{"id":5244,"date":"2023-07-08T18:14:41","date_gmt":"2023-07-08T18:14:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5244"},"modified":"2023-07-08T18:14:41","modified_gmt":"2023-07-08T18:14:41","slug":"hvers-vegna-er-karlkyn-notad-i-hlutlausri-merkingu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/08\/hvers-vegna-er-karlkyn-notad-i-hlutlausri-merkingu\/","title":{"rendered":"Hvers vegna er karlkyn nota\u00f0 \u00ed hlutlausri merkingu?"},"content":{"rendered":"<p>Ef f\u00f3lk byggir <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/eyjan\/2023\/7\/8\/sigmundur-ernir-skrifar-lengi-lifi-kynin-oll\/\">m\u00e1lflutning sinn og r\u00f6ksemdaf\u00e6rslu<\/a> \u00e1 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegum hugt\u00f6kum er betra a\u00f0 vita hva\u00f0 \u00feau merkja. Frumlag og andlag koma \u00feessu m\u00e1li n\u00e1kv\u00e6mlega ekkert vi\u00f0. \u00dea\u00f0 sem greinarh\u00f6fundur \u00e1 v\u00e6ntanlega vi\u00f0 er a\u00f0 <em>m\u00f6rg <\/em>\u00ed <em>m\u00f6rg komu saman<\/em> og <em>\u00f6ll <\/em>\u00ed <em>\u00f6ll velkomin<\/em> v\u00edsi ekki til neins nafnor\u00f0s. \u00dev\u00ed er nefnilega oft haldi\u00f0 fram a\u00f0 \u00ed <em>margir komu saman <\/em>og <em>allir velkomnir<\/em> s\u00e9 nafnor\u00f0i\u00f0 <em>ma\u00f0ur <\/em>\u00ed raun undirskili\u00f0 og \u00feess vegna s\u00e9 <em>m\u00f6rg komu saman<\/em> og <em>\u00f6ll velkomin<\/em> r\u00f6kleysa \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 hugsa s\u00e9r neitt hvorugkyns nafnor\u00f0 sem g\u00e6ti sta\u00f0i\u00f0 \u00e1 eftir <em>m\u00f6rg <\/em>og <em>\u00f6ll<\/em>. En \u00fea\u00f0 er misskilningur. \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 \u00ed hef\u00f0bundnu m\u00e1li hefur veri\u00f0 nota\u00f0 karlkyn \u00ed sl\u00edkum setningum, en \u00fea\u00f0 er <strong>ekki<\/strong> vegna \u00feess a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>ma\u00f0ur<\/em> liggi a\u00f0 baki.<\/p>\n<p>Fyrir \u00fev\u00ed m\u00e1 f\u00e6ra \u00fdmis r\u00f6k en h\u00e9r skal a\u00f0eins nefna eitt d\u00e6mi. Ef \u00e9g kem heim og \u00e1 von \u00e1 a\u00f0 hitta fyrir barnah\u00f3p en \u00fea\u00f0 er dau\u00f0a\u00fe\u00f6gn g\u00e6ti \u00e9g spurt: \u201eHvers vegna er svona hlj\u00f3tt?\u201c og fengi\u00f0 svari\u00f0 \u201eSumir f\u00f3ru \u00ed b\u00ed\u00f3 en a\u00f0rir \u00ed sund\u201c. \u00dear er lj\u00f3st a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>ma\u00f0ur<\/em> er ekki undirskili\u00f0 \u2013 sem s\u00e9, \u00fea\u00f0 v\u00e6ri fr\u00e1leitt a\u00f0 segja \u201eSumir mennirnir f\u00f3ru \u00ed b\u00ed\u00f3 og a\u00f0rir \u00ed sund.\u201c Au\u00f0vita\u00f0 v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 karlkynsor\u00f0i\u00f0 <em>krakki<\/em> l\u00e6gi a\u00f0 baki \u00ed \u00fev\u00ed tilviki og \u00fea\u00f0 \u00fatsk\u00fdr\u00f0i karlkyni\u00f0 \u00e1 <em>allir<\/em>. \u00de\u00e1 m\u00e6tti hins vegar spyrja hvers vegna hvorugkynsor\u00f0i\u00f0 <em>barn <\/em>g\u00e6ti ekki eins legi\u00f0 a\u00f0 baki \u00feannig a\u00f0 vi\u00f0 fengjum \u201eSum f\u00f3ru \u00ed b\u00ed\u00f3 og \u00f6nnur \u00ed sund\u201c \u2013 sem v\u00e6ri e\u00f0lilegt svar ef \u00e9g hef\u00f0i spurt \u201eHvar eru \u00f6ll b\u00f6rnin?\u201c \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 v\u00edsa <em>sum<\/em> og <em>\u00f6nnur<\/em> til hvorugkynsor\u00f0sins <em>b\u00f6rnin<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er nefnilega eitt einkenni margra fornafna a\u00f0 v\u00edsun \u00feeirra getur b\u00e6\u00f0i veri\u00f0 innan m\u00e1lsins (endurv\u00edsun) og \u00fat fyrir m\u00e1li\u00f0 (bendiv\u00edsun). \u00deegar fornafn stendur me\u00f0 nafnor\u00f0i og v\u00edsar til \u00feess ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 a\u00f0 sambeygjast \u00fev\u00ed \u2013 \u00fea\u00f0 er a\u00f0eins h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>margir menn<\/em>, ekki *<em>m\u00f6rg menn<\/em> vegna \u00feess a\u00f0 <em>menn<\/em> er karlkyn. En ef fornafni\u00f0 stendur sj\u00e1lfst\u00e6tt v\u00edsar \u00fea\u00f0 \u00fat fyrir m\u00e1li\u00f0, til einhvers sem vi\u00f0 vitum um e\u00f0a gerum okkur hugmyndir um. \u00d3\u00e1kve\u00f0in forn\u00f6fn geta alveg sta\u00f0i\u00f0 ein og s\u00e9r, \u00e1n \u00feess a\u00f0 hafa nafnor\u00f0 s\u00e9r vi\u00f0 hli\u00f0 \u2013 og \u00e1n \u00feess a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 e\u00f0a nau\u00f0synlegt a\u00f0 hugsa s\u00e9r nokkurt nafnor\u00f0. Ef v\u00edsunin er til h\u00f3ps sem \u00e1st\u00e6\u00f0a er til a\u00f0 \u00e6tla a\u00f0 s\u00e9 ekki allur af sama kyni, eins og h\u00f3pur f\u00f3lks sem \u00e6tlar \u00ed sund, er ekkert athugavert vi\u00f0 a\u00f0 nota hvorugkyn.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er a\u00f0 segja, ekki nema eitt: \u00dea\u00f0 hefur ekki veri\u00f0 venja og \u00fear me\u00f0 ekki talist r\u00e9tt, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=2148&amp;fbclid=IwAR3_2-djAvalfq64x1_OX-LuyDAI8Xj5QqBv0leFdbm8OWDlFuXeAgTEqC0\">venjulega skilgreiningu<\/a> \u00e1 r\u00e9ttu m\u00e1li og r\u00f6ngu \u2013 \u201eR\u00e9tt \u00edslenskt m\u00e1l er m\u00e1lnotkun sem samr\u00e6mist (einhverri) \u00edslenskri m\u00e1lvenju en rangt \u00edslenskt m\u00e1l samr\u00fdmist engri \u00edslenskri m\u00e1lvenju\u201c. \u00cd \u00edslensku hefur karlkyn veri\u00f0 nota\u00f0 vi\u00f0 sl\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur og fyrir \u00fev\u00ed eru s\u00f6gulegar \u00e1st\u00e6\u00f0ur. En venjur geta breyst, og ef nokkur fj\u00f6ldi f\u00f3lks fer a\u00f0 nota hvorugkyn \u00ed sta\u00f0 karlkyns \u00ed setningum af \u00feessu tagi m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 til s\u00e9 or\u00f0in n\u00fd m\u00e1lvenja \u2013 sem s\u00e9 \u00fe\u00e1 \u201er\u00e9tt m\u00e1l\u201c samkv\u00e6mt \u00e1\u00f0urnefndri skilgreiningu. \u00dea\u00f0 m\u00e1 velta \u00fev\u00ed fyrir s\u00e9r hvort svo s\u00e9 or\u00f0i\u00f0 n\u00fa \u00feegar, en a\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed sem \u00e9g er a\u00f0 segja h\u00e9r er a\u00f0 notkun karlkynsins hefur ekkert me\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>ma\u00f0ur<\/em> a\u00f0 gera.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ef f\u00f3lk byggir m\u00e1lflutning sinn og r\u00f6ksemdaf\u00e6rslu \u00e1 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegum hugt\u00f6kum er betra a\u00f0 vita hva\u00f0 \u00feau merkja. Frumlag og andlag koma \u00feessu m\u00e1li n\u00e1kv\u00e6mlega ekkert vi\u00f0. \u00dea\u00f0 sem greinarh\u00f6fundur \u00e1 v\u00e6ntanlega vi\u00f0 er a\u00f0 m\u00f6rg \u00ed m\u00f6rg komu saman og \u00f6ll \u00ed \u00f6ll velkomin v\u00edsi ekki til neins nafnor\u00f0s. \u00dev\u00ed er nefnilega oft haldi\u00f0 fram [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5244","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5244"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5245,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5244\/revisions\/5245"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}