{"id":5225,"date":"2023-06-26T22:00:53","date_gmt":"2023-06-26T22:00:53","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5225"},"modified":"2023-06-28T23:23:34","modified_gmt":"2023-06-28T23:23:34","slug":"abyrgdarleysi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/06\/26\/abyrgdarleysi\/","title":{"rendered":"\u00c1byrg\u00f0arleysi"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd haust var fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra spur\u00f0 um \u00fea\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/www8.visir.is\/g\/20222339440d\/-vid-i-rikisstjorn-og-fjarmalaradherra-hofum-axlad-politiska-abyrgd-\">vi\u00f0tali<\/a> \u00e1 St\u00f6\u00f0 tv\u00f6 hvort \u00fea\u00f0 v\u00e6ri ekki fj\u00e1rm\u00e1la\u00adr\u00e1\u00f0\u00adherra sem b\u00e6ri \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed sem hef\u00f0i fari\u00f0 \u00farskei\u00f0is vi\u00f0 s\u00f6lu \u00e1 hlut \u00ed \u00cdslandsbanka. \u00cd svari s\u00ednu sag\u00f0i h\u00fan a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin og fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra hef\u00f0u einmitt \u201eaxla\u00f0 p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0\u201c. \u00deegar \u00feetta m\u00e1l var r\u00e6tt \u00e1 Al\u00feingi <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/raeda\/153\/rad20221212T154608.html\">sag\u00f0ist<\/a> \u00de\u00f3rhildur Sunna \u00c6varsd\u00f3ttir eiga \u201emj\u00f6g erfitt me\u00f0 a\u00f0 skilja hva\u00f0 h\u00e6st\u00advirtir r\u00e1\u00f0herrar \u00e1ttu vi\u00f0 \u00feegar \u00feeir s\u00f6g\u00f0ust hafa axla\u00f0 p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0.\u201c \u00cd framhaldi af \u00fev\u00ed spur\u00f0i h\u00fan: \u201eHvernig skilgreinir h\u00e6stvirtur fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0? Hvern\u00adig telur for\u00ads\u00e6tis\u00adr\u00e1\u00f0\u00adherra a\u00f0 kj\u00f6rnir fulltr\u00faar axli p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0? Aukaspurn\u00adingin \u00ed \u00feessu sam\u00adhengi er: Hvernig \u00ed \u00f3sk\u00f6punum hefur r\u00edkisstj\u00f3rnin axla\u00f0 p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 bankas\u00f6lunni?\u201c<\/p>\n<p>Fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra f\u00f3r um v\u00ed\u00f0an v\u00f6ll \u00ed svari s\u00ednu og <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/raeda\/153\/rad20221212T155110.html\">sag\u00f0i<\/a> m.a.: \u201eVi\u00f0 getum sagt a\u00f0 p\u00f3lit\u00edsk \u00e1byrg\u00f0 birtist \u00ed sinni \u00fdtrustu mynd \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e1\u00f0herra missi emb\u00e6tti sitt vegna vantrausts \u00feingsins. [\u2026] \u00deegar horft er til \u00feeirra sem fjalla\u00f0 hafa um \u00feessi m\u00e1l, t.d. \u00e1 norr\u00e6num vettvangi, \u00fe\u00e1 getur r\u00e1\u00f0herra axla\u00f0 p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0 me\u00f0 \u00fdmsum \u00f6\u00f0rum h\u00e6tti. [\u2026] [D]anskur h\u00e6star\u00e9ttard\u00f3mari og einn helsti s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingur Nor\u00f0urlanda \u00ed r\u00e1\u00f0herra\u00e1byrg\u00f0 [\u2026] or\u00f0ar \u00fea\u00f0 svo [\u2026] a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fdtrasta form p\u00f3lit\u00edskrar \u00e1byrg\u00f0ar birtist \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 vantraust s\u00e9 sam\u00feykkt \u00fe\u00e1 geti p\u00f3lit\u00edsk \u00e1byrg\u00f0 birst \u00ed \u00fdmsum myndum, t.d. me\u00f0 gagnr\u00fdni \u00e1 r\u00e1\u00f0herra \u00ed p\u00f3lit\u00edskri umr\u00e6\u00f0u, me\u00f0\u00adfer\u00f0 m\u00e1la \u00ed \u00feinginu og eftir atvikum me\u00f0 snuprum svok\u00f6llu\u00f0um [\u2026] \u00ed \u00e1liti \u00feingnefnda.\u201c<\/p>\n<p>T\u00e6past er h\u00e6gt a\u00f0 segja a\u00f0 \u00fearna s\u00e9u sk\u00fdr sv\u00f6r vi\u00f0 spurningunum. \u00cd <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20222340175d\">vi\u00f0tali<\/a> vi\u00f0 V\u00edsi l\u00fdsti Henry Alex\u00adander Henrysson si\u00f0fr\u00e6\u00f0\u00adingur \u00e1hyggjum af k\u00e6ruleysislegri umgengni r\u00e1\u00f0herra vi\u00f0 hug\u00adtaki\u00f0 <em>p\u00f3lit\u00edsk \u00e1byrg\u00f0<\/em> og hvernig a\u00f0 <em>bera \u00e1byrg\u00f0<\/em> og <em>axla \u00e1byrg\u00f0<\/em> er rugla\u00f0 saman. \u201e[S]tundum berum vi\u00f0 \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 einhverju a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti a\u00f0 okkur er fali\u00f0 verkefni. \u00de\u00e1 berum vi\u00f0 \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed s\u00e9 unni\u00f0. \u00c9g t\u00f3k eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra valdi a\u00f0 tala um sl\u00edka \u00e1byrg\u00f0 [\u2026] \u00feegar hann v\u00edsa\u00f0 til \u00feess a\u00f0 hann hef\u00f0i bori\u00f0 \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 selja hlut \u00ed banka. En \u00feetta er kannski ekki a\u00f0 bera \u00e1byrg\u00f0 e\u00f0a axla \u00e1byrg\u00f0 \u00ed \u00feeim skilningi sem f\u00f3lk hefur veri\u00f0 a\u00f0 tala um. \u00dea\u00f0 er tengdara s\u00ed\u00f0ari merkingunni \u00fear sem ma\u00f0ur \u00fearf a\u00f0 vera \u00e1byrgur fyrir \u00fev\u00ed sem gert hefur veri\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>F\u00f3lk <em>ber \u00e1byrg\u00f0<\/em> \u00e1 tilteknum hlutum, samkv\u00e6mt l\u00f6gum, si\u00f0areglum e\u00f0a almennum venjum \u00ed mannlegum samskiptum, og undan \u00feeirri \u00e1byrg\u00f0 ver\u00f0ur ekki vikist, h\u00fan er ekki valkv\u00e6\u00f0 \u2013 en h\u00fan hefur ekki endilega neinar aflei\u00f0ingar. F\u00f3lk sem <em>axlar \u00e1byrg\u00f0<\/em> tekur hins vegar \u00e1 sig \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 ein\u00adhverju sem \u00fea\u00f0 hefur ekki endilega komi\u00f0 n\u00e1l\u00e6gt. R\u00e1\u00f0herra getur t.d. <em>axla\u00f0 \u00e1byrg\u00f0<\/em> \u00e1 verk\u00adum einhvers undirmanns s\u00edns e\u00f0a undirstofnunar \u00fe\u00f3tt honum hafi veri\u00f0 alls \u00f3kunnugt um \u00feau og \u00feau jafnvel veri\u00f0 \u00ed bl\u00f3ra vi\u00f0 vilja hans. Stundum er hins vegar h\u00e6gt a\u00f0 hafna \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>axla \u00e1byrg\u00f0<\/em>, sem felur \u00fe\u00e1 \u00ed s\u00e9r a\u00f0 neita a\u00f0 taka \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 or\u00f0um e\u00f0a ger\u00f0um s\u00ednum \u2013 e\u00f0a eftir atvikum fj\u00f6l\u00adskyldu\u00adme\u00f0lima, undirmanna e\u00f0a annarra sem f\u00f3lk hefur \u00e1 einhvern h\u00e1tt \u00ed umsj\u00e1 sinni.<\/p>\n<p>Eitt er a\u00f0 \u00fevo hendur s\u00ednar af tilteknum or\u00f0um e\u00f0a ath\u00f6fnum og neita \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>axla \u00e1byrg\u00f0<\/em> \u00e1 \u00feeim, telja sig ekki hafa bori\u00f0 neina \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00feeim \u2013 \u00fea\u00f0 getur \u00e1tt r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r fr\u00e1 lagalegu e\u00f0a si\u00f0\u00adfer\u00f0ilegu sj\u00f3narmi\u00f0i. En anna\u00f0 er a\u00f0 <strong>segjast<\/strong> <em>axla \u00e1byrg\u00f0<\/em> \u00e1 \u00feessum or\u00f0um e\u00f0a ath\u00f6fnum og l\u00e1ta \u00fear vi\u00f0 sitja \u2013 breg\u00f0ast ekki vi\u00f0 \u00e1 nokkurn annan h\u00e1tt. \u00de\u00e1 er veri\u00f0 a\u00f0 nota or\u00f0asambandi\u00f0 \u00ed ann\u00adarri merkingu en \u00fea\u00f0 haf\u00f0i til skamms t\u00edma, \u00ed s\u00f6mu merkingu og <em>bera \u00e1byrg\u00f0<\/em>. En \u00e1 \u00feessu tvennu er \u2013 e\u00f0a var \u2013 grundvallarmunur eins og Henry Alexander benti \u00e1. A\u00f0 <em>axla \u00e1byrg\u00f0<\/em> felur \u00ed s\u00e9r \u2013 e\u00f0a f\u00f3l \u00ed s\u00e9r \u2013 aflei\u00f0ingar. R\u00e1\u00f0herrann \u00ed d\u00e6minu h\u00e9r \u00e1 undan g\u00e6ti m\u00e1tt \u00feola hrakfarir \u00ed n\u00e6sta pr\u00f3fkj\u00f6ri e\u00f0a kosningum, e\u00f0a jafnvel \u00feurft a\u00f0 segja af s\u00e9r \u2013 \u00ed \u00fatl\u00f6ndum. Ekki \u00e1 \u00cdslandi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd haust var fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra spur\u00f0 um \u00fea\u00f0 \u00ed vi\u00f0tali \u00e1 St\u00f6\u00f0 tv\u00f6 hvort \u00fea\u00f0 v\u00e6ri ekki fj\u00e1rm\u00e1la\u00adr\u00e1\u00f0\u00adherra sem b\u00e6ri \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed sem hef\u00f0i fari\u00f0 \u00farskei\u00f0is vi\u00f0 s\u00f6lu \u00e1 hlut \u00ed \u00cdslandsbanka. \u00cd svari s\u00ednu sag\u00f0i h\u00fan a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin og fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra hef\u00f0u einmitt \u201eaxla\u00f0 p\u00f3lit\u00edska \u00e1byrg\u00f0\u201c. \u00deegar \u00feetta m\u00e1l var r\u00e6tt \u00e1 Al\u00feingi sag\u00f0ist \u00de\u00f3rhildur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5225"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5226,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5225\/revisions\/5226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}