{"id":5307,"date":"2023-07-28T15:43:40","date_gmt":"2023-07-28T15:43:40","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5307"},"modified":"2023-07-28T15:43:40","modified_gmt":"2023-07-28T15:43:40","slug":"aldaforn-skeifa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/28\/aldaforn-skeifa\/","title":{"rendered":"Aldaforn skeifa"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2023\/07\/27\/fann_aldaforna_skeifu_vid_gosstodvarnar\/\">fr\u00e9tt<\/a> \u00e1 <em>mbl.is<\/em> undir fyrirs\u00f6gninni \u201eFann aldaforna skeifu vi\u00f0 gosst\u00f6\u00f0varnar\u201c. \u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var spurt hvort \u00feetta flokka\u00f0ist ekki \u201eundir t\u00e1t\u00f3l\u00f3g\u00edu e\u00f0a tv\u00edklifun\u201c. \u00c1 bak vi\u00f0 \u00fe\u00e1 spurningu liggur v\u00e6ntanlega s\u00fa hugmynd a\u00f0 aldur skeifunnar komi fram \u00ed seinni li\u00f0 or\u00f0sins, <em>-forn<\/em>, og fyrri hlutinn <em>alda-<\/em> s\u00e9 \u00fev\u00ed \u00f3\u00fe\u00f6rf vi\u00f0b\u00f3t. En merkingin \u00ed <em>forn<\/em> er au\u00f0vita\u00f0 mj\u00f6g teygjanleg og \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 b\u00e6ta <em>alda-<\/em> \u00fear framan vi\u00f0 til a\u00f0 leggja \u00e1herslu \u00e1 aldurinn og skilgreina hann n\u00e1nar. Or\u00f0i\u00f0 <em>aldaforn <\/em>er vissulega ekki a\u00f0 finna \u00ed neinum or\u00f0ab\u00f3kum en \u00fea\u00f0 er samt ekki n\u00fdtt og ekki einsd\u00e6mi, og \u00fea\u00f0 er varla h\u00e6gt a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 meiri tv\u00edtekning s\u00e9 \u00ed <em>aldaforn<\/em> en \u00ed <em>aldagamall <\/em>sem er vitanlega al\u00feekkt og vi\u00f0urkennt or\u00f0.<\/p>\n<p>En \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 t\u00e6past s\u00e9 meiri tv\u00edtekning \u00ed <em>aldaforn<\/em> en <em>aldagamall<\/em> er samt mikilv\u00e6gur munur \u00e1 or\u00f0unum sem getur veri\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0a fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 sumum finnst fyrrnefnda or\u00f0i\u00f0 undarlegt e\u00f0a h\u00e6pi\u00f0. \u00de\u00f3tt <em>forn <\/em>og <em>gamall <\/em>merki e\u00f0a geti merkt u.\u00fe.b. \u00fea\u00f0 sama hefur <em>gamall<\/em> miklu v\u00ed\u00f0t\u00e6kara notkunarsvi\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 er nota\u00f0 sem \u00e1kv\u00f6r\u00f0un e\u00f0a vi\u00f0mi\u00f0un um aldur sem \u00fearf ekki a\u00f0 vera h\u00e1r. Vi\u00f0 segjum <em>barni\u00f0 er tveggja \u00e1ra gamalt<\/em> \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 au\u00f0vita\u00f0 ekki \u201egamalt\u201c \u00ed b\u00f3kstaflegri merkingu or\u00f0sins \u2013 <em>gamalt<\/em> er \u00fearna eins konar m\u00e6likvar\u00f0i. Aftur \u00e1 m\u00f3ti er <em>forn<\/em> ekki nota\u00f0 \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt, ekki einu sinni um h\u00e1an aldur \u2013 vi\u00f0 getum ekki sagt *<em>h\u00fan er 90 \u00e1ra forn<\/em> e\u00f0a neitt sl\u00edkt, og ekki heldur *<em>skeifan er margra alda forn<\/em>. \u00dear er eing\u00f6ngu h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>g\u00f6mul<\/em>.<\/p>\n<p>En samsett or\u00f0 eru ekki endilega \u201er\u00f6kr\u00e9tt\u201c \u2013 \u00feau lifa oft sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0u l\u00edfi, \u00e1n \u00feess a\u00f0 endurspegla n\u00e1kv\u00e6mlega \u00feau or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0hluta sem \u00feau eru sett saman \u00far. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er \u00e1 \u00e1ttunda tug d\u00e6ma um <em>aldaforn<\/em>, \u00feau elstu u.\u00fe.b. hundra\u00f0 \u00e1ra g\u00f6mul. Eitt elsta d\u00e6mi\u00f0 er \u00far erfilj\u00f3\u00f0i um Bjarna fr\u00e1 Vogi eftir Stef\u00e1n fr\u00e1 Hv\u00edtadal \u00ed <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>1927 \u2013 \u201ealdaforna \u00e1\u00fej\u00e1n rakti\u201c. \u00de\u00f3tt sjaldg\u00e6ft s\u00e9 kemur or\u00f0i\u00f0 fyrir \u00ed textum fr\u00e1 \u00f6llum \u00e1ratugum s\u00ed\u00f0an \u00fe\u00e1, og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru 11 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 fr\u00e1 \u00feessari \u00f6ld, m.a. \u00ed formlegum textum \u2013 \u201eKenning gagnstefnenda s\u00e9 l\u00edka \u00ed andst\u00f6\u00f0u vi\u00f0 d\u00f3maford\u00e6mi H\u00e6star\u00e9ttar og aldaforna reglu l\u00f6gb\u00f3ka sem fr\u00e6\u00f0imenn hafi gert skil og s\u00e9 enn l\u00f6gfest\u201c segir \u00ed landsr\u00e9ttard\u00f3mi fr\u00e1 2021. \u00dea\u00f0 er ekkert a\u00f0 \u00feessu or\u00f0i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var fr\u00e9tt \u00e1 mbl.is undir fyrirs\u00f6gninni \u201eFann aldaforna skeifu vi\u00f0 gosst\u00f6\u00f0varnar\u201c. \u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var spurt hvort \u00feetta flokka\u00f0ist ekki \u201eundir t\u00e1t\u00f3l\u00f3g\u00edu e\u00f0a tv\u00edklifun\u201c. \u00c1 bak vi\u00f0 \u00fe\u00e1 spurningu liggur v\u00e6ntanlega s\u00fa hugmynd a\u00f0 aldur skeifunnar komi fram \u00ed seinni li\u00f0 or\u00f0sins, -forn, og fyrri hlutinn alda- s\u00e9 \u00fev\u00ed \u00f3\u00fe\u00f6rf vi\u00f0b\u00f3t. En merkingin \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5307","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5307"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5307\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5308,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5307\/revisions\/5308"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}