{"id":5433,"date":"2023-09-08T08:00:34","date_gmt":"2023-09-08T08:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5433"},"modified":"2023-09-08T09:15:15","modified_gmt":"2023-09-08T09:15:15","slug":"ad-beila","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/08\/ad-beila\/","title":{"rendered":"A\u00f0 beila"},"content":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin <em>beila<\/em> er n\u00fdleg t\u00f6kus\u00f6gn, komin af <em>bail<\/em> <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fdictionary.cambridge.org%2Fdictionary%2Fenglish%2Fbail-out%3Ffbclid%3DIwAR0AEckl1iR8l-dvgJFe0_4HPluFp1ZEj6WB4TQOudsJNW5WaZa70kIlJw8&amp;h=AT37AuWBA-IQqcoURURqo52tbSbe_Psf4l9UCX4f1eYMx5KqFl_dzRyeG61ZYnyQAh39ahS1InUEYjlrvl87IU4PSm31ZuUcNdsebDJarpWWsqGr3YTiEYczcOs-HL60Nw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3BE2vufXV_SWjZmG5UCTwGo4TYERhP7XXJ4G0IH29QNtHWlLu8dbe4j0jljzUL5ImQ8zzULYH-7oD3JqWWHJ86Q20KcCIudPLwijK8yKqNOLaKjOhbz4t8oUtnUNzT6iUIeUxwm2po5QBAAqct4a7rF6xGhwhA\">\u00ed ensku<\/a> sem merkir 'to stop doing something or leave a place before something is finished' \u00fe.e. 'h\u00e6tta einhverju e\u00f0a yfirgefa sta\u00f0 \u00e1\u00f0ur en einhverju er loki\u00f0'. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um hana er \u00ed <em>DV <\/em>2000 en \u00ed ritd\u00f3mi \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2001 segir: \u201eM\u00e1lfar allra sagnanna er hversdagslegt og or\u00f0f\u00e6ri\u00f0 kunnuglegt \u00far tali ungs f\u00f3lks \u00ed dag me\u00f0 \u00f6llum s\u00ednum enskuslettum og v\u00edsunum til kvikmynda og t\u00f3nlistar; pers\u00f3nur \u201etjatta\u201c, \u201edissa\u201c, \u201echilla\u201c og \u201ebeila\u201c \u00feegar \u00fea\u00f0 \u00e1 vi\u00f0.\u201c S\u00f6gnin <em>beila <\/em>hefur \u00fev\u00ed veri\u00f0 or\u00f0in vel \u00feekkt \u00ed talm\u00e1li um aldam\u00f3tin. H\u00fan vir\u00f0ist or\u00f0in r\u00f3tf\u00f6st \u00ed m\u00e1linu \u2013 r\u00fam 5000 d\u00e6mi eru um hana \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, langflest af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum en \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru \u00fe\u00f3 80 d\u00e6mi um s\u00f6gnina.<\/p>\n<p>Notkun <em>beila <\/em>er nokku\u00f0 fj\u00f6lbreytt og ekki hlaupi\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 umor\u00f0a hana en reyna m\u00e1 t.d. 'h\u00e6tta vi\u00f0' (t.d. a\u00f0 hitta einhverja), 'guggna', 'heykjast \u00e1', 'breg\u00f0ast', 'sv\u00edkjast um' e\u00f0a eitthva\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt. \u00cd <em>Or\u00f0laus <\/em>2004 segir: \u201eVi\u00f0 \u00e1kv\u00e1\u00f0um \u00fev\u00ed a\u00f0 beila \u00e1 hestafer\u00f0inni og fara \u00ed hl\u00f6\u00f0una a\u00f0 undirb\u00faa skemmtiatri\u00f0i.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2006 segir: \u201e\u00c9g vildi einhvern veginn ekki vera eins og allir hinir og beila \u00e1 deiti.\u201c \u00cd <em>Monitor <\/em>2010 segir: \u201e\u00cd seinni ser\u00edunni f\u00f3r f\u00f3lk a\u00f0 beila \u00e1 vi\u00f0t\u00f6lum sem var b\u00fai\u00f0 a\u00f0 b\u00f3ka.\u201c \u00cd <em>Monitor <\/em>2012 segir: \u201eS\u00ed\u00f0an \u00e9g beila\u00f0i \u00e1 b\u00f3kmenntafr\u00e6\u00f0inni seinasta vor hef \u00e9g ekki lesi\u00f0 eina einustu b\u00f3k.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2016 segir: \u201e\u00deegar vi\u00f0 beilu\u00f0um \u00e1 kj\u00f6ti t\u00f3k vi\u00f0 \u00e1hugavert t\u00edmabil \u00fear sem vi\u00f0 \u00feurftum a\u00f0 l\u00e6ra a\u00f0 n\u00e1lgast mat upp \u00e1 n\u00fdtt.\u201c<\/p>\n<p>Svo er l\u00edka tala\u00f0 um a\u00f0 <em>beila \u00e1 <\/em>\u00ed merkingunni \u201ah\u00e6tta vi\u00f0 a\u00f0 hitta\u2018 \u2013 <em>Hann \u00e6tla\u00f0i a\u00f0 koma en beila\u00f0i \u00e1 m\u00e9r \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu stundu<\/em>. \u00cd \u00f6llum d\u00e6munum h\u00e9r a\u00f0 framan er sambandi\u00f0 nota\u00f0 me\u00f0 \u00fe\u00e1gufalli, en \u00ed\u00a0<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F6967393%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR3Z_Myh3aETzhji1wCVIaIPXnGQaycFjbp1oiB5TMWd3Paw6E74249GVhk%23page%2Fn13%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT2K1bqHLLYgRLq9y1f35cocgah4bKHdooAOXKDuOmWmdXNPIbxclxfkkzX5hPliDbwOhbuspDPMZHmCGacm8M0-Ld-7hkHpG9FvrD-k5NsP96_GFV4_maM1Icy8Lp9cjg&amp;__tn__=-UK-R%5d-R&amp;c%5b0%5d=AT3qbDiuTAwtvVhMcQwsBA6BIqnHWwpbvZ4861gloQ6ETMDFSy0Q__Q_y10BwZs7mvVeu-fLWqfz7NqmrrB47UBcuB0i5XispHA-iDcrw5pdVsRFgPdm7WHmriOrBy0khm4_gfGgCbTJWGDFo4wDKENViOqOei_KTh_KrLKkT3dbllbjMFk3QPJivPjcxw3yrDHJjz4rFpo7gvi-&amp;c%5b1%5d=AT3qbDiuTAwtvVhMcQwsBA6BIqnHWwpbvZ4861gloQ6ETMDFSy0Q__Q_y10BwZs7mvVeu-fLWqfz7NqmrrB47UBcuB0i5XispHA-iDcrw5pdVsRFgPdm7WHmriOrBy0khm4_gfGgCbTJWGDFo4wDKENViOqOei_KTh_KrLKkT3dbllbjMFk3QPJivPjcxw3yrDHJjz4rFpo7gvi-\">vi\u00f0tali<\/a>\u00a0vi\u00f0 Einar L\u00f6vdahl Gunnlaugsson \u00ed\u00a0<em>Morgunbla\u00f0inu\u00a0<\/em>2018 segir hann: \u201e\u00de\u00e1 er yngra f\u00f3lki mj\u00f6g tamt a\u00f0 nota s\u00f6gnina a\u00f0\u00a0<strong>beila<\/strong>, [\u2026] og \u00fear er meira a\u00f0 segja kynsl\u00f3\u00f0amunur \u00e1 notkun hennar \u00fat fr\u00e1 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i. M\u00edn kynsl\u00f3\u00f0 myndi tala um a\u00f0 beila \u00e1 einhverju me\u00f0an yngri kynsl\u00f3\u00f0, krakkar undir tv\u00edtugu tala um a\u00f0 beila \u00e1 eitthva\u00f0 \u00fear sem s\u00f6gnin tekur me\u00f0 s\u00e9r \u00feolfall.\u201c \u00deetta samr\u00e6mist \u00fev\u00ed sem kom fram \u00ed <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.ruv.is%2Ffrettir%2Fmenning-og-daegurmal%2Fmalfraedilegur-kynslodamunur-a-thvi-ad-beila%3Ffbclid%3DIwAR3zqn8xgMzjiSjMoKXvwqF-VT_HPFhq8hvOWTwbnevkQZJoueei8fEPyvg&amp;h=AT06Oa9NDJ2p8Q1_S6v6dByapqIOuKluWnuH-Zek3caKQ5EKeEYNyzOsN_Mn7CFo15uTpqJEXaMUiNw1t3wQMsUfKVg0xkR8urDWJ1gC9oNdzufB-YGeSGHgULfrCZ15JQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3BE2vufXV_SWjZmG5UCTwGo4TYERhP7XXJ4G0IH29QNtHWlLu8dbe4j0jljzUL5ImQ8zzULYH-7oD3JqWWHJ86Q20KcCIudPLwijK8yKqNOLaKjOhbz4t8oUtnUNzT6iUIeUxwm2po5QBAAqct4a7rF6xGhwhA\">k\u00f6nnun<\/a> <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>2019 \u2013 f\u00f3lk f\u00e6tt milli 1975 og 1995 notar \u00fe\u00e1gufall me\u00f0 s\u00f6gninni, en f\u00f3lk f\u00e6tt fyrir og eftir \u00feann t\u00edma notar \u00feolfall.<\/p>\n<p>En <em>beila <\/em>er l\u00edka notu\u00f0 \u00e1n forsetningarli\u00f0ar. \u00cd <em>Or\u00f0laus <\/em>2003 segir: \u201e\u00c9g \u00e1kva\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fara og hugsa\u00f0i me\u00f0 m\u00e9r \u2013 a\u00f0 minnsta kosti fengi \u00e9g g\u00f3\u00f0an mat og g\u00e6ti s\u00ed\u00f0an \u201ebeila\u00f0\u201c eftir matinn.\u201c \u00cd <em>Or\u00f0laus <\/em>2004 segir: \u201e\u00c9g \u00e1kva\u00f0 \u00fev\u00ed bara a\u00f0 beila og r\u00f6lti \u00fat.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2012 segir: \u201e\u00c9g f\u00f3r \u00ed vinnusk\u00f3lann um sumari\u00f0 og \u201ebeila\u00f0i\u201c alltaf \u00fear um h\u00e1degi.\u201c \u00cd <em>Monitor <\/em>2013 segir: \u201eSamt missa \u00fe\u00e6r aldrei af helgi \u00e1 b5 og myndu \u201ebeila\u201c alla sk\u00f3lavikuna frekar en a\u00f0 missa af f\u00f6studagsdjammi \u00ed b\u00e6num.\u201c Stundum kemur sta\u00f0setning \u00e1 eftir <em>beila <\/em>sem merkir \u00fe\u00e1 eiginlega 'stinga af til' e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. \u00cd <em>DV <\/em>2004 segir: \u201eErpur f\u00e9kk n\u00f3g af fyllir\u00edisrokkl\u00edfinu, beila\u00f0i til K\u00fabu.\u201c \u00cd <em>Munin <\/em>2006 segir: \u201e\u00c9g \u00e1kva\u00f0 \u00fe\u00f3 s\u00ed\u00f0an a\u00f0 beila bara heim.\u201c<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>beila \u00fat <\/em>getur merkt 'h\u00e6tta vi\u00f0' e\u00f0a 'bakka \u00fat' \u2013 \u201e\u00deannig a\u00f0 \u00e9g beila\u00f0i bara \u00fat\u201c segir \u00ed <em>DV <\/em>2011. En oftast er \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 nokku\u00f0 annars e\u00f0lis, komi\u00f0 af <em>bail out <\/em>\u00ed ensku sem <a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/bail-out?fbclid=IwAR2dd81c6kCHm5qWSd4b1wkDvtexSdQEidMC6HHxAPFrUGRgT3nkkMbmp70\">merkir<\/a> 'to help a person or organization that is in difficulty, usually by giving or lending them money', \u00fe.e. 'hj\u00e1lpa einhverjum sem eru \u00ed vanda, venjulega me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta \u00feau hafa f\u00e9'. \u00cd <em>DV <\/em>2010 segir: \u201eHva\u00f0 var\u00f0ar Illuga Gunnarsson \u00fe\u00e1 er komi\u00f0 \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 hann \u00fer\u00fdsti mj\u00f6g eindregi\u00f0 \u00e1 a\u00f0 Glitnir beila\u00f0i sj\u00f3\u00f0 n\u00edu \u00fat.\u201c \u00cd <em>Stundinni <\/em>2017 segir: \u201eKostirnir voru a\u00f0 l\u00e1ta Glitni fara \u00ed \u00ferot e\u00f0a \u201ebeila\u201c hann \u00fat.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2020 segir: \u201ehlj\u00f3\u00f0ma\u00f0urinn var\u00f0 a\u00f0 hringja heim \u00ed konuna s\u00edna og tilkynna henni a\u00f0 hann \u00feyrfti a\u00f0 nota sparif\u00e9\u00f0 \u00feeirra til a\u00f0 beila \u00feessa f\u00e1vita \u00fat.\u201c<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt <em>beila <\/em>s\u00e9 vissulega komin \u00far ensku er ekki h\u00e6gt a\u00f0 segja a\u00f0 h\u00fan beri \u00fea\u00f0 s\u00e9rstaklega me\u00f0 s\u00e9r \u2013 \u00fea\u00f0 er ekkert \u00fatlenskulegt vi\u00f0 hana. \u00dea\u00f0 m\u00e1 t.d. bera hana saman vi\u00f0 s\u00f6gnina <em>deila<\/em> sem er vel \u00feekkt og <em><a href=\"https:\/\/malid.is\/leit\/geila?fbclid=IwAR11pYOaXy5cIKmGX_Kp11y5SKB1RHeiMZ_THHfTvzMYvBirg-1C5o7yeDc\">geila<\/a> <\/em>sem er sjaldg\u00e6f \u2013 allar \u00ferj\u00e1r hafa sams konar hlj\u00f3\u00f0skipan, \u00f3fr\u00e1bl\u00e1si\u00f0 lokhlj\u00f3\u00f0 \u00e1 undan <em>-eila<\/em>. Ef einhverjum finnst <em>beila <\/em>hlj\u00f3ma torkennilega er \u00fea\u00f0 \u00fev\u00ed vegna \u00feess a\u00f0 h\u00fan er n\u00fd, en ekki vegna \u00feess a\u00f0 h\u00fan falli illa a\u00f0 m\u00e1linu. M\u00e9r finnst engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 l\u00e1ta or\u00f0 gjalda uppruna s\u00edns \u2013 l\u00e1ta erlendan uppruna koma \u00ed veg fyrir a\u00f0 or\u00f0 sem falla fullkomlega a\u00f0 \u00edslensku hlj\u00f3\u00f0kerfi s\u00e9u tekin inn \u00ed m\u00e1li\u00f0. Mikil notkun sagnarinnar <em>beila <\/em>bendir til a\u00f0 h\u00fan \u00fej\u00f3ni \u00e1kve\u00f0inni \u00fe\u00f6rf og engar l\u00edkur eru \u00e1 a\u00f0 h\u00fan hverfi \u00far notkun. M\u00e9r finnst sj\u00e1lfsagt a\u00f0 kalla hana \u00edslensku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin beila er n\u00fdleg t\u00f6kus\u00f6gn, komin af bail \u00ed ensku sem merkir 'to stop doing something or leave a place before something is finished' \u00fe.e. 'h\u00e6tta einhverju e\u00f0a yfirgefa sta\u00f0 \u00e1\u00f0ur en einhverju er loki\u00f0'. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um hana er \u00ed DV 2000 en \u00ed ritd\u00f3mi \u00ed Morgunbla\u00f0inu 2001 segir: \u201eM\u00e1lfar allra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5433","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5433"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5433\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5441,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5433\/revisions\/5441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}