{"id":5368,"date":"2023-08-18T08:00:48","date_gmt":"2023-08-18T08:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5368"},"modified":"2023-08-18T07:46:51","modified_gmt":"2023-08-18T07:46:51","slug":"thetta-er-haegt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/08\/18\/thetta-er-haegt\/","title":{"rendered":"\u00deetta er h\u00e6gt"},"content":{"rendered":"<p>Hin mikla umr\u00e6\u00f0a sem hefur veri\u00f0 undanfarna daga um \u00f3\u00fearfa og \u00f3\u00e6skilega enskunotkun \u00e1 \u00cdslandi hefur leitt \u00fdmislegt \u00ed lj\u00f3s sem vekur b\u00e6\u00f0i ugg og bjarts\u00fdni. \u00dea\u00f0 hefur komi\u00f0 mj\u00f6g vel \u00ed lj\u00f3s hversu \u00f3n\u00e6m vi\u00f0 erum or\u00f0in fyrir enskunni \u00ed umhverfinu \u2013 t\u00f6kum ekki eftir henni og finnst ekkert athugavert vi\u00f0 hana fyrr en okkur er bent \u00e1 hana. Eins og \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur sagt held \u00e9g a\u00f0 \u00fearna s\u00e9 sjaldnast \u201eeinbeittur brotavilji\u201c a\u00f0 baki heldur hugsunarleysi, metna\u00f0arleysi og k\u00e6ruleysi \u2013 og jafnvel leti og tilhneiging til a\u00f0 spara. En \u00fea\u00f0 er uggv\u00e6nlegt hversu \u00fatbreitt \u00feetta me\u00f0vitundarleysi gagnvart enskunni, gagnvart \u00fev\u00ed a\u00f0 alls konar merkingar, uppl\u00fdsingar og textar s\u00e9u \u00e1 ensku, er or\u00f0i\u00f0 hj\u00e1 m\u00f6rgum fyrirt\u00e6kjum og jafnvel hj\u00e1 opinberum a\u00f0ilum.<\/p>\n<p>Mannau\u00f0ssvi\u00f0 Reykjav\u00edkurborgar segist hafa vita\u00f0 af \u00fev\u00ed um \u00e1ram\u00f3t a\u00f0 skilm\u00e1lar 50skills, sem ums\u00e6kjendum um st\u00f6rf hj\u00e1 borginni er gert a\u00f0 sam\u00feykkja, v\u00e6ru \u00e1 ensku. \u00cd sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 fresta \u00fev\u00ed a\u00f0 taka kerfi 50skills \u00ed notkun voru fyrirheit um a\u00f0 \u201e\u00feetta yr\u00f0i komi\u00f0 \u00ed lag \u00ed sumar\u201c l\u00e1tin n\u00e6gja en ekkert vir\u00f0ist hafa veri\u00f0 fylgst me\u00f0 \u00fev\u00ed hvort svo v\u00e6ri \u2013 fyrr en vakin var athygli \u00e1 m\u00e1linu n\u00fa. \u00deetta r\u00edmar a\u00f0 v\u00edsu ekki vi\u00f0 \u00fea\u00f0 svar sem \u00e9g f\u00e9kk fr\u00e1 fyrirt\u00e6kinu 50skills sem \u00feykist ekkert hafa vita\u00f0 af m\u00e1linu fyrr en n\u00fa: \u201eVi\u00f0 s\u00e1um \u00feetta \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum \u00ed g\u00e6r og f\u00f3rum a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u beint \u00ed m\u00e1li\u00f0.\u201c En a\u00f0alspurningin er: Hvers vegna \u00ed \u00f3sk\u00f6punum hefur \u00edslenskt fyrirt\u00e6ki (sem 50skills mun vera, \u00fer\u00e1tt fyrir nafni\u00f0) skilm\u00e1la s\u00edna eing\u00f6ngu \u00e1 ensku?<\/p>\n<p>Fern samt\u00f6k \u00ed atvinnul\u00edfinu skrifu\u00f0u utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra br\u00e9f \u00e1 ensku um daginn og sk\u00fdra enskunotkunina me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 tilgangur br\u00e9fsins hafi veri\u00f0 \u201ea\u00f0 br\u00fdna r\u00e1\u00f0herra og veita uppl\u00fdsingar svo a\u00f0 h\u00fan g\u00e6ti a\u00f0 hagsmunum \u00cdslands\u201c \u2013 sem er auglj\u00f3slega yfirvarp, \u00fev\u00ed a\u00f0 ef \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 megintilgangur br\u00e9fsins hef\u00f0i \u00fea\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u veri\u00f0 skrifa\u00f0 \u00e1 \u00edslensku. Innihaldsl\u00fdsing \u00e1 samlokum sem merktar eru ELMA, Eldh\u00fasi og mats\u00f6lum Landsp\u00edtalans, er me\u00f0 st\u00f3ru letri \u00e1 ensku en undir er l\u00fdsing \u00e1 \u00edslensku me\u00f0 miklu minna letri. S\u00fa sk\u00fdring er gefin a\u00f0 \u201efyrirt\u00e6ki\u00f0 sem framlei\u00f0ir \u00feessar samlokur fyrir okkur s\u00e9 a\u00f0 merkja fyrir fleiri a\u00f0ila\u201c \u2013 en af hverju haf\u00f0i \u00feessu ekki veri\u00f0 veitt athygli innan Landsp\u00edtalans fyrr? Af hverju \u00feurfti opinbera umr\u00e6\u00f0u?<\/p>\n<p>Svona m\u00e6tti lengi telja upp d\u00e6mi um enskunotkun sem fyrirt\u00e6ki og stofnanir l\u00e1ta vi\u00f0gangast t\u00edmunum saman \u2013 oftast v\u00e6ntanlega \u00ed hugsunarleysi, ekki vegna \u00feess a\u00f0 \u00feau s\u00e9u me\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 vinna gegn \u00edslenskunni. \u00deeim finnst \u00feetta kannski oft vera sm\u00e1atri\u00f0i sem skipti engu m\u00e1li \u2013 og \u00fea\u00f0 er r\u00e9tt, hvert \u00feessara atri\u00f0a um sig r\u00e6\u00f0ur engum \u00farslitum um framt\u00ed\u00f0 \u00edslenskunnar. En \u00ed sameiningu stu\u00f0la \u00feau a\u00f0 me\u00f0vitundarleysi okkar um \u00e1hrif enskunnar og ry\u00f0ja \u00feannig brautina fyrir enn meiri ensku. \u00deetta er samt ekki bara \u00e1 \u00e1byrg\u00f0 \u00feeirra sem nota enskuna, heldur l\u00edka \u00e1 \u00e1byrg\u00f0 okkar \u2013 vi\u00f0 l\u00e1tum \u00feetta vi\u00f0gangast \u00e1n \u00feess a\u00f0 gera athugasemdir, oftast l\u00edklega vegna \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 erum l\u00f6ngu h\u00e6tt a\u00f0 taka eftir \u00fev\u00ed enda enskan allt \u00ed kringum okkur.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 j\u00e1kv\u00e6\u00f0a \u00ed \u00feessu, sem vekur me\u00f0 manni sm\u00e1vegis bjarts\u00fdni, er a\u00f0 oft er brug\u00f0ist vel vi\u00f0 \u00e1bendingum og hlutunum kippt \u00ed lag \u00feegar vakin er athygli \u00e1 \u00feeim. Mannau\u00f0ssvi\u00f0 Reykjav\u00edkurborgar \u00e6tlar a\u00f0 fylgja \u00fev\u00ed eftir vi\u00f0 50skills a\u00f0 skilm\u00e1lar fyrirt\u00e6kisins ver\u00f0i \u00fe\u00fdddir \u00e1 \u00edslensku \u201eef \u00feetta ver\u00f0ur ekki komi\u00f0 \u00ed lag mj\u00f6g flj\u00f3tt\u201c. 50skills segir: \u201eSkilm\u00e1larnir eru komnir \u00ed \u00fe\u00fd\u00f0ingu til \u00fe\u00fd\u00f0ingarstofu og ver\u00f0a komnir me\u00f0 \u00edslenska \u00fe\u00fd\u00f0ingu innan skamms.\u201c Samt\u00f6k atvinnul\u00edfsins \u00e6tla \u201ea\u00f0 ganga \u00far skugga um a\u00f0 \u00ed \u00feeim tilfellum sem enskan er notu\u00f0 \u00fe\u00e1 fylgi h\u00fan alltaf \u00edslenskri frum\u00fatg\u00e1fu\u201c. Landsp\u00edtalinn segir: \u201eVi\u00f0 sendum n\u00fana \u00ed morgun erindi og b\u00e1\u00f0um um a\u00f0 samlokurnar okkar ver\u00f0i merktar \u00e1 \u00edslensku og \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur \u00feannig framvegis.\u201c<\/p>\n<p>\u00deessi d\u00e6mi s\u00fdna okkur a\u00f0 \u00feetta er h\u00e6gt. Fyrirt\u00e6ki og stofnanir vilja ekki f\u00e1 \u00e1 sig \u00fea\u00f0 or\u00f0 a\u00f0 \u00feau vinni gegn \u00edslenskunni. \u00dea\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 draga st\u00f3rlega \u00far \u00f3\u00fearfri og \u00f3\u00e6skilegri enskunotkun, oftast \u00e1n mikils kostna\u00f0ar \u2013 og \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00fea\u00f0 kosti stundum eitthva\u00f0 er \u00fea\u00f0 bara \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegur kostna\u00f0ur vi\u00f0 a\u00f0 b\u00faa \u00ed litlu m\u00e1lsamf\u00e9lagi. \u00dea\u00f0 sem \u00fearf er fyrst og fremst vitundarvakning. Vi\u00f0 \u00feurfum \u00f6ll a\u00f0 \u00e1tta okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 skiptir m\u00e1li a\u00f0 nota \u00edslensku \u00fear sem \u00feess er kostur. Stj\u00f3rnendur fyrirt\u00e6kja og stofnana bera s\u00e9rstaka \u00e1byrg\u00f0 \u00ed \u00feessu efni og \u00feurfa alltaf a\u00f0 spyrja sig: \u201eEr nau\u00f0synlegt a\u00f0 nota ensku h\u00e9r?\u201c \u201eEr ekki h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00edslensku \u00ed sta\u00f0inn, e\u00f0a me\u00f0fram enskunni?\u201c Og vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 vera dugleg vi\u00f0 a\u00f0 vekja athygli \u00e1 \u00f3\u00fearfri enskunotkun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hin mikla umr\u00e6\u00f0a sem hefur veri\u00f0 undanfarna daga um \u00f3\u00fearfa og \u00f3\u00e6skilega enskunotkun \u00e1 \u00cdslandi hefur leitt \u00fdmislegt \u00ed lj\u00f3s sem vekur b\u00e6\u00f0i ugg og bjarts\u00fdni. \u00dea\u00f0 hefur komi\u00f0 mj\u00f6g vel \u00ed lj\u00f3s hversu \u00f3n\u00e6m vi\u00f0 erum or\u00f0in fyrir enskunni \u00ed umhverfinu \u2013 t\u00f6kum ekki eftir henni og finnst ekkert athugavert vi\u00f0 hana fyrr en [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5368","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5368"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5370,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5368\/revisions\/5370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}