{"id":5361,"date":"2023-08-14T10:27:24","date_gmt":"2023-08-14T10:27:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5361"},"modified":"2023-08-14T10:27:24","modified_gmt":"2023-08-14T10:27:24","slug":"ad-thegja-thaga-og-thagga-i-hel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/08\/14\/ad-thegja-thaga-og-thagga-i-hel\/","title":{"rendered":"A\u00f0 \u00feegja, \u00feaga og \u00feagga \u00ed hel"},"content":{"rendered":"<p>\u201eOr\u00f0asambandi\u00f0 <em>\u00feegja e-\u00f0 \u00ed hel<\/em> 'ey\u00f0a m\u00e1lefni me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00fea\u00f0 ekki' \u00e1 s\u00e9r ugglaust r\u00e6tur \u00ed norr\u00e6nni go\u00f0afr\u00e6\u00f0i en \u00fea\u00f0 er ungt \u00ed \u00edslensku, mun vera fengi\u00f0 \u00far d\u00f6nsku (<em>tie noget ihjel<\/em>)\u201c <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F3670517%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR21DND5Tha2M1X1v-IHedGyTAsnZCT6Lh9FBTgAOBvcgUFT1hO9dTF_ajU%23page%2Fn32%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT2XiF3OjqVnLDjATSJA96V8il9zlip7Z_M0sovx0t10LLYPQ-Ba04ufW7m_eDWyQoDoPQiDdI8iA-Ez7v18agbqg5va5yndtno67K90YnS784RrZ_zkxxtKTHfZ_bFnww&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0oDJh7bQV6RrIIZ5I5w1TpyCRI0l8zcHXQeoBdlGD5qsU4Eil-LVG3oWiR5AmhNC4k7kQ1gwT5v1-aMnnTuaZMUgSiUDbbcvtAua2dzMl6trRub4jJRffwz54psCABISJ10KBazbE_IKpH532py6v4O6_XakTv\">segir<\/a> J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um \u00feetta samband er \u00ed <em>Skuld<\/em> 1880: \u201eme\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 r\u00e6\u00f0a m\u00e1li\u00f0, sty\u00f0jum v\u00e9r \u00fe\u00f3 alla daga til a\u00f0 varna \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u201e\u00feaga\u00f0 \u00ed hel\u201c.\u201c \u00dearna eru g\u00e6salappir um <em>\u00feaga\u00f0 \u00ed hel<\/em> sem bendir til \u00feess a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 n\u00fdtt \u00ed m\u00e1linu og ekki fyllilega vi\u00f0urkennt. Anna\u00f0 d\u00e6mi er \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1886: \u201em\u00e1li\u00f0 hefur br\u00e1tt d\u00e1i\u00f0 \u00fat aptur, rjett eins og menn hef\u00f0u teki\u00f0 sig saman um a\u00f0 \u00feegja \u00fea\u00f0 \u00ed hel.\u201c Allm\u00f6rg d\u00e6mi m\u00e1 svo finna fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum 19. aldar og or\u00f0asambandi\u00f0 hefur alla t\u00ed\u00f0 s\u00ed\u00f0an veri\u00f0 fremur algengt.<\/p>\n<p>En \u00fea\u00f0 \u00e1 s\u00e9r l\u00edka a\u00f0rar birtingarmyndir. Nafnh\u00e1tturinn <em>\u00feaga <\/em>af s\u00f6gninni <em>\u00feegja <\/em>kemur stundum fyrir eins og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Funi.hi.is%2Feirikur%2F2023%2F02%2F28%2Fad-thaga-thunnu-hljodi%2F%3Ffbclid%3DIwAR0VK19vY6Py_MU3v4c1LSXMjQLJF_T6NiqateCGvpxXGdJyv7RP6jTNL1k&amp;h=AT1NF55PMKOwqRatvCaiXB5tkHQNdr1oRIqJw9ZEOT175yJ-timqYBbu8a9v3qD_Jkimn8M63OBCHhzaDDyyMcJPeINBzV2QaEakJHvQYZT6hcpNkkVc-tgYTa9yhbZN2A&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT0oDJh7bQV6RrIIZ5I5w1TpyCRI0l8zcHXQeoBdlGD5qsU4Eil-LVG3oWiR5AmhNC4k7kQ1gwT5v1-aMnnTuaZMUgSiUDbbcvtAua2dzMl6trRub4jJRffwz54psCABISJ10KBazbE_IKpH532py6v4O6_XakTv\">skrifa\u00f0<\/a> um, einkum \u00ed vissum or\u00f0asamb\u00f6ndum. Eitt \u00feeirra sambanda er <em>\u00feaga \u00ed hel<\/em> sem oft hefur veri\u00f0 amast vi\u00f0. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um <em>\u00feaga <\/em>er fr\u00e1 1928 en elsta d\u00e6mi um <em>\u00feaga \u00ed hel<\/em> er \u00ed <em>Vesturlandi <\/em>1939: \u201eEn \u00fat l\u00edtur fyrir a\u00f0 \u00feaga eigi \u00feessar leiguumleitanir \u00ed hel.\u201c Anna\u00f0 d\u00e6mi er \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1945: \u201e\u00deetta er svo merkilegt m\u00e1l, a\u00f0 ekki m\u00e1 \u00feaga \u00fea\u00f0 \u00ed hel.\u201c Allm\u00f6rg yngri d\u00e6mi m\u00e1 svo finna, t.d. \u00ed <em>Skessuhorni <\/em>2021: \u201eAllir afskekktir sta\u00f0ir \u00e1 \u00cdslandi geyma lj\u00f3t leyndarm\u00e1l sem b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 \u00feaga \u00ed hel.\u201c \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru 57 d\u00e6mi um <em>\u00feaga \u00ed hel<\/em>, langflest af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum sem ber vott um a\u00f0 <em>\u00feaga <\/em>hefur ekki veri\u00f0 vi\u00f0urkennt.<\/p>\n<p>\u00deessi afbrig\u00f0i \u00feekkti \u00e9g, en vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/08\/13\/ad-thagga-umraeduna\/?fbclid=IwAR21DND5Tha2M1X1v-IHedGyTAsnZCT6Lh9FBTgAOBvcgUFT1hO9dTF_ajU\">athugun<\/a> \u00e1 s\u00f6gninni <em>\u00feagga<\/em> \u00e1tta\u00f0i \u00e9g mig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 til er \u00feri\u00f0ja afbrig\u00f0i\u00f0 \u2013 <em>\u00feagga \u00ed hel<\/em>. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>Verkl\u00fd\u00f0sbla\u00f0inu <\/em>1932 og \u00fev\u00ed eldra en elsta d\u00e6mi um <em>\u00feaga \u00ed hel<\/em>: \u201e\u00deessi \u00f3gurlegu svik reyna s\u00f3s\u00edaldem\u00f3kratarnir h\u00e9r heima a\u00f0 \u00feagga \u00ed hel.\u201c Anna\u00f0 d\u00e6mi er \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>sama \u00e1r: \u201ea\u00f0 br\u00e1\u00f0um skyldi Vorw\u00e4ts ver\u00f0a \u00feagga\u00f0ur \u00ed hel!\u201c \u00cd sama bla\u00f0i 1933 segir: \u201eEr Clausen \u00fear me\u00f0 \u00far s\u00f6gunni fyrir fult og alt, \u00feagga\u00f0ur \u00ed hel af honum duglegri og slyngari m\u00f6nnum.\u201c Fj\u00f6lm\u00f6rg n\u00fdleg d\u00e6mi m\u00e1 l\u00edka finna, t.d. \u00ed <em>Stundinni <\/em>2016: \u201eSvo vir\u00f0ist sem m\u00e1ttug \u00f6fl vilji \u00feagga m\u00e1li\u00f0 \u00ed hel.\u201c \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru alls 110 d\u00e6mi um sambandi\u00f0, meira en helmingur \u00far formlegu m\u00e1lsni\u00f0i.<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>\u00feagga \u00ed hel <\/em>er ekki a\u00f0 finna \u00ed neinum or\u00f0ab\u00f3kum en samkv\u00e6mt \u00feessum d\u00e6mum hefur \u00fea\u00f0 b\u00e6\u00f0i veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed merkingunni '\u00feagga eitthva\u00f0 endanlega ni\u00f0ur' og '\u00feagga endanlega ni\u00f0ur \u00ed einhverjum'. \u00cd n\u00fdlegum d\u00e6mum er merking sambandsins yfirleitt \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00fe\u00e1 merkingu sem s\u00f6gnin <em>\u00feagga<\/em> hefur b\u00e6tt vi\u00f0 sig \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum, \u00fe.e. 'halda ni\u00f0ri, hunsa, l\u00e1ta eins og s\u00e9 ekki til'. \u00dearna hefur s\u00f6gninni <em>\u00feagga <\/em>sem s\u00e9 slegi\u00f0 saman vi\u00f0 sambandi\u00f0 <em>\u00feaga \u00ed hel<\/em>, en athyglisvert er a\u00f0 aldrei vir\u00f0ist hafa veri\u00f0 amast vi\u00f0 <em>\u00feagga \u00ed hel<\/em>. Enda engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til \u2013 merkingarlega stenst \u00fea\u00f0 vel. \u00dearna hefur m\u00e1li\u00f0 \u00fev\u00ed b\u00e6tt vi\u00f0 sig n\u00fdju or\u00f0asambandi sem e\u00f0lilegt er a\u00f0 vi\u00f0urkenna sem gott og gilt \u2013 og \u00ed lei\u00f0inni er sj\u00e1lfsagt a\u00f0 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/02\/28\/ad-thaga-thunnu-hljodi\/?fbclid=IwAR1CV7GwOVpSi2uTlnGC-Y3nd9KfL3JFu3b6X5xxB0GnoTor0fbFo6UZADg\">vi\u00f0urkenna<\/a> <em>\u00feaga \u00ed hel<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201eOr\u00f0asambandi\u00f0 \u00feegja e-\u00f0 \u00ed hel 'ey\u00f0a m\u00e1lefni me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00fea\u00f0 ekki' \u00e1 s\u00e9r ugglaust r\u00e6tur \u00ed norr\u00e6nni go\u00f0afr\u00e6\u00f0i en \u00fea\u00f0 er ungt \u00ed \u00edslensku, mun vera fengi\u00f0 \u00far d\u00f6nsku (tie noget ihjel)\u201c segir J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um \u00feetta samband er \u00ed Skuld 1880: \u201eme\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 r\u00e6\u00f0a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5361","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5361","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5361"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5361\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5362,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5361\/revisions\/5362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}