{"id":5417,"date":"2023-09-02T14:00:33","date_gmt":"2023-09-02T14:00:33","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5417"},"modified":"2023-09-02T14:03:23","modified_gmt":"2023-09-02T14:03:23","slug":"vorn-fyrir-veiru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/02\/vorn-fyrir-veiru\/","title":{"rendered":"\u201eV\u00f6rn fyrir veiru\u201c"},"content":{"rendered":"<p>Me\u00f0an heimsfaraldur covid-19 gekk yfir \u00e1 \u00e1runum 2020-2021 ur\u00f0u til \u00fdmis n\u00fd or\u00f0 eins og <em>k\u00f3viti<\/em>, <em>\u00farvinnslus\u00f3ttkv\u00ed<\/em>, <em>n\u00e1ndarm\u00f6rk <\/em>og m\u00f6rg fleiri. \u00d6nnur or\u00f0 sem h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 lengi \u00ed m\u00e1linu gengu \u00ed endurn\u00fdjun l\u00edfdaga \u2013 sum n\u00e1nast \u00f3\u00feekkt, eins og <em>smitg\u00e1t<\/em>, <em>smitrakning<\/em> og <em>fjarl\u00e6g\u00f0arm\u00f6rk<\/em>, en \u00f6nnur \u00feekktari eins og or\u00f0i\u00f0 <em>s\u00f3ttkv\u00ed <\/em>sem var vali\u00f0 or\u00f0 \u00e1rsins <a href=\"https:\/\/hugras.is\/2021\/01\/ord-arsins-2020-sottkvi\/?fbclid=IwAR3TQlZiELVzkAMUA5LRTe8lJ9zQ8klwfodx55l2M3XBrM7k-mVFK6HiOh4\">2020<\/a>, <em>b\u00f3lusetning <\/em>sem var vali\u00f0 or\u00f0 \u00e1rsins <a href=\"https:\/\/hugras.is\/2022\/01\/ord-arsins-2020-bolusetning\/?fbclid=IwAR2hvX15omGx0NaY1xKtpi-b_rqDCA57ftXxAHv9COv9x6tmTygf2Z-A8nU\">2021<\/a>, og m\u00f6rg fleiri. Eitt s\u00ed\u00f0arnefndu or\u00f0anna er <em>veira<\/em>. Elsta d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 er \u00ed <em>Or\u00f0ab\u00f3k Bj\u00f6rns Halld\u00f3rssonar<\/em> fr\u00e1 18. \u00f6ld \u00fear sem \u00fea\u00f0 er haft \u00ed merkingunni 'feyra, f\u00faaskemmd' en a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti var \u00fea\u00f0 \u00f3\u00feekkt \u00ed m\u00e1linu \u00feanga\u00f0 til Vilmundur J\u00f3nsson landl\u00e6knir stakk upp \u00e1 \u00fev\u00ed upp \u00far mi\u00f0ri 20. \u00f6ld a\u00f0 taka \u00fea\u00f0 upp \u00ed sta\u00f0inn fyrir t\u00f6kuor\u00f0i\u00f0 <em>v\u00edrus<\/em> sem nota\u00f0 haf\u00f0i veri\u00f0 \u00ed m\u00e1linu um skei\u00f0.<\/p>\n<p>Um \u00feessa till\u00f6gu segir Vilmundur \u00ed <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F3640397%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR3wlC5aFYAMsZTj5D03dTTsFcGg-M01cgjFEfMAh5e6LXu-N7lNdeLH1x0%23page%2Fn6%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT3ANv7LCPc6GiLdKWHah8X9vk_3m__JuknfWR_w8lPQhJxXSvNkQrHlsmepz1WbL3eOEa40AHudgj5yt9IMNM39v4RDn2pPJ4xGr9nd-J3A9TA_xGLzf7BBBgcQaQJTng&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3KOsyx2cgXkwn17_08xh7QhTL554k8HmnQ9EsOHLc3NAB76hFENY-ohCOg8_ZD0s6Vso3IOmH1_pjjzMF3XbhsQUD9gIOXpM4EyrwsxgrRXMsFZA7087TDt5AaflpAek2fw5H2DVc2qO22MhLNo9jlgeI1hH3R\">greininni<\/a> \u201eV\u00f6rn fyrir veiru\u201c: \u201eEftir nokkra \u00edhugun komst \u00e9g a\u00f0 \u00feeirri ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u, a\u00f0 helzt v\u00e6ri reynandi a\u00f0 sm\u00ed\u00f0a heiti\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00edkja frj\u00e1lslega eftir hlj\u00f3mnum \u00ed hinu erlenda heiti, en s\u00fa or\u00f0myndunara\u00f0fer\u00f0 hefur fyrr og s\u00ed\u00f0ar gefi\u00f0 g\u00f3\u00f0a raun. N\u00e6gir a\u00f0 minna \u00e1 forn or\u00f0 eins og dj\u00e1kni, prestur, biskup og kirkja, sem \u00f6ll eru \u00feannig sm\u00ed\u00f0u\u00f0, og sl\u00edkt hi\u00f0 sama tilt\u00f6lulega n\u00fd or\u00f0 eins og berklar, b\u00edll, t\u00e9kki og jeppi. [\u2026] [\u00c9]g hafna\u00f0i sem \u00f3\u00edslenzkulegu hinu latneska s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i \u00ed stofnatkv\u00e6\u00f0i or\u00f0sins virus [\u2026]. \u00de\u00f3tti m\u00e9r n\u00fa sem vali\u00f0 st\u00e6\u00f0i \u00e1 milli or\u00f0anna v\u00e6ra og veira. Svo mj\u00f6g sem \u00e9g hef\u00f0i kosi\u00f0 hi\u00f0 fyrrnefnda or\u00f0 vegna miklu n\u00e1nari hlj\u00f3\u00f0l\u00edkingar, hafna\u00f0i \u00e9g \u00fev\u00ed \u00fe\u00f3 vegna lifandi sj\u00fakd\u00f3msmerkingar \u00feess, sem \u00e9g \u00f3tta\u00f0ist, a\u00f0 valdi\u00f0 g\u00e6ti ruglingi.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd greininni segir Vilmundur fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 hann hafi hitt Halld\u00f3r Halld\u00f3rsson pr\u00f3fessor sem vann \u00fe\u00e1 a\u00f0 s\u00f6fnun og \u00fatg\u00e1fu n\u00fdyr\u00f0a \u00e1 vegum or\u00f0ab\u00f3karnefndar H\u00e1sk\u00f3lans. Halld\u00f3r haf\u00f0i \u00e1\u00f0ur teki\u00f0 hugmyndinni um <em>veiru<\/em> vel en haf\u00f0i n\u00fa sn\u00faist hugur og sag\u00f0i, a\u00f0 s\u00f6gn Vilmundar: \u201e<strong>Vi\u00f0<\/strong> \u00e6tlum a\u00f0 kalla \u00fea\u00f0 <strong>v\u00edru<\/strong>.\u201c \u00cd framhaldinu segir Vilmundur: \u201eJafnhar\u00f0an skildi \u00e9g, a\u00f0 h\u00e9r m\u00e6lti ekki ma\u00f0ur af sj\u00e1lfum s\u00e9r, heldur sj\u00e1lft p\u00e1favaldi\u00f0 \u00ed krafti stj\u00f3rnskipa\u00f0rar nefndar, er f\u00e6st vi\u00f0 a\u00f0 safna saman n\u00fdyr\u00f0um og gefa \u00fat \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum \u00e1 opinberan kostna\u00f0.\u201c \u00dearna sn\u00fdst m\u00e1li\u00f0 sem s\u00e9 um \u00e1kve\u00f0i\u00f0 bo\u00f0vald sem a\u00f0 mati Vilmundar er reynt a\u00f0 beita til a\u00f0 koma \u00e1kve\u00f0nu or\u00f0i \u00e1 framf\u00e6ri. Hann bendir svo \u00e1 a\u00f0 or\u00f0asm\u00ed\u00f0 almennra m\u00e1lnotenda geti n\u00e1\u00f0 flugi \u00e1n \u00feess a\u00f0 bo\u00f0valdi s\u00e9 beitt.<\/p>\n<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F1299554%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR2tfj2pj_IZF1eMKdUeyWU04etnmRzjX59pzvs4t4s0B57rqh8Yc8we97M%23page%2Fn3%2Fmode%2F2up%2F&amp;h=AT1j1XtV9FvM8o8ll9t_nOIlAUq1Tq93LT6sfu-XvznLk_jdb6B0YnQMhjCY7HlH9cxL52dMuk8Bs9d15GIlqhv0GoUqqrTJmWoENtwvkFmLRN3-jsR-w63NyePL2YQGyw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3KOsyx2cgXkwn17_08xh7QhTL554k8HmnQ9EsOHLc3NAB76hFENY-ohCOg8_ZD0s6Vso3IOmH1_pjjzMF3XbhsQUD9gIOXpM4EyrwsxgrRXMsFZA7087TDt5AaflpAek2fw5H2DVc2qO22MhLNo9jlgeI1hH3R\">svari<\/a> s\u00ednu til Vilmundar segir Halld\u00f3r Halld\u00f3rsson: \u201eLandl\u00e6knirinn hefir \u00fea\u00f0 eftir m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ingi s\u00ednum, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 tilgangslaust a\u00f0 \u00e6tla s\u00e9r a\u00f0 breyta m\u00e1linu. \u00c9g get ekki skili\u00f0 \u00feessi or\u00f0 \u00e1 annan veg en \u00feann, a\u00f0 ef einhver einstaklingur (t.d. landl\u00e6knir) e\u00f0a einhver stofnun (t.d. or\u00f0ab\u00f3karnefnd) t\u00e6ki s\u00e9r fyrir hendur a\u00f0 breyta einhverjum m\u00e1lsatri\u00f0um, t.d. or\u00f0um, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri s\u00fa tilraun d\u00e6md til \u00f3sigurs. \u00deessi kenning er a\u00f0 v\u00edsu meira en h\u00e6pin, eins og h\u00fan er fram sett. \u00dea\u00f0 m\u00e6tti nefna m\u00f6rg d\u00e6mi \u00feess, a\u00f0 m\u00e1lsatri\u00f0um hefir veri\u00f0 breytt [\u2026].\u201c Halld\u00f3r segir a\u00f0 \u00e1kve\u00f0i\u00f0 hafi veri\u00f0 \u201ea\u00f0 taka upp \u00ed safni\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <strong>v\u00edra<\/strong> \u00e1samt or\u00f0inu <strong>huldus\u00fdkill<\/strong>. Hins vegar hef\u00f0i or\u00f0ab\u00f3karnefnd ekki geta\u00f0 fallizt \u00e1 a\u00f0 taka upp or\u00f0i\u00f0 <strong>veira<\/strong>.\u201c Hann rekur s\u00ed\u00f0an \u00e1st\u00e6\u00f0ur nefndarinnar fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 hafna <em>veira <\/em>en velja <em>v\u00edra<\/em>.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>v\u00edra<\/em> vir\u00f0ist eitthva\u00f0 hafa veri\u00f0 nota\u00f0 fram yfir 1960 en er n\u00fa alveg horfi\u00f0 \u00far m\u00e1linu, hvort sem grein Vilmundar drap \u00fea\u00f0 e\u00f0a ekki. Bo\u00f0vald or\u00f0ab\u00f3karnefndar dug\u00f0i ekki \u2013 or\u00f0i\u00f0 <em>veira <\/em>vann fullna\u00f0arsigur. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g rek \u00feetta h\u00e9r eru \u00feessi \u00e1hugaver\u00f0u sko\u00f0anaskipti um \u00fea\u00f0 hvort og \u00fe\u00e1 hvernig h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 breyta m\u00e1linu \u2013 og hverjum s\u00e9 gefi\u00f0 vald til \u00feess. Vilmundur taldi \u00f3t\u00e6kt \u2013 og vonlaust \u2013 a\u00f0 beita bo\u00f0valdi til \u00feess en Halld\u00f3r s\u00e1 ekkert \u00fev\u00ed til fyrirst\u00f6\u00f0u, \u00fe\u00f3tt hann seg\u00f0i a\u00f0 v\u00edsu a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u201emiklu fyrirfer\u00f0armeiri \u00fe\u00e1ttur \u00ed almennri \u00fer\u00f3un m\u00e1lsins, a\u00f0 \u00fea\u00f0 breytist en \u00fev\u00ed s\u00e9 breytt.\u201c En Vilmundur segir: \u201e\u201eVitlaust myndu\u00f0\u201c or\u00f0 eru ekki til \u00f6nnur en \u00feau, sem ekki er unnt a\u00f0 koma \u00ed munn \u00feeim, sem \u00feau eiga a\u00f0 m\u00e6la, n\u00e9 inn um eyru \u00feeim, sem \u00feau eiga a\u00f0 skilja.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me\u00f0an heimsfaraldur covid-19 gekk yfir \u00e1 \u00e1runum 2020-2021 ur\u00f0u til \u00fdmis n\u00fd or\u00f0 eins og k\u00f3viti, \u00farvinnslus\u00f3ttkv\u00ed, n\u00e1ndarm\u00f6rk og m\u00f6rg fleiri. \u00d6nnur or\u00f0 sem h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 lengi \u00ed m\u00e1linu gengu \u00ed endurn\u00fdjun l\u00edfdaga \u2013 sum n\u00e1nast \u00f3\u00feekkt, eins og smitg\u00e1t, smitrakning og fjarl\u00e6g\u00f0arm\u00f6rk, en \u00f6nnur \u00feekktari eins og or\u00f0i\u00f0 s\u00f3ttkv\u00ed sem var vali\u00f0 or\u00f0 \u00e1rsins [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5417","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5417"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5417\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5419,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5417\/revisions\/5419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}