{"id":5248,"date":"2023-07-11T08:31:41","date_gmt":"2023-07-11T08:31:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5248"},"modified":"2024-05-06T20:04:49","modified_gmt":"2024-05-06T20:04:49","slug":"karllaegni-islenskra-ibuaheita","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/11\/karllaegni-islenskra-ibuaheita\/","title":{"rendered":"Karll\u00e6gni \u00edslenskra \u00edb\u00faaheita"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um um kynhlutlaust m\u00e1l er \u00fev\u00ed oft haldi\u00f0 fram a\u00f0 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegt kyn s\u00e9 allt anna\u00f0 en kyn mannf\u00f3lksins og komi \u00fev\u00ed l\u00edti\u00f0 vi\u00f0. \u00dea\u00f0 er vitanlega r\u00e9tt a\u00f0 vissu marki \u2013 \u00fea\u00f0 kemur kyni f\u00f3lks ekkert vi\u00f0 a\u00f0 <em>st\u00f3ll<\/em> skuli vera karlkyns, <em>bor\u00f0 <\/em>hvorugkyns en <em>bor\u00f0plata <\/em>kvenkyns \u2013 e\u00f0a a\u00f0 <em>heili<\/em> skuli vera karlkyns, <em>hjarta <\/em>hvorugkyns en <em>lifur <\/em>kvenkyns. En or\u00f0 sem hafa \u00fea\u00f0 hlutverk a\u00f0 v\u00edsa til f\u00f3lks hafa \u00f3neitanlega oft tengsl vi\u00f0 kyn f\u00f3lksins \u2013 ekki \u00f6ll, og ekki alltaf, en miklu meira og oftar en l\u00e1ti\u00f0 er \u00ed ve\u00f0ri vaka og vi\u00f0 \u00e1ttum okkur \u00e1. Margt bendir til a\u00f0 kyn or\u00f0anna hafi \u00e1hrif \u00e1 \u00fea\u00f0 hvernig vi\u00f0 notum \u00feau, og \u00e1hrif \u00e1 hugmyndir okkar um f\u00f3lki\u00f0 sem \u00feau eru h\u00f6f\u00f0 um. \u00cd g\u00e6r skrifa\u00f0i \u00e9g um \u00edb\u00faaheiti sem enda \u00e1 <em>-ma\u00f0ur<\/em> og hvernig \u00feau vir\u00f0ast mun s\u00ed\u00f0ur notu\u00f0 \u00ed v\u00edsun til kvenna en til karla.<\/p>\n<p>En \u00feetta kemur ekki bara fram \u00ed \u00edb\u00faaheitum sem enda \u00e1 <em>-ma\u00f0ur <\/em>\u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 mest \u00e1berandi \u00ed \u00feeim. Sama tilhneiging vir\u00f0ist koma fram hj\u00e1 \u00f6\u00f0rum \u00edb\u00faaheitum \u2013 sem eru <a href=\"https:\/\/www.arnastofnun.is\/is\/rikjaheiti\">\u00f6ll karlkyns<\/a>. \u00c9g hef sko\u00f0a\u00f0 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>or\u00f0 sem eru myndu\u00f0 \u00e1 mismunandi h\u00e1tt \u2013 <em>Dani<\/em>, <em>Sv\u00edi<\/em>, <em>Finni<\/em>, <em>Englendingur<\/em>, <em>Breti<\/em>,<em> \u00dej\u00f3\u00f0verji<\/em>, <em>Frakki<\/em>. \u00d6ll \u00feessi or\u00f0 eru margfalt oftar notu\u00f0 um karla en konur en \u00fea\u00f0 er ekki a\u00f0 marka vegna \u00feess a\u00f0 karlar eru yfirgn\u00e6fandi \u00ed textunum. \u00dea\u00f0 sem kemur hins vegar fram er a\u00f0 \u00ed \u00f6llum tilvikum er nokku\u00f0 af d\u00e6mum um l\u00fdsingaror\u00f0 sem v\u00edsar til \u00fej\u00f3\u00f0ernis og or\u00f0i\u00f0 <em>kona<\/em> \u2013 <em>danska konan X<\/em> o.s.frv. \u2013 en n\u00e6r engin d\u00e6mi um sl\u00edk l\u00fdsingaror\u00f0 me\u00f0 or\u00f0inu <em>karl<\/em>, <em>ma\u00f0ur<\/em> e\u00f0a <em>karlma\u00f0ur<\/em>. Einkum er \u00fe\u00f3 fj\u00f6ldi d\u00e6ma um lausan greini og l\u00fdsingaror\u00f0 sem v\u00edsar til \u00fej\u00f3\u00f0ernis \u2013 <em>hin danska X<\/em> o.s.frv.<\/p>\n<p>Vissulega eru einnig m\u00f6rg samb\u00e6rileg d\u00e6mi sem v\u00edsa til karla \u2013 <em>hinn danski X<\/em> o.s.frv. En \u00fe\u00f3tt sl\u00edk d\u00e6mi s\u00e9u \u00e1l\u00edka m\u00f6rg og \u00feau sem v\u00edsa til kvenna er hlutfall d\u00e6ma \u00fear sem v\u00edsa\u00f0 er til kvenna \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 nota \u00edb\u00faaheiti\u00f0 margfalt h\u00e6rra en \u00feegar um v\u00edsun til karla er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. H\u00e9r m\u00e1 taka d\u00e6mi af \u00feekktu d\u00f6nsku \u00ed\u00fer\u00f3ttaf\u00f3lki, karli og konu. 110 d\u00e6mi eru um <em>Daninn Mikkel Hansen<\/em> en fimm um <em>hinn danski Mikkel Hansen<\/em>. Aftur \u00e1 m\u00f3ti eru a\u00f0eins \u00ferj\u00fa d\u00e6mi um <em>Daninn Pernille Harder<\/em> en 44 um <em>hin danska Pernille Harder<\/em>. \u00a0\u00deetta ver\u00f0ur ekki t\u00falka\u00f0 \u00e1 annan h\u00e1tt en \u00feann a\u00f0 margir m\u00e1lnotendur hafi tilhneigingu til a\u00f0 for\u00f0ast \u2013 l\u00edklega oftast \u00f3me\u00f0vita\u00f0 \u2013 a\u00f0 l\u00e1ta karlkyns \u00fej\u00f3\u00f0aheiti standa me\u00f0 kvennafni. Vitanlega er \u00feetta ekki algilt, en tilhneigingin er auglj\u00f3s.<\/p>\n<p>\u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00ed raun a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00edslensk \u00edb\u00faaheiti \u2013 sem eru \u00f6ll karlkyns eins og \u00e1\u00f0ur segir \u2013 s\u00e9u a\u00f0 nafninu til kynhlutlaus, \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 \u00feau eigi a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 nota um f\u00f3lk \u00f3h\u00e1\u00f0 kyni, hafa \u00feau \u00ed raun mikla karlaslags\u00ed\u00f0u \u00ed huga m\u00e1lnotenda. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir jafnframt a\u00f0 engin raunverulega kynhlutlaus \u00edb\u00faaheiti eru til \u00ed m\u00e1linu. Hva\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir fyrir (\u00f3me\u00f0vita\u00f0ar) hugmyndir okkar um st\u00f6\u00f0u kynjanna, og fyrir tungum\u00e1li\u00f0, er svo anna\u00f0 m\u00e1l. \u00de\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1lfgefin hugmynd okkar um \u00edb\u00faa tiltekins lands s\u00e9 karlma\u00f0ur? \u00de\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 leggja \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 b\u00faa til raunverulega kynhlutlaus \u00edb\u00faaheiti? \u00dea\u00f0 er ekki mitt a\u00f0 svara \u00feessum spurningum og tilgangurinn me\u00f0 \u00feeim er ekki a\u00f0 hvetja til einhverra a\u00f0ger\u00f0a, heldur a\u00f0 vekja okkur til umhugsunar um \u00fea\u00f0 hvernig m\u00e1li\u00f0 virkar \u00ed raun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um um kynhlutlaust m\u00e1l er \u00fev\u00ed oft haldi\u00f0 fram a\u00f0 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegt kyn s\u00e9 allt anna\u00f0 en kyn mannf\u00f3lksins og komi \u00fev\u00ed l\u00edti\u00f0 vi\u00f0. \u00dea\u00f0 er vitanlega r\u00e9tt a\u00f0 vissu marki \u2013 \u00fea\u00f0 kemur kyni f\u00f3lks ekkert vi\u00f0 a\u00f0 st\u00f3ll skuli vera karlkyns, bor\u00f0 hvorugkyns en bor\u00f0plata kvenkyns \u2013 e\u00f0a a\u00f0 heili skuli vera karlkyns, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5248","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5248"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6324,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5248\/revisions\/6324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}