{"id":5187,"date":"2023-06-06T20:00:38","date_gmt":"2023-06-06T20:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5187"},"modified":"2023-06-09T09:47:48","modified_gmt":"2023-06-09T09:47:48","slug":"adgerdaaaetlun-i-malefnum-islenskunnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/06\/06\/adgerdaaaetlun-i-malefnum-islenskunnar\/","title":{"rendered":"A\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun \u00ed m\u00e1lefnum \u00edslenskunnar"},"content":{"rendered":"<p>\u00dev\u00ed ber a\u00f0 fagna s\u00e9rstaklega a\u00f0 megin\u00e1herslan \u00ed <a href=\"https:\/\/samradsgatt.island.is\/oll-mal\/$Cases\/Details\/?id=3479\">a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun<\/a> \u00ed m\u00e1lefnum \u00edslenskrar tungu, n\u00edu a\u00f0ger\u00f0ir af 18, er \u00e1 \u00edslensku sem anna\u00f0 m\u00e1l og \u00edslenskun\u00e1m innflytjenda, enda f\u00e1tt mikilv\u00e6gara fyrir framt\u00ed\u00f0 \u00edslenskunnar. \u00dea\u00f0 er g\u00edfurleg aukning \u00ed notkun annarra tungum\u00e1la \u00ed landinu, einkum ensku. \u00deessi aukning stafar annars vegar af sprengingu \u00ed fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustu \u00fear sem enska er a\u00f0altungum\u00e1li\u00f0, og hins vegar af mikilli fj\u00f6lgun f\u00f3lks me\u00f0 anna\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1l sem kemur hinga\u00f0 til a\u00f0 setjast a\u00f0 e\u00f0a til a\u00f0 vinna h\u00e9r t\u00edmabundi\u00f0. Enska er a\u00f0alsamskiptam\u00e1l milli innf\u00e6ddra og \u00feess f\u00f3lks, og einnig innbyr\u00f0is milli f\u00f3lks af mismunandi \u00fej\u00f3\u00f0ernum. N\u00fa eru farin a\u00f0 ver\u00f0a til h\u00e9r \u00e1 landi afm\u00f6rku\u00f0 m\u00e1lsamf\u00e9l\u00f6g \u00fear sem \u00edslenska er ekki notu\u00f0 og f\u00e6stir kunna \u00edslensku.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er nokku\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0 f\u00f3lki me\u00f0 anna\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1l en \u00edslensku mun enn fara fj\u00f6lgandi \u00e1 n\u00e6stu \u00e1ratugum, og enskunotkun aukast. Ekkert bendir til annars en fer\u00f0af\u00f3lki haldi \u00e1fram a\u00f0 fj\u00f6lga. Atvinnurekendur kalla eftir meira vinnuafli og \u00fev\u00ed hefur veri\u00f0 sp\u00e1\u00f0 a\u00f0 eftir 20-30 \u00e1r ver\u00f0i allt a\u00f0 helmingur f\u00f3lks \u00e1 vinnumarka\u00f0i af erlendum uppruna. \u00c1 sama t\u00edma er f\u00e6\u00f0ingart\u00ed\u00f0ni \u00ed s\u00f6gulegu l\u00e1gmarki. Allt \u00feetta lei\u00f0ir til \u00feess a\u00f0 hlutfall enskunotkunar \u00e1 m\u00f3ti \u00edslenskunotkun hefur fari\u00f0 og fer h\u00e6kkandi, og ef svo fer fram sem horfir er alls ekki \u00f3hugsandi, og jafnvel l\u00edklegt, a\u00f0 um mi\u00f0ja \u00feessa \u00f6ld muni enska hafa teki\u00f0 vi\u00f0 af \u00edslensku sem a\u00f0alsamskiptam\u00e1li\u00f0 \u00ed landinu. \u00deessi a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun \u00fearf a\u00f0 geta sn\u00fai\u00f0 \u00feeirri \u00fer\u00f3un vi\u00f0 og er \u00fev\u00ed g\u00edfurlega mikilv\u00e6g.<\/p>\n<p>A\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlunin er metna\u00f0arfull \u00e1 margan h\u00e1tt og \u00ed henni er a\u00f0 finna fj\u00f6lda g\u00f3\u00f0ra \u00e1forma um a\u00f0ger\u00f0ir sem \u00f6rugglega munu efla \u00edslenskuna verulega ef \u00feeim ver\u00f0ur hrint \u00ed framkv\u00e6md. En \u00feessar a\u00f0ger\u00f0ir kosta f\u00e9 \u2013 mismiki\u00f0 vissulega, en verulegar upph\u00e6\u00f0ir \u00feegar allt er tali\u00f0. \u00dea\u00f0 er megingalli a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tluninnar a\u00f0 henni fylgja engar fj\u00e1rveitingar, og fj\u00e1rm\u00e1la\u00e1\u00e6tlun n\u00e6stu fimm \u00e1ra gefur litlar v\u00edsbendingar um a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin \u00e1formi a\u00f0 verja verulegu f\u00e9 til eflingar \u00edslenskunnar \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum. Au\u00f0vita\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 f\u00e9 er ekki veitt me\u00f0 \u00feings\u00e1lyktun og allar fj\u00e1rveitingar \u00feurfa a\u00f0 vera \u00e1 fj\u00e1rl\u00f6gum, en \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 mikill kostur ef einst\u00f6kum li\u00f0um \u00e1\u00e6tlunarinnar hef\u00f0i fylgt kostna\u00f0armat \u00fe\u00f3tt sl\u00edkt mat geti aldrei or\u00f0i\u00f0 anna\u00f0 en v\u00edsbending.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er au\u00f0velt a\u00f0 sam\u00feykkja till\u00f6gu um eflingu \u00edslenskunnar ef hvergi kemur fram a\u00f0 henni fylgi einhver kostna\u00f0ur, en kostna\u00f0armat au\u00f0veldar al\u00feingism\u00f6nnum a\u00f0 taka uppl\u00fdsta afst\u00f6\u00f0u til till\u00f6gunnar og meta hvort \u00feeim finnist v\u00e6ntanlegur \u00e1vinningur r\u00e9ttl\u00e6ta kostna\u00f0inn vi\u00f0 a\u00f0ger\u00f0irnar. \u00dea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 sam\u00feykkt \u00feings\u00e1lyktunartill\u00f6gunnar feli \u00ed s\u00e9r si\u00f0fer\u00f0ilega skuldbindingu um a\u00f0 sty\u00f0ja fj\u00e1rveitingar til a\u00f0 framfylgja henni og hugmynd um l\u00edklegan kostna\u00f0 er forsenda \u00feess. \u00deess vegna er nau\u00f0synlegt a\u00f0 \u00e1\u00f0ur en tillagan ver\u00f0ur l\u00f6g\u00f0 fyrir Al\u00feingi ver\u00f0i reikna\u00f0ur \u00fat l\u00edklegur kostna\u00f0ur \u00e1 hvern li\u00f0, l\u00edkt og gert var vi\u00f0 a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun stj\u00f3rnvalda \u00ed \u00edslenskri m\u00e1lt\u00e6kni sem unni\u00f0 var eftir \u00e1 \u00e1runum 2019-2022 og gafst mj\u00f6g vel.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dev\u00ed ber a\u00f0 fagna s\u00e9rstaklega a\u00f0 megin\u00e1herslan \u00ed a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun \u00ed m\u00e1lefnum \u00edslenskrar tungu, n\u00edu a\u00f0ger\u00f0ir af 18, er \u00e1 \u00edslensku sem anna\u00f0 m\u00e1l og \u00edslenskun\u00e1m innflytjenda, enda f\u00e1tt mikilv\u00e6gara fyrir framt\u00ed\u00f0 \u00edslenskunnar. \u00dea\u00f0 er g\u00edfurleg aukning \u00ed notkun annarra tungum\u00e1la \u00ed landinu, einkum ensku. \u00deessi aukning stafar annars vegar af sprengingu \u00ed fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustu \u00fear sem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5187","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5187"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5188,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5187\/revisions\/5188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}