0 um t\u00ed\u00f0nina \u00ed talm\u00e1li. Bar\u00e1tta gegn \u00fev\u00ed hefur litlu skila\u00f0 og \u00e9g held a\u00f0 \u00f3h\u00e6tt s\u00e9 a\u00f0 segja a\u00f0 meginhluti m\u00e1lnotenda breg\u00f0i or\u00f0inu fyrir sig. Er ekki bara r\u00e9tt a\u00f0 taka <em>\u00f3kei<\/em> \u00ed s\u00e1tt?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6rugglega hefur ekkert \u00edslenskt or\u00f0 veri\u00f0 hrakyrt jafnmiki\u00f0 og \u00f3kei. \u00dea\u00f0 hefur veri\u00f0 kalla\u00f0 \u201eor\u00f0skr\u00edpi\u201c, \u201e\u00e1takanlegt d\u00e6mi um or\u00f0f\u00e1t\u00e6kt\u201c, \u201e\u00f3yr\u00f0i\u201c, \u201e\u201egraftrark\u00fdli\u201c \u00e1 f\u00f6grum l\u00edkama m\u00e1ls okkar\u201c, o.s.frv. Or\u00f0i\u00f0 er yfirleitt raki\u00f0 til ol korrekt, frambur\u00f0arstafsetningar \u00e1 all correct, \u00ed bandar\u00edsku slangri kringum 1840, \u00fe\u00f3tt g\u00e6lunafn Martins van Buren Bandar\u00edkjaforseta, Old Kinderhook, s\u00e9 tali\u00f0 hafa \u00fdtt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5160","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5160","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5160"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5160\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5164,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5160\/revisions\/5164"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5160"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5160"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5160"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}