{"id":5424,"date":"2023-09-04T21:40:59","date_gmt":"2023-09-04T21:40:59","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5424"},"modified":"2023-09-04T21:40:59","modified_gmt":"2023-09-04T21:40:59","slug":"ad-opa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/04\/ad-opa\/","title":{"rendered":"A\u00f0 \u00f3pa"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd dag var spurt h\u00e9r hvort f\u00f3lk hef\u00f0i s\u00e9\u00f0 <em>\u00f3pa <\/em>nota\u00f0 sem s\u00f6gn, en \u00ed <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/frettir\/2023\/9\/4\/saud-upp-ur-akureyri-atok-milli-menntaskolanema-og-rutubilstjora\/\">fr\u00e9tt<\/a> \u00ed <em>DV <\/em>\u00ed dag segir: \u201e\u00d3pa\u00f0i hann svo yfir mannskapinn a\u00f0 eigandi b\u00edlsins skyldi f\u00e6ra b\u00edlinn.\u201c <em>DV <\/em>tekur \u00feetta upp af vef <em>Hr\u00edmfaxa <\/em>en \u00fear <a href=\"https:\/\/hrimfaxi.is\/2023\/09\/04\/rutubilstjorar-herjudu-a-nemendur-sjadu-myndskeid\/\">stendur<\/a> reyndar n\u00fana \u201eHr\u00f3pa\u00f0i hann svo yfir mannskapinn a\u00f0 eigandi b\u00edlsins skyldi f\u00e6ra b\u00edlinn\u201c \u2013 tr\u00falegt er a\u00f0 \u00fev\u00ed hafi veri\u00f0 breytt eftir athugasemdir. \u00c9g kanna\u00f0ist ekki vi\u00f0 s\u00f6gnina <em>\u00f3pa<\/em> og h\u00e9lt fyrst a\u00f0 \u00feetta v\u00e6ri villa, en eftir a\u00f0 \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a m\u00e1li\u00f0 n\u00e1nar skipti \u00e9g um sko\u00f0un. \u00dea\u00f0 kom nefnilega \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00feessi s\u00f6gn hafi ekki komist \u00ed or\u00f0ab\u00e6kur \u00e1 h\u00fan s\u00e9r langa s\u00f6gu og nokkra tugi d\u00e6ma m\u00e1 finna um hana \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, allt fr\u00e1 19. \u00f6ld til s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ra. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a tug d\u00e6ma um s\u00f6gnina, flest af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um <em>\u00f3pa <\/em>er \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>1889: \u201eLengi og h\u00e1tt \u00f3pa\u00f0 heyr.\u201c \u00deetta kemur fyrir tvisvar \u00ed s\u00f6mu grein \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 er greinilega ekki prentvilla. Anna\u00f0 d\u00e6mi er \u00ed <em>Dagskr\u00e1 <\/em>1898: \u201eSimpson og jeg gengum sitt vi\u00f0 hvora hli\u00f0 hans, \u00f3pu\u00f0um og orgu\u00f0um \u00ed eyru honum til \u00feess a\u00f0 halda honum vakandi.\u201c \u00cd <em>\u00cdslendingi <\/em>1925 segir (\u00ed kv\u00e6\u00f0i eftir Jochum M. Eggertsson): \u201eEn \u00fatbur\u00f0ir vi\u00f0 heljar-hur\u00f0u \/ hr\u00f3pa, bi\u00f0ja, v\u00e6la, \u00f3pa.\u201c \u00cd <em>F\u00e1lkanum <\/em>1931 segir: \u201eDrottinn minn! heyr\u00f0i hann \u00f3pa\u00f0 og um lei\u00f0 datt ma\u00f0urinn kylliflatur \u00e1 g\u00f3lfi\u00f0 og l\u00e1 \u00fear.\u201c \u00cd <em>Viljanum<\/em> 1939 segir: \u201e\u00deeir koma langar lei\u00f0ir a\u00f0 og \u00f3pa, dansa og syngja \u00ed marga daga.\u201c \u00cd <em>Munin <\/em>1977 segir (\u00ed lj\u00f3\u00f0i eftir Tryggva H\u00e1konarson): \u201eHaf hlj\u00f3tt \/ hlusta \/ heyr \u00fe\u00fa hr\u00f3pa \/ v\u00e6la og \u00f3pa.\u201c<\/p>\n<p>A\u00f0alnotkun <em>\u00f3pa<\/em> eftir mi\u00f0ja 20. \u00f6ld er \u00fe\u00f3 \u00ed krossg\u00e1tum \u2013 s\u00f6gnin er stutt og sjaldg\u00e6f og hentar \u00fev\u00ed einkar vel til \u00feeirra nota. \u00c9g fann vel \u00e1 annan tug d\u00e6ma um \u00feessa notkun sagnarinnar \u00ed \u00fdmsum bl\u00f6\u00f0um, einkum \u00e1 sj\u00f6tta \u00e1ratugnum en einnig s\u00ed\u00f0ar \u2013 n\u00fdjasta d\u00e6mi\u00f0 er fr\u00e1 2022. S\u00f6gnin er \u00fdmist h\u00f6f\u00f0 sem lausn \u00e1 <em>hr\u00f3pa<\/em>, <em>kalla<\/em>, <em>orga<\/em> e\u00f0a <em>veina<\/em>. En s\u00f6gninni breg\u00f0ur einnig fyrir \u00ed annarri notkun. \u00cd myndatexta \u00ed <em>DV <\/em>2001 segir: \u201e\u00c1 litlu myndinni s\u00e9st hlauparinn Jon Drummond \u00f3pa af angist.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2004 segir: \u201epers\u00f3nur \u00f3pa \u201eHeilagur Kiljan\u201c \u00ed gr\u00ed\u00f0 og erg.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2011 segir: \u201e\u00feegar almenningur \u00f3par og veinar \u00ed \u00f6rv\u00e6ntingu.\u201c \u00c1 <em>mbl.is<\/em> 2020 segir: \u201eL\u00f6gregla skaut og s\u00e6r\u00f0i mann sem veifa\u00f0i hn\u00edfi og \u00f3pa\u00f0i \u201eGu\u00f0 er m\u00e1ttugastur\u201c.\u201c<\/p>\n<p>D\u00e6mi eru um a\u00f0 ger\u00f0ar hafi veri\u00f0 athugasemdir vi\u00f0 s\u00f6gnina <em>\u00f3pa <\/em>\u00ed m\u00e1lfarsskrifum. \u00cd <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6517328?iabr=on#page\/n9\/mode\/1up\/\">grein<\/a> eftir nemendur \u00ed hagn\u00fdtri fj\u00f6lmi\u00f0lun um m\u00e1lfar \u00ed \u00fatvarpsst\u00f6\u00f0vum \u00ed <em>M\u00e1lfregnum <\/em>1998 segir: \u201eEftirfarandi setning heyr\u00f0ist \u00e1 einni st\u00f6\u00f0inni: <em>H\u00fan \u00f3pa\u00f0i upp yfir sig<\/em>, \u00fe.e. s\u00f6gnin(!) <em>\u201e\u00f3pa\u201c<\/em>. L\u00edklegt m\u00e1 telja a\u00f0 \u00fatvarpsma\u00f0urinn haft \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 segja <em>h\u00fan \u00e6pti upp yfir si<\/em>g e\u00f0a <em>h\u00fan hr\u00f3pa\u00f0i upp yfir sig<\/em> en rugla\u00f0 saman s\u00f6gnunum a\u00f0 <em>\u00e6pa<\/em> og <em>hr\u00f3pa<\/em> svo a\u00f0 \u00far var\u00f0 \u00feessi meinlega en kostulega m\u00e1lvilla.\u201c \u00cd <a href=\"https:\/\/eidur.is\/3833\">pistli<\/a> Ei\u00f0s Gu\u00f0nasonar fr\u00e1 2014 er vakin athygli \u00e1 setningunni \u201eEin h\u00e9rna var a\u00f0 st\u00edga ni\u00f0ur f\u00e6ti, \u00feegar \u00f6nnur sem starfar me\u00f0 m\u00e9r s\u00e1 k\u00f6ngul\u00f3na og \u00f3pa\u00f0i\u201c \u00ed <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/article\/2014140828787\">fr\u00e9tt<\/a> \u00e1 <em>V\u00edsi<\/em> \u2013 \u00fear stendur reyndar n\u00fana <em>\u00e6pti<\/em> \u00ed sta\u00f0inn. Ei\u00f0ur segir: \u201e\u00dea\u00f0 var og. Konan <em>\u00f3pa\u00f0i<\/em>, h\u00fan \u00e6pti ekki.\u201c<\/p>\n<p>A\u00f0 lei\u00f0a s\u00f6gn af nafnor\u00f0i me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00e6ta nafnh\u00e1ttarendingunni <em>-a<\/em> vi\u00f0 nafnor\u00f0sstofninn er vitaskuld g\u00f3\u00f0 og gild or\u00f0myndunara\u00f0fer\u00f0, og ekki undarlegt \u00fe\u00f3tt m\u00e1lnotendum finnist e\u00f0lilegt a\u00f0 lei\u00f0a <em>\u00f3pa <\/em>af <em>\u00f3p<\/em>, me\u00f0 hli\u00f0sj\u00f3n af t.d. <em>hr\u00f3pa <\/em>\u2013 <em>hr\u00f3p<\/em>. \u00cd \u00feessu tilviki vill samt svo til a\u00f0 fyrir er \u00ed m\u00e1linu s\u00f6gn leidd af <em>\u00f3p <\/em>\u00e1 \u00f6rl\u00edti\u00f0 annan h\u00e1tt, \u00fe.e. me\u00f0 <em>i<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varpi \u2013 s\u00f6gnin <em>\u00e6pa<\/em>. Tilvist hennar veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00f6rgum finnst <em>\u00f3pa<\/em> hlj\u00f3ma \u00f3e\u00f0lilega, og vissulega er h\u00fan mj\u00f6g sjaldg\u00e6f \u00fe\u00f3tt d\u00e6mum vir\u00f0ist fara fj\u00f6lgandi \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i a.m.k. En \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 <em>\u00f3pa<\/em> er r\u00e9tt myndu\u00f0, \u00e1 s\u00e9r langa og \u00f3slitna s\u00f6gu \u00ed m\u00e1linu, og hefur lengi veri\u00f0 notu\u00f0 athugasemdalaust \u00ed krossg\u00e1tum tel \u00e9g e\u00f0lilegt a\u00f0 vi\u00f0urkenna hana sem r\u00e9tt m\u00e1l, \u00fe\u00f3tt \u00e9g m\u00e6li ekki s\u00e9rstaklega me\u00f0 henni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd dag var spurt h\u00e9r hvort f\u00f3lk hef\u00f0i s\u00e9\u00f0 \u00f3pa nota\u00f0 sem s\u00f6gn, en \u00ed fr\u00e9tt \u00ed DV \u00ed dag segir: \u201e\u00d3pa\u00f0i hann svo yfir mannskapinn a\u00f0 eigandi b\u00edlsins skyldi f\u00e6ra b\u00edlinn.\u201c DV tekur \u00feetta upp af vef Hr\u00edmfaxa en \u00fear stendur reyndar n\u00fana \u201eHr\u00f3pa\u00f0i hann svo yfir mannskapinn a\u00f0 eigandi b\u00edlsins skyldi f\u00e6ra b\u00edlinn\u201c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5424","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5424","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5424"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5424\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5425,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5424\/revisions\/5425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}