{"id":5189,"date":"2023-06-07T08:00:52","date_gmt":"2023-06-07T08:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5189"},"modified":"2023-06-09T09:49:05","modified_gmt":"2023-06-09T09:49:05","slug":"aeskilegar-vidbaetur-vid-adgerdaaaetlun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/06\/07\/aeskilegar-vidbaetur-vid-adgerdaaaetlun\/","title":{"rendered":"\u00c6skilegar vi\u00f0b\u00e6tur vi\u00f0 a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun"},"content":{"rendered":"<p>Eins og \u00e9g skrifa\u00f0i um \u00ed g\u00e6r er margt gott \u00ed dr\u00f6gum a\u00f0 \u00feings\u00e1lyktunartill\u00f6gu um a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun \u00ed m\u00e1lefnum \u00edslenskrar tungu 2023-2026, einkum \u00e1herslan \u00e1 \u00edslensku sem anna\u00f0 m\u00e1l og \u00edslenskun\u00e1m innflytjenda. Vitanlega er ekki h\u00e6gt a\u00f0 gera allt \u00ed einu, en \u00ed \u00e1\u00e6tlunina vantar samt \u00ferj\u00e1r mj\u00f6g mikilv\u00e6gar og br\u00fdnar a\u00f0ger\u00f0ir sem \u00e9g hef\u00f0i kosi\u00f0 a\u00f0 hef\u00f0u veri\u00f0 haf\u00f0ar me\u00f0 og mega a.m.k. alls ekki b\u00ed\u00f0a fram yfir gildist\u00edma \u00e1\u00e6tlunarinnar. \u00de\u00e6r eru \u00feessar:<\/p>\n<p><strong>1.<\/strong> Mj\u00f6g mikilv\u00e6gt er a\u00f0 efla ranns\u00f3knir \u00e1 \u00edslensku m\u00e1li og st\u00f6\u00f0u \u00feess. H\u00e9r ver\u00f0ur a\u00f0 benda \u00e1 a\u00f0 eftir sameiningu H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands og Kennarah\u00e1sk\u00f3lans fyrir 15 \u00e1rum voru samtals 12 akadem\u00edsk st\u00f6rf \u00ed \u00edslenskri m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i \u00ed sameinu\u00f0um sk\u00f3la en n\u00fana eru \u00feau a\u00f0eins sj\u00f6 \u2013 hefur f\u00e6kka\u00f0 um fimm. Vegna \u00feess a\u00f0 nemendum \u00ed \u00edslensku hefur f\u00e6kka\u00f0 verulega a\u00f0 undanf\u00f6rnu, b\u00e6\u00f0i \u00e1 Menntav\u00edsindasvi\u00f0i og s\u00e9rstaklega Hugv\u00edsindasvi\u00f0i, er lj\u00f3st a\u00f0 reiknil\u00edkan h\u00e1sk\u00f3lastigsins mun ekki leyfa fj\u00f6lgun kennara \u00e1 n\u00e6stunni, og h\u00e6tta er \u00e1 enn frekari f\u00e6kkun \u00feegar kennarar fara \u00e1 eftirlaun. Ranns\u00f3knir eru 40% af vinnuskyldu h\u00e1sk\u00f3lakennara \u00ed akadem\u00edskum st\u00f6rfum og \u00fev\u00ed gefur augalei\u00f0 a\u00f0 f\u00e6kkun kennara lei\u00f0ir til minni ranns\u00f3kna.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 vitum a\u00f0 miklar hr\u00e6ringar eru \u00ed m\u00e1linu og m\u00e1lsamf\u00e9laginu um \u00feessar mundir og g\u00edfurlega mikilv\u00e6gt a\u00f0 fylgjast vel me\u00f0 \u00fev\u00ed sem er a\u00f0 gerast til a\u00f0 unnt s\u00e9 a\u00f0 gr\u00edpa til a\u00f0ger\u00f0a ef \u00e1st\u00e6\u00f0a er til. Vissulega eru st\u00e6rri ranns\u00f3knarverkefni a\u00f0 miklu leyti fj\u00e1rm\u00f6gnu\u00f0 af styrkjum \u00far samkeppnissj\u00f3\u00f0um, en eftir sem \u00e1\u00f0ur er nau\u00f0synlegt a\u00f0 hafa fr\u00e6\u00f0imenn \u00ed f\u00f6stum st\u00f6rfum til a\u00f0 skipuleggja verkefnin, stj\u00f3rna \u00feeim, og tryggja samfellu \u00ed starfinu. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed mj\u00f6g alvarlegt a\u00f0 \u00e1 sama t\u00edma og \u00fe\u00f6rfin fyrir ranns\u00f3knir er meiri og br\u00fdnni en nokkru sinni fyrr skuli hafa dregi\u00f0 st\u00f3rlega \u00far ranns\u00f3knargetu \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i. Vi\u00f0 \u00fev\u00ed ver\u00f0ur a\u00f0 breg\u00f0ast me\u00f0 fj\u00f6lgun kennara \u00ed \u00edslenskri m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i sem fyrst, og \u00e6skilegt hef\u00f0i veri\u00f0 a\u00f0 taka \u00e1 \u00fev\u00ed m\u00e1li \u00ed a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tluninni.<\/p>\n<p><strong>2.<\/strong> \u00cd framhaldi af \u00feessu ver\u00f0ur a\u00f0 nefna a\u00f0 ekki eru \u00ed \u00e1\u00e6tluninni neinar a\u00f0ger\u00f0ir til a\u00f0 fj\u00f6lga h\u00e1sk\u00f3lanemum \u00ed \u00edslensku, a\u00f0 \u00fev\u00ed undanskildu a\u00f0 lagt er til a\u00f0 bo\u00f0i\u00f0 ver\u00f0i upp \u00e1 fjar\u00adn\u00e1m \u00ed \u00edslensku til BA-pr\u00f3fs. \u00dea\u00f0 er g\u00f3\u00f0ra gjalda vert en r\u00e6\u00f0st ekki a\u00f0 r\u00f3tum vandans, sem er s\u00e1 a\u00f0 \u00edslenskun\u00e1m vir\u00f0ist af einhverjum \u00e1st\u00e6\u00f0um ekki h\u00f6f\u00f0a til ungs f\u00f3lks \u2013 e.t.v. vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00f3ttast a\u00f0 lenda \u00ed blindg\u00f6tu og \u00e1ttar sig ekki \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenskun\u00e1m gefur marga og fj\u00f6lbreytta m\u00f6guleika \u00e1 framhaldsn\u00e1mi og st\u00f6rfum. N\u00fdnemum \u00ed \u00edslensku til BA-pr\u00f3fs vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands hefur fari\u00f0 \u00f6rt f\u00e6kkandi undanfarin \u00e1r og voru ekki nema svol\u00edti\u00f0 \u00e1 annan tug \u00ed vetur, og nemendum sem velja \u00edslensku sem kj\u00f6rsvi\u00f0 \u00e1 Menntav\u00edsindasvi\u00f0i hefur einnig fari\u00f0 f\u00e6kkandi.<\/p>\n<p>\u00deessi f\u00e6kkun hefur ke\u00f0juverkandi \u00e1hrif \u2013 lei\u00f0ir mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 fj\u00e1rhagsl\u00edkan H\u00e1sk\u00f3lans til minnka\u00f0ra fj\u00e1rveitinga sem aftur lei\u00f0ir til minnka\u00f0s n\u00e1msframbo\u00f0s sem lei\u00f0ir svo til \u00feess a\u00f0 n\u00e1mi\u00f0 ver\u00f0ur ekki eins \u00e1hugavert og \u00e1\u00f0ur \u00ed augum nemenda og a\u00f0s\u00f3kn minnkar enn. Ef svo fer fram sem horfir mun \u00feetta \u00e1stand lei\u00f0a til skorts \u00e1 \u00edslenskukennurum eftir nokkur \u00e1r. \u00dea\u00f0 er br\u00fdnt a\u00f0 kanna hvers vegna \u00edslenskun\u00e1m h\u00f6f\u00f0ar ekki til ungs f\u00f3lks og n\u00fdta ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur \u00far \u00feeirri k\u00f6nnun til a\u00f0 reyna a\u00f0 sn\u00faa \u00feessari \u00fer\u00f3un vi\u00f0 og vekja \u00e1huga ungs f\u00f3lks \u00e1 \u00edslenskun\u00e1mi. \u00cd \u00fev\u00ed skyni er nau\u00f0synlegt a\u00f0 skipuleggja \u00f6fluga kynningu \u00ed framhaldssk\u00f3lum, en einnig getur \u00feurft a\u00f0 breyta \u00edslenskukennslu \u00ed framhaldssk\u00f3lum og H\u00e1sk\u00f3lanum og gr\u00edpa til \u00fdmissa fleiri a\u00f0ger\u00f0a.<\/p>\n<p><strong>3.<\/strong> \u00de\u00f3tt v\u00edsa\u00f0 s\u00e9 til \u00cdslenskrar m\u00e1lnefndar \u00e1 nokkrum st\u00f6\u00f0um \u00ed a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tluninni er ekki fjalla\u00f0 s\u00e9rstaklega um m\u00e1lefni nefndarinnar, en nau\u00f0synlegt er a\u00f0 efla hana og hugsa upp \u00e1 n\u00fdtt. T\u00edu af 16 fulltr\u00faum \u00ed nefndinni eru fulltr\u00faar f\u00e9laga og stofnana sem vinna me\u00f0 \u00edslenskt m\u00e1l \u00e1 einn e\u00f0a annan h\u00e1tt, og langflest \u00feeirra sem n\u00fa sitja \u00ed nefndinni eru me\u00f0 einhverja h\u00e1sk\u00f3lamenntun \u00ed \u00edslensku. \u00deetta skipulag endurspeglar \u00farelt vi\u00f0horf til tungum\u00e1lsins og hverjum \u00fea\u00f0 komi vi\u00f0. \u00dea\u00f0 m\u00e1 segja a\u00f0 n\u00e6stum allir nefndarmenn s\u00e9u fulltr\u00faar \u201eframlei\u00f0enda\u201c (e\u00f0a \u201eeigenda\u201c) tungum\u00e1lsins, f\u00f3lks sem hefur atvinnu af \u00fev\u00ed a\u00f0 vinna me\u00f0 \u00edslenskt m\u00e1l, en fulltr\u00faa \u201eneytenda\u201c m\u00e1lsins, almennra m\u00e1lnotenda, vanti n\u00e6r algerlega \u00ed nefndina. \u00deessu er nau\u00f0synlegt a\u00f0 breyta.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 m\u00e6tti hugsa s\u00e9r a\u00f0 \u00ed nefndina b\u00e6ttust t.d. fulltr\u00faar samtaka atvinnurekenda og launaf\u00f3lks, \u00d6ryrkjabandalagsins, Samtakanna \u00b478, Kvenr\u00e9ttindaf\u00e9lagsins, \u00cd\u00fer\u00f3ttasambands \u00cdslands, Heimilis og sk\u00f3la, Landssamtaka \u00edslenskra st\u00fadenta, Sambands \u00edslenskra framhaldssk\u00f3lanema og Samtaka P\u00f3lverja \u00e1 \u00cdslandi. \u00dear me\u00f0 v\u00e6ru komnir jafnmargir fulltr\u00faar \u201eneytenda\u201c og \u201eframlei\u00f0enda\u201c \u00ed nefndina. Sl\u00edk nefnd er vitaskuld of st\u00f3r til a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 gera r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 h\u00fan fundi oft e\u00f0a fundir hennar ver\u00f0i skilvirkir. Hins vegar by\u00f0i \u00feessi skipan upp \u00e1 a\u00f0 nefndinni yr\u00f0i skipt \u00ed undirnefndir \u00fear sem fj\u00f6lbreytt sj\u00f3narmi\u00f0 fengju a\u00f0 nj\u00f3ta s\u00edn \u00ed hverri nefnd. En auk \u00feessa er mikilv\u00e6gt a\u00f0 styrkja nefndina fj\u00e1rhagslega og sj\u00e1 henni fyrir skrifstofu og starfsf\u00f3lki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eins og \u00e9g skrifa\u00f0i um \u00ed g\u00e6r er margt gott \u00ed dr\u00f6gum a\u00f0 \u00feings\u00e1lyktunartill\u00f6gu um a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun \u00ed m\u00e1lefnum \u00edslenskrar tungu 2023-2026, einkum \u00e1herslan \u00e1 \u00edslensku sem anna\u00f0 m\u00e1l og \u00edslenskun\u00e1m innflytjenda. Vitanlega er ekki h\u00e6gt a\u00f0 gera allt \u00ed einu, en \u00ed \u00e1\u00e6tlunina vantar samt \u00ferj\u00e1r mj\u00f6g mikilv\u00e6gar og br\u00fdnar a\u00f0ger\u00f0ir sem \u00e9g hef\u00f0i kosi\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5189","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5189","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5189"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5189\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5190,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5189\/revisions\/5190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}