{"id":5268,"date":"2023-07-16T22:40:06","date_gmt":"2023-07-16T22:40:06","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5268"},"modified":"2023-07-16T22:40:06","modified_gmt":"2023-07-16T22:40:06","slug":"i-hverju-felst-karllaegni-islenskunnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/16\/i-hverju-felst-karllaegni-islenskunnar\/","title":{"rendered":"\u00cd hverju felst karll\u00e6gni \u00edslenskunnar?"},"content":{"rendered":"<p>H\u00e9r var \u00e1\u00f0an sett inn skemmtilegt kv\u00e6\u00f0i eftir \u00de\u00f3rarin Eldj\u00e1rn me\u00f0 \u00feeim umm\u00e6lum a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u201e\u00e1g\u00e6tt innlegg \u00ed umr\u00e6\u00f0una um kynju\u00f0 or\u00f0 og kynjaor\u00f0, sem t\u00f6luvert hefur fari\u00f0 fyrir \u00e1 \u00feessu spjalli\u201c. En reyndar kemur \u00feetta kv\u00e6\u00f0i sem \u00e9g hef s\u00e9\u00f0 v\u00ed\u00f0a \u00e1 Facebook \u00ed dag \u00feeirri umr\u00e6\u00f0u n\u00e1kv\u00e6mlega ekkert vi\u00f0. \u00cd \u00fev\u00ed er hr\u00faga\u00f0 saman kvenkynsor\u00f0um, v\u00e6ntanlega \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 vekja athygli \u00e1 a\u00f0 \u00fev\u00ed fari fjarri a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 jafn karll\u00e6g og stundum er haldi\u00f0 fram. \u00dear birtist s\u00e1 \u00fatbreiddi og l\u00edfseigi misskilningur a\u00f0 bar\u00e1tta gegn karll\u00e6gni m\u00e1lsins beinist eitthva\u00f0 gegn karlkynsor\u00f0um almennt. En svo er ekki. M\u00e1li\u00f0 sn\u00fdst ekkert um \u00f6nnur or\u00f0 en \u00feau sem notu\u00f0 eru \u00ed v\u00edsun til f\u00f3lks og undir \u00fea\u00f0 falla a\u00f0eins tv\u00f6 kvenkynsor\u00f0anna \u00ed kv\u00e6\u00f0inu \u2013 <em>hetja<\/em> og <em>kempa<\/em>.<\/p>\n<p>Eins og h\u00e9r hefur margsinnis veri\u00f0 raki\u00f0, m.a. \u00ed nokkrum pistlum \u00ed s\u00ed\u00f0ustu viku, birtist karll\u00e6gni \u00edslenskra nafnor\u00f0a einkum \u00e1 tvennan h\u00e1tt. Anna\u00f0 er tv\u00ede\u00f0li or\u00f0sins <em>ma\u00f0ur<\/em> sem er nota\u00f0 \u00ed almennri v\u00edsun, b\u00e6\u00f0i sem tegundarheiti og um \u00f3skilgreindan h\u00f3p, en einnig sem eins konar \u00f3\u00e1kve\u00f0i\u00f0 fornafn. En \u00fear fyrir utan er \u00fea\u00f0 vitanlega mj\u00f6g oft nota\u00f0 sem andst\u00e6\u00f0a vi\u00f0 <em>kona<\/em>, \u00fe.e. \u00ed merkingunni \u02bbkarlma\u00f0ur\u02bc. \u00der\u00e1tt fyrir hina almennu merkingu hefur or\u00f0i\u00f0 <em>ma\u00f0ur<\/em> alla t\u00ed\u00f0 tengst karlm\u00f6nnum mj\u00f6g n\u00e1num b\u00f6ndum og \u00feess vegna tengja \u00fdmsar konur og kynsegin f\u00f3lk sig ekki vi\u00f0 \u00fea\u00f0 e\u00f0a samsetningar af \u00fev\u00ed, finnst \u00fea\u00f0 ekki eiga vi\u00f0 sig. Eins og \u00e9g hef s\u00fdnt fram \u00e1 byggist \u00feessi sta\u00f0h\u00e6fing ekki \u00e1 tilfinningu, heldur birtist greinilega \u00ed m\u00e1lnotkun \u00ed textum.<\/p>\n<p>Hitt er a\u00f0 meginhluti starfsheita, hlutverksheita, \u00edb\u00faaheita o.fl. er karlkyns, og \u00feegar v\u00edsa\u00f0 er til \u00feeirra me\u00f0 fornafni er \u00fev\u00ed nota\u00f0 karlkynsfornafn. M\u00f6rg \u00feeirra hafa <em>\u2011ma\u00f0ur <\/em>sem seinni li\u00f0, svo sem <em>v\u00edsindama\u00f0ur<\/em>, <em>n\u00e1msma\u00f0ur<\/em>, <em>st\u00fdrima\u00f0ur<\/em>, \u00a0<em>forma\u00f0ur<\/em>, <em>Nor\u00f0ma\u00f0ur<\/em> og fj\u00f6lm\u00f6rg fleiri, en \u00fdmis \u00f6nnur karlkynsor\u00f0 eru l\u00edka seinni li\u00f0ur \u00ed m\u00f6rgum starfsheitum, svo sem \u2011<em>stj\u00f3ri<\/em> \u00ed <em>forstj\u00f3ri<\/em> og <em>b\u00edlstj\u00f3ri<\/em>; <em>\u2011herra<\/em> \u00ed <em>r\u00e1\u00f0herra<\/em> og <em>skipherra<\/em>; <em>\u2011\u00fej\u00f3nn<\/em> \u00ed <em>l\u00f6greglu\u00fej\u00f3nn<\/em> og <em>bar\u00fej\u00f3nn<\/em>; o.m.fl. M\u00f6rg starfsheiti eru einnig myndu\u00f0 me\u00f0 karlkynsvi\u00f0skeytum eins og <em>-ari <\/em>og <em>-ingur<\/em> \u2013 <em>lj\u00f3smyndari<\/em>. <em>kennari<\/em>; <em>t\u00f6lvunarfr\u00e6\u00f0ingur<\/em>, <em>heimspekingur<\/em>. \u00de\u00f3tt \u00feessi starfsheiti s\u00e9u m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega karlkyns eru \u00feeim \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 vera kynhlutlaus, \u00ed \u00feeirri merkingu a\u00f0 \u00feau eru e\u00f0a hafa veri\u00f0 notu\u00f0 um \u00f6ll kyn.<\/p>\n<p>F\u00f3lk getur haft mismunandi sko\u00f0anir \u00e1 \u00fev\u00ed hvort tal um karll\u00e6gni \u00edslenskunnar eigi r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r, en s\u00e9 um einhverja karll\u00e6gni a\u00f0 r\u00e6\u00f0a felst h\u00fan a.m.k. ekki \u00ed tilvist e\u00f0a notkun karlkynsor\u00f0a almennt \u2013 or\u00f0a eins og <em>st\u00f3ll<\/em>, <em>lampi<\/em>, <em>b\u00edll<\/em>, <em>vagn<\/em>, <em>heili<\/em>, <em>f\u00f3tur<\/em>, <em>vindur<\/em>, <em>bylur<\/em>, <em>vetur<\/em>, <em>dagur<\/em>, <em>vegur<\/em>, <em>st\u00edgur<\/em>, <em>skuggi<\/em>, <em>litur<\/em>, <em>pallur<\/em>, <em>stallur<\/em>, <em>gluggi<\/em>, <em>veggur<\/em>, <em>hugur<\/em>, <em>harmur<\/em> o.s.frv. \u00de\u00f3tt \u00feessi or\u00f0 s\u00e9u \u00f6ll karlkyns dettur engum \u00ed hug a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00feau stu\u00f0li \u00e1 einhvern h\u00e1tt a\u00f0 karll\u00e6gni m\u00e1lsins. \u00deess vegna kemur \u00fea\u00f0 m\u00e1linu ekkert vi\u00f0 \u00fe\u00f3tt au\u00f0velt s\u00e9 a\u00f0 yrkja heilt kv\u00e6\u00f0i me\u00f0 eint\u00f3mum kvenkynsnafnor\u00f0um. A\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram e\u00f0a gefa \u00ed skyn a\u00f0 karll\u00e6gnin felist \u00ed fj\u00f6lda karlkynsor\u00f0a almennt er a\u00f0 misskilja m\u00e1li\u00f0 hrapallega e\u00f0a afvegalei\u00f0a umr\u00e6\u00f0una.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e9r var \u00e1\u00f0an sett inn skemmtilegt kv\u00e6\u00f0i eftir \u00de\u00f3rarin Eldj\u00e1rn me\u00f0 \u00feeim umm\u00e6lum a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u201e\u00e1g\u00e6tt innlegg \u00ed umr\u00e6\u00f0una um kynju\u00f0 or\u00f0 og kynjaor\u00f0, sem t\u00f6luvert hefur fari\u00f0 fyrir \u00e1 \u00feessu spjalli\u201c. En reyndar kemur \u00feetta kv\u00e6\u00f0i sem \u00e9g hef s\u00e9\u00f0 v\u00ed\u00f0a \u00e1 Facebook \u00ed dag \u00feeirri umr\u00e6\u00f0u n\u00e1kv\u00e6mlega ekkert vi\u00f0. \u00cd \u00fev\u00ed er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5268","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5268","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5268"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5268\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5269,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5268\/revisions\/5269"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5268"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5268"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}