{"id":5311,"date":"2023-07-28T22:13:57","date_gmt":"2023-07-28T22:13:57","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5311"},"modified":"2024-03-21T10:29:24","modified_gmt":"2024-03-21T10:29:24","slug":"leitum-lausna-i-satt-og-samlyndi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/28\/leitum-lausna-i-satt-og-samlyndi\/","title":{"rendered":"Leitum lausna \u2013 \u00ed s\u00e1tt og samlyndi"},"content":{"rendered":"<p>\u00cdslenskan er \u00ed miklum vanda \u2013 vi\u00f0 erum \u00ed vanda. \u00dea\u00f0 hefur komi\u00f0 fram \u00ed umr\u00e6\u00f0um undanfari\u00f0, b\u00e6\u00f0i \u00ed \u00feessum h\u00f3pi og v\u00ed\u00f0ar \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum og \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum, a\u00f0 miki\u00f0 og vaxandi \u00f3\u00feol r\u00edkir gagnvart enskunotkun \u00e1 \u00cdslandi, ekki s\u00edst \u00e1 kaffih\u00fasum, veitingah\u00fasum og \u00ed verslunum \u00fear sem oft er ekki h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e1 afgrei\u00f0slu \u00e1 \u00edslensku. \u00c9g skil \u00feetta \u00f3\u00feol vel og hef fundi\u00f0 fyrir \u00feessari tilfinningu sj\u00e1lfur \u00e1 fer\u00f0um um landi\u00f0 undanfari\u00f0. \u00cdslenska er opinbert m\u00e1l landsins og \u00fea\u00f0 er ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 f\u00f3lk geri r\u00e1\u00f0 fyrir og \u00e6tlist til a\u00f0 geta nota\u00f0 \u00edslensku vi\u00f0 kaup \u00e1 v\u00f6rum og \u00fej\u00f3nustu. Sumt eldra f\u00f3lk b\u00fdr ekki heldur yfir n\u00e6gilegri enskukunn\u00e1ttu til a\u00f0 eiga au\u00f0velt me\u00f0 a\u00f0 skilja matse\u00f0la sem eru eing\u00f6ngu \u00e1 ensku e\u00f0a r\u00e6\u00f0a \u00e1 ensku vi\u00f0 afgrei\u00f0sluf\u00f3lk.<\/p>\n<p>\u00deess vegna er \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 gera l\u00edti\u00f0 \u00far \u00feessu \u00f3\u00feoli \u2013 \u00fea\u00f0 \u00e1 s\u00e9r skiljanlegar sk\u00fdringar. Hins vegar mega e\u00f0lilegar kr\u00f6fur f\u00f3lks um a\u00f0 geta nota\u00f0 \u00edslensku alls ekki bitna \u00e1 \u00fev\u00ed erlenda starfsf\u00f3lki sem um r\u00e6\u00f0ir og hefur veri\u00f0 r\u00e1\u00f0i\u00f0 til starfa \u00e1n \u00feess a\u00f0 krafa hafi veri\u00f0 ger\u00f0 um \u00edslenskukunn\u00e1ttu. \u00dea\u00f0 vinnur oft langan vinnudag og \u00f3raunh\u00e6ft a\u00f0 gera r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00fea\u00f0 stundi \u00edslenskun\u00e1m me\u00f0 vinnunni. Til \u00feess gefst ekki t\u00edmi, auk \u00feess sem frambo\u00f0 \u00e1 heppilegri kennslu og kennsluefni er dapurlega l\u00edti\u00f0. \u00dea\u00f0 versta er ef \u00f3\u00feol f\u00f3lks br\u00fdst \u00fat sem \u00fatlendingaand\u00fa\u00f0 sem stundum \u00f6rlar \u00e1. \u00dea\u00f0 er ekki bara vont fyrir f\u00f3lki\u00f0 sem \u00fea\u00f0 bitnar \u00e1 \u2013 \u00fea\u00f0 er l\u00edka vont fyrir \u00edslenskuna vegna \u00feess a\u00f0 h\u00e6tta er \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 veki m\u00f3t\u00fer\u00f3a gagnvart \u00edslensku og \u00edslenskun\u00e1mi.<\/p>\n<p>\u00c1 \u00feessu er engin einf\u00f6ld lausn til \u2013 allra s\u00edst s\u00fa a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fatlendingum \u00ed afgrei\u00f0slust\u00f6rfum. Vi\u00f0 \u00feurfum \u00e1 \u00feeim a\u00f0 halda til a\u00f0 halda hagkerfinu gangandi. \u00deeir vinna st\u00f6rf sem \u00cdslendingar geta ekki manna\u00f0 \u2013 e\u00f0a vilja ekki vinna. Rekstrara\u00f0ilar veitingah\u00fasa segjast ekkert geta gert \u2013 \u00feeir f\u00e1i ekki \u00cdslendinga til starfa, og \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00f3raunh\u00e6ft a\u00f0 gera r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 erlent starfsf\u00f3lk l\u00e6ri \u00edslensku. \u00dea\u00f0 er samt engin afs\u00f6kun fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa matse\u00f0la eing\u00f6ngu \u00e1 ensku eins og \u00fdmis d\u00e6mi eru um. \u00c9g held l\u00edka a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 gera mun meira \u2013 kenna erlendu starfsf\u00f3lki grundvallaror\u00f0afor\u00f0a starfsins sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00dea\u00f0 \u00e1 alveg a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 kenna f\u00f3lki a\u00f0 heilsa og \u00feakka fyrir, kenna \u00fev\u00ed \u00edslensk heiti \u00e1 helstu r\u00e9ttum sem sta\u00f0urinn b\u00fd\u00f0ur upp \u00e1, o.s.frv.<\/p>\n<p>En \u00fe\u00e1 ver\u00f0a \u00cdslendingar l\u00edka a\u00f0 koma til m\u00f3ts vi\u00f0 f\u00f3lk sem reynir a\u00f0 tala \u00edslensku. \u00c9g vonast til a\u00f0 vi\u00f0leitni erlends starfsf\u00f3lks til a\u00f0 tala \u00edslensku myndi gera vi\u00f0skiptavini j\u00e1kv\u00e6\u00f0ari \u00ed gar\u00f0 f\u00f3lksins, en sumum \u00fatlendingum finnst \u00fea\u00f0 jafnvel gera illt verra a\u00f0 reyna a\u00f0 tala \u00edslensku \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 halda sig vi\u00f0 enskuna \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 f\u00e1i \u00feau oft \u00e1 sig \u00f3v\u00e6gna gagnr\u00fdni fyrir l\u00e9legan frambur\u00f0, rangar beygingar, vitlaus or\u00f0 o.s.frv. \u00dea\u00f0 er g\u00edfurlega mikilv\u00e6gt a\u00f0 \u00cdslendingar breyti vi\u00f0horfi s\u00ednu til \u201e\u00f3fullkominnar\u201c \u00edslensku, s\u00e9u j\u00e1kv\u00e6\u00f0ir \u00feegar f\u00f3lk reynir a\u00f0 tala m\u00e1li\u00f0, s\u00fdni \u00fev\u00ed \u00feolinm\u00e6\u00f0i og leitist vi\u00f0 a\u00f0 li\u00f0sinna \u00fev\u00ed og hvetja \u00fea\u00f0 \u00e1fram. \u00dea\u00f0 er ekki v\u00e6nlegt til \u00e1rangurs a\u00f0 breg\u00f0ast vi\u00f0 ensku me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 strunsa \u00fat af sta\u00f0num. \u00dea\u00f0 kemur \u00edslenskunni ekki a\u00f0 gagni.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 eigum nefnilega engan annan kost en finna raunh\u00e6fa lausn sem s\u00e6ttir \u00f3l\u00edk sj\u00f3narmi\u00f0. Lausn sem tekur mi\u00f0 af \u00fev\u00ed a\u00f0 enskan er komin til a\u00f0 vera \u00ed \u00edslensku m\u00e1lsamf\u00e9lagi og h\u00e9r mun \u00e1fram ver\u00f0a f\u00f3lk \u00ed afgrei\u00f0slust\u00f6rfum sem ekki talar fullkomna \u00edslensku \u2013 en jafnframt af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenska er opinbert m\u00e1l landsins sem mikilv\u00e6gt er a\u00f0 unnt s\u00e9 a\u00f0 nota \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um, og \u00fea\u00f0 er e\u00f0lileg \u00f3sk f\u00f3lks a\u00f0 geta nota\u00f0 m\u00e1li\u00f0 \u00ed einf\u00f6ldum samskiptum vi\u00f0 \u00fatlendinga. Lausnin hl\u00fdtur annars vegar a\u00f0 byggjast \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 erlent starfsf\u00f3lk s\u00e9 hvatt til a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku, og \u00fev\u00ed au\u00f0velda\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1 \u00fdmsan h\u00e1tt, og hins vegar \u00e1 breyttu vi\u00f0horfi \u00cdslendinga til \u00fatlendinga og \u201e\u00f3fullkominnar\u201c \u00edslensku. Lykilatri\u00f0in hlj\u00f3ta alltaf a\u00f0 vera umbur\u00f0arlyndi, vir\u00f0ing og tillitssemi. \u00c1 b\u00e1\u00f0a b\u00f3ga.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cdslenskan er \u00ed miklum vanda \u2013 vi\u00f0 erum \u00ed vanda. \u00dea\u00f0 hefur komi\u00f0 fram \u00ed umr\u00e6\u00f0um undanfari\u00f0, b\u00e6\u00f0i \u00ed \u00feessum h\u00f3pi og v\u00ed\u00f0ar \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum og \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum, a\u00f0 miki\u00f0 og vaxandi \u00f3\u00feol r\u00edkir gagnvart enskunotkun \u00e1 \u00cdslandi, ekki s\u00edst \u00e1 kaffih\u00fasum, veitingah\u00fasum og \u00ed verslunum \u00fear sem oft er ekki h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e1 afgrei\u00f0slu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5311","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5311","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5311"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5311\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6200,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5311\/revisions\/6200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}