{"id":5426,"date":"2023-09-05T13:23:37","date_gmt":"2023-09-05T13:23:37","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5426"},"modified":"2023-09-05T13:23:37","modified_gmt":"2023-09-05T13:23:37","slug":"oskrum-vid-meira-eftir-hrun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/05\/oskrum-vid-meira-eftir-hrun\/","title":{"rendered":"\u00d6skrum vi\u00f0 meira eftir hrun?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r bar h\u00e9r \u00e1 g\u00f3ma nokkrar sagnir sem hafa <em>\u00f6skur-<\/em> a\u00f0 fyrri li\u00f0 \u2013 <em>\u00f6skursyngja<\/em>, <em>\u00f6skurhl\u00e6ja<\/em>, <em>\u00f6skurgr\u00e1ta<\/em> og <em>\u00f6skurgrenja <\/em>eru \u00fe\u00e6r helstu en mun sjaldg\u00e6fari eru <em>\u00f6skurhnerra<\/em>, <em>\u00f6skur\u00e6la<\/em>, <em>\u00f6skurgubba<\/em>, <em>\u00f6skurmj\u00e1lma <\/em>o.fl. Eins og \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur skrifa\u00f0 h\u00e9r um eru samsettar sagnir ekki \u00fdkja margar \u00ed \u00edslensku en \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hefur \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 f\u00e6rst mj\u00f6g \u00ed v\u00f6xt a\u00f0 nota\u00a0<a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/12\/15\/sagnasamsetningar\/\">samsettar sagnir<\/a>\u00a0\u00ed sta\u00f0 or\u00f0asambands me\u00f0 s\u00f6gn og nafnor\u00f0i e\u00f0a s\u00f6gn og forsetningu e\u00f0a atviksor\u00f0i. \u00deetta eru sagnir <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/12\/05\/ad-fjarafla\/\">eins og<\/a>\u00a0<em>haldleggja<\/em>\u00a0\u00ed sta\u00f0\u00a0<em>leggja hald \u00e1<\/em>,\u00a0<em>frelsissvipta\u00a0<\/em>\u00ed sta\u00f0\u00a0<em>svipta frelsi<\/em>,\u00a0<em>nafnbirta<\/em>\u00a0\u00ed sta\u00f0\u00a0<em>birta nafn<\/em>,\u00a0<em>\u00f6kuleyfissvipta<\/em>\u00a0\u00ed sta\u00f0\u00a0<em>svipta \u00f6kuleyfi<\/em>, <em>fj\u00e1rafla<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>afla fj\u00e1r<\/em>,<em>\u00a0brottv\u00edsa<\/em>\u00a0\u00ed sta\u00f0\u00a0<em>v\u00edsa brott<\/em>, o.s.frv. N\u00fdlega hafa svo \u00e1\u00f0urnefndar <em>\u00f6skur-<\/em>sagnir b\u00e6st \u00ed \u00feennan h\u00f3p.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um sl\u00edka samsetningu er \u00ed lj\u00f3\u00f0i eftir N\u00ednu Bj\u00f6rk \u00c1rnad\u00f3ttur \u00ed <em>Leikh\u00fasm\u00e1lum <\/em>1997: \u201eh\u00fan heyrir hafi\u00f0 \u00f6skra og hl\u00e6ja, heyrir \u00fea\u00f0 \u00f6skurhl\u00e6ja.\u201c \u00a0\u00c1 <em>Hugi.is <\/em>segir 2003: \u201eheheh deatha er a\u00f0 \u00f6skursyngja.\u201c \u00d6rf\u00e1 d\u00e6mi eru \u00e1 <em>Bland.is<\/em>. D\u00e6mi fr\u00e1 2009: \u201e\u00cd versta falli losna \u00feau vi\u00f0 helluna vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00f6skurgrenja.\u201c Fr\u00e1 2010: \u201e\u00fe\u00e1 \u00f6skurgrenja\u00f0i \u00e9g inni \u00e1 ba\u00f0i \u00fev\u00ed mamma lenti ekki a\u00f0 skutla m\u00e9r \u00ed r\u00e6ktina.\u201c Fr\u00e1 2011: \u201e\u00c9g var um daginn \u00ed kolaportinu og \u00fe\u00e1 var kona b\u00fain a\u00f0 t\u00fdna syni s\u00ednum og var \u00f6skurgr\u00e1tandi yfir \u00fev\u00ed.\u201c Fr\u00e1 2013: \u201e\u00c9g mindi \u00f6skurgrenja og \u00e6la.\u201c \u00c1 <em>Twitter<\/em> eru tv\u00f6 d\u00e6mi fr\u00e1 2013: \u201eHeil r\u00f6\u00f0 af unglingsst\u00falkum me\u00f0 teina \u00f6skurgr\u00e9t fyrir aftan mig\u201c og \u201eog \u00f6skurgr\u00e9t yfir UP myndinni me\u00f0 K\u00e1ra \u00ed dag\u201c.<\/p>\n<p>\u00deetta eru einu d\u00e6min um <em>\u00f6skur-<\/em>sagnir sem \u00e9g finn fyrir 2014, en \u00fe\u00e1 er eins og einhver st\u00edfla bresti og \u00e1\u00f0urnefndar fj\u00f3rar sagnir ver\u00f0a skyndilega algengar \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum en fara sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar einnig a\u00f0 sj\u00e1st \u00e1 vefmi\u00f0lum og prentmi\u00f0lum. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er vel \u00e1 anna\u00f0 \u00fe\u00fasund d\u00e6ma um \u00feessar sagnir \u2013 h\u00e1tt \u00e1 \u00feri\u00f0ja hundra\u00f0 um <em>\u00f6skurhl\u00e6ja<\/em> og <em>\u00f6skurgr\u00e1ta<\/em>, \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a hundra\u00f0 um <em>\u00f6skurgrenja<\/em> og \u00e1 sj\u00f6unda hundra\u00f0 um <em>\u00f6skursyngja<\/em> \u2013 og \u00f6rf\u00e1 um a\u00f0rar <em>\u00f6skur<\/em>-sagnir. Meginhluti d\u00e6manna er vissulega af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum, en \u00fe\u00f3 er sl\u00e6\u00f0ingur af d\u00e6mum \u00far vefmi\u00f0lum eins og <em>V\u00edsi <\/em>og <em>DV <\/em>og prentmi\u00f0lum eins og <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em>, <em>Fr\u00e9ttat\u00edmanum<\/em>, <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>og <em>Stundinni<\/em>. Sl\u00edkum d\u00e6mum hefur fj\u00f6lga\u00f0 verulega allra s\u00ed\u00f0ustu \u00e1r.<\/p>\n<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um \u00ed g\u00e6r var \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram a\u00f0 <em>\u00f6skur-<\/em>sagnir hef\u00f0u komi\u00f0 \u00ed sta\u00f0inn fyrir sagnir eins og <em>skellihl\u00e6ja<\/em> og <em>h\u00e1gr\u00e1ta <\/em>\/ <em>h\u00e1grenja<\/em> sem heyr\u00f0ust varla lengur. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki r\u00e9tt \u2013 \u00fe\u00e6r sagnir eru enn margfalt algengari en <em>\u00f6skur-<\/em>sagnirnar, l\u00edka \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum. En svo er spurning hvort merkingin er s\u00fa sama. Vegna \u00feess a\u00f0 <em>\u00f6skur-<\/em>sagnirnar eru ekki \u00ed m\u00ednum or\u00f0afor\u00f0a \u00e1tta \u00e9g mig ekki alveg \u00e1 \u00fev\u00ed en dreg \u00fe\u00f3 \u00ed efa a\u00f0 svo s\u00e9 \u2013 m\u00e9r finnst merkingin \u00ed <em>\u00f6skur-<\/em>s\u00f6gnunum yfirleitt ofsafengnari en \u00ed <em>skellihl\u00e6ja <\/em>og <em>h\u00e1gr\u00e1ta <\/em>\/ <em>h\u00e1grenja<\/em>. N\u00e6r v\u00e6ri a\u00f0 bera <em>h\u00e1gr\u00e1ta <\/em>\/ <em>h\u00e1grenja <\/em>saman vi\u00f0 <em>orga<\/em> en h\u00fan er l\u00edka algeng. \u00c9g man ekki eftir neinni s\u00f6gn sem g\u00e6ti samsvara\u00f0 <em>\u00f6skursyngja<\/em> \u00a0\u00a0\u2013 \u00e9g myndi v\u00e6ntanlega segja <em>syngja h\u00e1st\u00f6fum<\/em> e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt, en \u00fea\u00f0 merkir samt anna\u00f0.<\/p>\n<p>Hvernig stendur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessar fj\u00f3rar sagnir (og raunar fleiri \u00fe\u00f3tt sjaldg\u00e6far s\u00e9u) koma upp og brei\u00f0ast \u00fat \u00e1 svipu\u00f0um \u2013 og mj\u00f6g stuttum \u2013 t\u00edma? \u00c9g \u00e1tta mig ekki \u00e1 \u00fev\u00ed \u2013 \u00e9g finn t.d. enga beina enska samsv\u00f6run \u00fe\u00f3tt nefnt hafi veri\u00f0 a\u00f0 <em>\u00f6skurgrenja <\/em><a href=\"https:\/\/www.urbandictionary.com\/define.php?term=ugly%20cry\">svipi til<\/a> <em>ugly cry <\/em>\u00e1 ensku. Einnig var nefnt \u00ed umr\u00e6\u00f0unni a\u00f0 \u00ed s\u00e6nsku v\u00e6ru til sagnirnar <em>skrikgr\u00e5ta<\/em>, <em>skrikskratta<\/em> og <em>skriksjunga<\/em> sem samsvara \u00edslensku s\u00f6gnunum en m\u00e9r finnst einhvern veginn \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 s\u00e6nska hafi haft svona mikil og skyndileg \u00e1hrif \u2013 nema \u00feau stafi fr\u00e1 einhverri b\u00ed\u00f3mynd e\u00f0a sj\u00f3nvarps\u00fe\u00e1ttum sem \u00e9g \u00feekki ekki. En svo m\u00e1 l\u00edka spyrja hvort andlegt \u00e1stand \u00fej\u00f3\u00f0arinnar hafi or\u00f0i\u00f0 \u00f3st\u00f6\u00f0ugra og ofsafengnara eftir hrun sem kalli \u00e1 <em>\u00f6skur-<\/em>sagnir e\u00f0a hvetji til til\u00ferifameiri tj\u00e1ningar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r bar h\u00e9r \u00e1 g\u00f3ma nokkrar sagnir sem hafa \u00f6skur- a\u00f0 fyrri li\u00f0 \u2013 \u00f6skursyngja, \u00f6skurhl\u00e6ja, \u00f6skurgr\u00e1ta og \u00f6skurgrenja eru \u00fe\u00e6r helstu en mun sjaldg\u00e6fari eru \u00f6skurhnerra, \u00f6skur\u00e6la, \u00f6skurgubba, \u00f6skurmj\u00e1lma o.fl. Eins og \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur skrifa\u00f0 h\u00e9r um eru samsettar sagnir ekki \u00fdkja margar \u00ed \u00edslensku en \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hefur \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5426","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5426","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5426"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5426\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5427,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5426\/revisions\/5427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}