{"id":5431,"date":"2023-09-07T08:00:11","date_gmt":"2023-09-07T08:00:11","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5431"},"modified":"2023-09-06T15:51:48","modified_gmt":"2023-09-06T15:51:48","slug":"ljae-eda-ljai-ledi-eda-ljadi-led-eda-ljad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/07\/ljae-eda-ljai-ledi-eda-ljadi-led-eda-ljad\/","title":{"rendered":"Lj\u00e6 e\u00f0a lj\u00e1i, l\u00e9\u00f0i e\u00f0a lj\u00e1\u00f0i, l\u00e9\u00f0 e\u00f0a lj\u00e1\u00f0?"},"content":{"rendered":"<p>Merkingin er ekki \u00fea\u00f0 eina sem er \u00e1 reiki \u00ed sambandinu <em>lj\u00e1 m\u00e1ls \u00e1<\/em> \u2013 sama gildir um beygingu sagnarinnar <em>lj\u00e1<\/em>. Hef\u00f0bundin beyging er <em>\u00e9g lj\u00e6 <\/em>\u2013 <em>\u00fe\u00fa lj\u00e6r\u00f0<\/em> \u2013 <em>hann<\/em> \/ <em>h\u00fan <\/em>\/ <em>h\u00e1n lj\u00e6r<\/em> \u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti eint\u00f6lu \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0, <em>\u00e9g l\u00e9\u00f0i<\/em> \u2013 <em>\u00fe\u00fa l\u00e9\u00f0ir <\/em>\u2013 <em>hann <\/em>\/ <em>h\u00fan <\/em>\/ <em>h\u00e1n l\u00e9\u00f0i<\/em> \u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti eint\u00f6lu \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0, og <em>l\u00e9\u00f0<\/em> \u00ed l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar. En algengt er a\u00f0 hlj\u00f3\u00f0asamband nafnh\u00e1ttar haldi s\u00e9r \u00ed \u00feessum myndum og sagt s\u00e9 <em>\u00e9g lj\u00e1i <\/em>\u2013 <em>\u00fe\u00fa lj\u00e1ir <\/em>\u2013 <em>hann <\/em>\/ <em>h\u00fan <\/em>\/ <em>h\u00e1n lj\u00e1ir<\/em> \u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti eint\u00f6lu \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0, <em>\u00e9g lj\u00e1\u00f0i <\/em>\u2013 <em>\u00fe\u00fa lj\u00e1\u00f0ir <\/em>\u2013 <em>hann <\/em>\/ <em>h\u00fan <\/em>\/ <em>h\u00e1n lj\u00e1\u00f0i <\/em>\u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti eint\u00f6lu \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 og <em>lj\u00e1\u00f0<\/em> \u00ed l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar. \u00cd vi\u00f0tengingarh\u00e6tti n\u00fat\u00ed\u00f0ar er <em>\u00e9 <\/em>\u00ed \u00f6llum myndum \u00ed hef\u00f0bundinni beygingu (<em>l\u00e9\u00f0i <\/em>\u2013 <em>l\u00e9\u00f0ir <\/em>\u2013 <em>l\u00e9\u00f0i<\/em>, <em>l\u00e9\u00f0um <\/em>\u2013 <em>l\u00e9\u00f0u\u00f0 <\/em>\u2013 <em>l\u00e9\u00f0u<\/em>) en <em>j\u00e1 <\/em>kemur einnig fyrir (<em>lj\u00e1\u00f0i <\/em>\u2013 <em>lj\u00e1\u00f0ir <\/em>\u2013 <em>lj\u00e1\u00f0i<\/em>, <em>lj\u00e1\u00f0um <\/em>\u2013 <em>lj\u00e1\u00f0u\u00f0 <\/em>\u2013 <em>lj\u00e1\u00f0u<\/em>).<\/p>\n<p>\u00cd <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em>er <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fmalfar.arnastofnun.is%2Fgrein%2F65993%3Ffbclid%3DIwAR1Uzfb82eCL9nXFUwRBS8Y9Lr69ZukxlPqBg9UT2dztS_rZAi9EtKtke98&amp;h=AT2-GucoccpmegbInKAb4k0k8Yq7b5Zv8KdZrsV0cfzdVBlbfnkMFywlgR60WM2um99wgVXzY7sqtRk5aABZ6U7jEzW1T_XdEKJnAbKQb9i6vZWa82X3woBn-2JRt_SNOQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2oHyP7lZ89ShC82j8Ym9bVDoMjOXqykpYAls-2bf4gx-Ox3m8O-cI1K1acZ-Zp21t6ySFX_0KgVCo8wF4uHw67nZBfUsjAjr1P0KxjHu97U0F9YC1QgCr5DmuJ_ZpCCiQ4VJ8rk2ZTOATO5DeUQH0Fz5GezV69\">amast vi\u00f0<\/a> \u00feessum tilbrig\u00f0um og sagt: \u201e<em>Hann lj\u00e6r<\/em> (ekki \u201elj\u00e1ir\u201c) <em>m\u00e1ls \u00e1 \u00feessu. Hann l\u00e9\u00f0i<\/em> (ekki \u201elj\u00e1\u00f0i\u201c) <em>m\u00e1ls \u00e1 \u00feessi. \u00deeir hafa l\u00e9\u00f0<\/em> (ekki \u201elj\u00e1\u00f0\u201c) <em>m\u00e1ls \u00e1 \u00fev\u00ed.<\/em>\u201c \u00cd \u00fe\u00e6ttinum \u201e\u00cdslenskt m\u00e1l\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2004 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F3508636%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR1Xmrgz1-PTNX9fJKbeDGd0bpCNxalWjZ20NqqNFZ7O_zTK-pn-PkyN_Xk%23page%2Fn33%2Fmode%2F1up&amp;h=AT1m_6SKKovkWb9SA1iH1nh95EpVcTI0XkUNLRAhGHZ0xwYML1UN49od6uKUWI35bcCqF2R3DpID4DNVMbeAd7R2LJOXxn4l6e2_XuP8lj-kgkZBslGNNvixBUvgv2Ossg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2oHyP7lZ89ShC82j8Ym9bVDoMjOXqykpYAls-2bf4gx-Ox3m8O-cI1K1acZ-Zp21t6ySFX_0KgVCo8wF4uHw67nZBfUsjAjr1P0KxjHu97U0F9YC1QgCr5DmuJ_ZpCCiQ4VJ8rk2ZTOATO5DeUQH0Fz5GezV69\">sag\u00f0i<\/a> J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson: \u201eS\u00f6gnin a\u00f0 <em>lj\u00e1<\/em> er a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti \u00f3regluleg a\u00f0 n\u00fat\u00ed\u00f0armyndin <em>lj\u00e6<\/em> er \u2018sterk\u2019 \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 h\u00fan er myndu\u00f0 eins og n\u00fat\u00ed\u00f0 af sumum sterkum s\u00f6gnum (<em>f\u00e1<\/em>\u2013<em>f\u00e6<\/em>; <em>fl\u00e1<\/em>\u2013<em>fl\u00e6<\/em>; <em>sl\u00e1<\/em>\u2013<em>sl\u00e6<\/em>). \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed skiljanlegt a\u00f0 \u2018veika\u2019 n\u00fat\u00ed\u00f0armyndin <em>lj\u00e1ir<\/em> skuli stundum skj\u00f3ta upp kollinum.\u201c J\u00f3n segir \u00fe\u00f3 enn fremur: \u201e\u00deessi breyting er ekki vi\u00f0urkennd enda s\u00e9r hennar hvergi sta\u00f0 \u00ed v\u00f6ndu\u00f0u ritm\u00e1li\u201c og \u201e\u00feeir sem skrifa \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0la og vilja vanda m\u00e1l sitt \u00e6ttu a\u00f0 nota s\u00f6gnina a\u00f0 <em>lj\u00e1<\/em> eins og flestir kj\u00f3sa a\u00f0 nota hana\u201c.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00e1litam\u00e1l hvort lokaor\u00f0in \u00fearna eiga r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru t.d. 844 d\u00e6mi um \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0armyndina <em>l\u00e9\u00f0i <\/em>en 328 um myndina <em>lj\u00e1\u00f0i<\/em>, og 1451 d\u00e6mi um l\u00fdsingarh\u00e1ttinn <em>l\u00e9\u00f0<\/em> en 1037 um myndina <em>lj\u00e1\u00f0<\/em>. \u00de\u00f3tt d\u00e6mi um hef\u00f0bundnu beyginguna s\u00e9u vissulega fleiri er t\u00e6plega h\u00e6gt a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram lengur a\u00f0 \u201eflestir\u201c kj\u00f3si a\u00f0 nota hana, \u00fe\u00f3tt svo hafi e.t.v. veri\u00f0 fyrir t\u00e6pum 20 \u00e1rum. Hinar myndirnar eiga s\u00e9r langa s\u00f6gu, en fyrir utan eitt <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fritmalssafn.arnastofnun.is%2Fdaemi%2F295742%2Fsida%2F1%3Ffbclid%3DIwAR1mm-k7m4v6ahNl-wyn9S9B_FvsvWCziOqwfho25Pwg6XKgcizU_dwzikE&amp;h=AT30MH24jPKhg0uLQJS9HRoe2breSboTwVliTX7OBNJ09gexlAmdToXrrRFB6ZnibkElwqF-CucAHYoMU8IT50OqpsIV6Q_Ze-1pCvblsMZ3xO7llAWXNkB9CfjgewQfDg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2oHyP7lZ89ShC82j8Ym9bVDoMjOXqykpYAls-2bf4gx-Ox3m8O-cI1K1acZ-Zp21t6ySFX_0KgVCo8wF4uHw67nZBfUsjAjr1P0KxjHu97U0F9YC1QgCr5DmuJ_ZpCCiQ4VJ8rk2ZTOATO5DeUQH0Fz5GezV69\">d\u00e6mi<\/a> um myndina <em>lj\u00e1r <\/em>fr\u00e1 mi\u00f0ri 19. \u00f6ld sj\u00e1st n\u00fat\u00ed\u00f0armyndir me\u00f0 <em>\u00e1<\/em> \u00fe\u00f3 ekki fyrr en undir mi\u00f0ja 20. \u00f6ld: \u201eM\u00e1lgagn \u00fea\u00f0, sem n\u00fa lj\u00e1ir honum r\u00fam fyrir r\u00f3gskrifin\u201c segir \u00ed <em>Degi <\/em>1945; \u201e\u00fe\u00e1 er s\u00e1 ma\u00f0ur almennt ekki litinn r\u00e9ttu auga vestan j\u00e1rntjalds sem lj\u00e1ir nafn sitt til \u00e1lyktunar \u00ed fri\u00f0ar\u00e1tt\u201c segir \u00ed <em>N\u00fdja t\u00edmanum <\/em>1951.<\/p>\n<p>\u00de\u00e1t\u00ed\u00f0armyndir me\u00f0 <em>\u00e1<\/em> ver\u00f0a aftur \u00e1 m\u00f3ti algengar nokkru fyrr. \u00cd <em>Heimskringlu <\/em>1940 segir: \u201e\u00fea\u00f0 sk\u00e1ldi\u00f0 ekki byrja\u00f0ur a\u00f0 yrkja, er lj\u00e1\u00f0i \u00feeim ver\u00f0ugt lof.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1941 segir: \u201eRoosevelt lj\u00e1\u00f0i \u00fev\u00ed eindreginn stu\u00f0ning, a\u00f0 r\u00f3tt\u00e6kari breyting yr\u00f0i ger\u00f0 \u00e1 hlutleysisl\u00f6gunum.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1942 segir: \u201eLj\u00e1\u00f0i eg s\u00f6ngnum s\u00e9rstaklega eyra.\u201c L\u00fdsingarh\u00e1tturinn <em>lj\u00e1\u00f0 <\/em>er enn eldri og algengari: \u201esvo a\u00f0 ung st\u00falka g\u00e6ti lj\u00e1\u00f0 \u00feeim eyra \u00e1n \u00feess a\u00f0 blyg\u00f0ast s\u00edn\u201c segir \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1931. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1936 segir: \u201eog hafi \u00feess vegna lj\u00e1\u00f0 \u00fev\u00ed sam\u00feykki sitt a\u00f0 Bretar veittu K\u00ednverjum l\u00e1n.\u201c \u00cd <em>\u00cd\u00fer\u00f3ttabla\u00f0inu <\/em>1940 segir: \u201eBl\u00f6\u00f0in hafa lj\u00e1\u00f0 \u00feessum r\u00f6ddum eyra.\u201c \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed l\u00f6ngu komin hef\u00f0 \u00e1 \u201e\u00f3hef\u00f0bundnu\u201c beyginguna og h\u00fan hl\u00fdtur a\u00f0 teljast r\u00e9tt m\u00e1l.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Merkingin er ekki \u00fea\u00f0 eina sem er \u00e1 reiki \u00ed sambandinu lj\u00e1 m\u00e1ls \u00e1 \u2013 sama gildir um beygingu sagnarinnar lj\u00e1. Hef\u00f0bundin beyging er \u00e9g lj\u00e6 \u2013 \u00fe\u00fa lj\u00e6r\u00f0 \u2013 hann \/ h\u00fan \/ h\u00e1n lj\u00e6r \u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti eint\u00f6lu \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0, \u00e9g l\u00e9\u00f0i \u2013 \u00fe\u00fa l\u00e9\u00f0ir \u2013 hann \/ h\u00fan \/ h\u00e1n l\u00e9\u00f0i \u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5431","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5431"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5432,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5431\/revisions\/5432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}