{"id":5462,"date":"2023-09-15T08:00:41","date_gmt":"2023-09-15T08:00:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5462"},"modified":"2023-09-15T09:13:43","modified_gmt":"2023-09-15T09:13:43","slug":"abyrgd-stjornvalda-a-islensku-sem-odru-mali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/15\/abyrgd-stjornvalda-a-islensku-sem-odru-mali\/","title":{"rendered":"\u00c1byrg\u00f0 stj\u00f3rnvalda \u00e1 \u00edslensku sem \u00f6\u00f0ru m\u00e1li"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1 <em>Samst\u00f6\u00f0inni<\/em> var \u00ed fyrrakv\u00f6ld <a href=\"https:\/\/samstodin.is\/clips\/taka-stjornvold-islenskukennslu-ekki-alvarlega\/\">r\u00e6tt vi\u00f0<\/a> Aleks\u00f6ndru Leonardsd\u00f3ttur s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ing hj\u00e1 AS\u00cd um st\u00f6\u00f0u \u00edslensku me\u00f0al innflytjenda og kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls. \u00deetta var fr\u00e1b\u00e6rt vi\u00f0tal \u00fear sem margt fr\u00f3\u00f0legt kom fram \u2013 um \u00fdmislegt af \u00fev\u00ed hefur veri\u00f0 skrifa\u00f0 h\u00e9r \u00e1 \u00feessum vettvangi en \u00f6\u00f0ru haf\u00f0i \u00e9g ekki \u00e1tta\u00f0 mig \u00e1. Meginni\u00f0ursta\u00f0an af vi\u00f0talinu var s\u00fa a\u00f0 \u00fea\u00f0 stendur upp \u00e1 stj\u00f3rnv\u00f6ld a\u00f0 gera miklu betur. \u00ddmsar a\u00f0ger\u00f0ir eru bo\u00f0a\u00f0ar \u00ed <a href=\"https:\/\/samradsgatt.island.is\/oll-mal\/$Cases\/Details\/?id=3479\">a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun<\/a> sem til stendur a\u00f0 leggja fyrir Al\u00feingi \u00ed haust en miklu meira \u00fearf til. En a\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00e1\u00e6tlunin ver\u00f0i sam\u00feykkt fylgir henni ekkert f\u00e9, og hvorki ver\u00f0ur s\u00e9\u00f0 \u00e1 fj\u00e1rl\u00f6gum 2024 n\u00e9 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/03\/31\/fjarmalaaaetlun-fra-sjonarholi-islenskunnar\/\">fj\u00e1rm\u00e1la\u00e1\u00e6tlun<\/a> n\u00e6stu fimm \u00e1ra a\u00f0 \u00e6tlunin s\u00e9 a\u00f0 auka verulega f\u00e9 til kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 r\u00f3tin a\u00f0 vandanum s\u00e9 s\u00fa a\u00f0 engin formleg stefna er til \u00ed m\u00e1lefnum innflytjenda og fl\u00f3ttaf\u00f3lks. Aleksandra l\u00fdsti \u00fev\u00ed \u00feannig a\u00f0 h\u00e9r v\u00e6ri \u00feess \u00ed sta\u00f0 rekin \u00f3formleg Gastarbeiter-stefna eins og \u00ed \u00de\u00fdskalandi og v\u00ed\u00f0ar \u00ed Evr\u00f3pu \u00e1 \u00e1rum \u00e1\u00f0ur, sem gengi \u00fat \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a f\u00f3lki a\u00f0 koma hinga\u00f0 til a\u00f0 vinna en gera ekki r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00fea\u00f0 settist h\u00e9r a\u00f0, og \u00feess vegna v\u00e6ri ekki talin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 leggja \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 kenna \u00fev\u00ed \u00edslensku e\u00f0a r\u00f3tfesta \u00fea\u00f0 \u00ed samf\u00e9laginu a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti. En au\u00f0vita\u00f0 gengur \u00feetta ekki eftir \u2013 meginhluti f\u00f3lksins sest h\u00e9r a\u00f0 og b\u00fdr h\u00e9r \u00e1rum og \u00e1ratugum saman, margt \u00e1n \u00feess a\u00f0 l\u00e6ra nokkurn t\u00edma nema hrafl \u00ed \u00edslensku. Enda eru or\u00f0in h\u00e9r til samf\u00e9l\u00f6g \u00fear sem \u00edslenska er ekki notu\u00f0 \u2013 og \u00feeim mun fara fj\u00f6lgandi.<\/p>\n<p>Einn \u00fe\u00e1ttur stefnuleysisins er s\u00e1 a\u00f0 eftir uppstokkun r\u00e1\u00f0uneyta heyra m\u00e1lefni \u00edslenskunnar undir m\u00f6rg r\u00e1\u00f0uneyti. Kennsla \u00edslensku sem annars m\u00e1ls \u00ed grunn- og framhaldssk\u00f3lum er \u00e1 \u00e1byrg\u00f0 Mennta- og barnam\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytisins, \u00edslenska sem anna\u00f0 m\u00e1l \u00e1 h\u00e1sk\u00f3lastigi heyrir undir H\u00e1sk\u00f3la-, i\u00f0na\u00f0ar- og n\u00fdsk\u00f6punarr\u00e1\u00f0uneyti\u00f0, \u00edslenskukennsla fullor\u00f0inna er \u00e1 verksvi\u00f0i F\u00e9lags- og vinnumarka\u00f0sr\u00e1\u00f0uneytisins, og m\u00e1lefni \u00edslenskunnar a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti eru undir Menningar- og vi\u00f0skiptar\u00e1\u00f0uneytinu. \u00deetta hefur i\u00f0ulega \u00feau \u00e1hrif a\u00f0 hvert r\u00e1\u00f0uneyti v\u00edsar \u00e1 anna\u00f0 og \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 m\u00e1lum er mj\u00f6g \u00f3lj\u00f3s. Fagleg \u00feekking \u00e1 m\u00e1lefnum \u00edslensku sem annars m\u00e1ls innan stj\u00f3rnarr\u00e1\u00f0sins er l\u00edtil og dreif\u00f0. \u00dar \u00feessu er mj\u00f6g mikilv\u00e6gt a\u00f0 b\u00e6ta.<\/p>\n<p>Um 70 \u00fe\u00fasund erlendir r\u00edkisborgarar b\u00faa n\u00fa \u00e1 \u00cdslandi. Sum \u00feeirra kunna \u00edslensku nokkurn veginn, \u00f6nnur a\u00f0 einhverju leyti, en m\u00f6rg l\u00edti\u00f0 sem ekkert. Ranns\u00f3knir s\u00fdna \u00fe\u00f3 a\u00f0 innflytjendur vilja yfirleitt l\u00e6ra \u00edslensku en gefast oft flj\u00f3tlega upp \u2013 sjaldnast vegna \u00feess a\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0 s\u00e9 svo erfitt, heldur af ytri \u00e1st\u00e6\u00f0um. \u00de\u00f3tt talsvert frambo\u00f0 s\u00e9 af \u00edslenskun\u00e1mskei\u00f0um eru \u00feau oft \u00f3a\u00f0gengileg. \u00dea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 grei\u00f0a fyrir \u00feau, og \u00fe\u00f3tt f\u00f3lk sem er komi\u00f0 inn \u00e1 vinnumarka\u00f0inn geti fengi\u00f0 styrk fr\u00e1 st\u00e9ttarf\u00e9lagi s\u00ednu \u00fearf \u00fea\u00f0 a\u00f0 leggja \u00fat fyrir n\u00e1mskei\u00f0unum og b\u00ed\u00f0a s\u00ed\u00f0an eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00e1 endurgreitt, og \u00fea\u00f0 getur veri\u00f0 erfitt fyrir l\u00e1glaunaf\u00f3lk a\u00f0 leggja \u00fat tugi \u00fe\u00fasunda. \u00dea\u00f0 er nau\u00f0synlegt a\u00f0 breyta skipulaginu hva\u00f0 \u00feetta var\u00f0ar til a\u00f0 f\u00f3lk r\u00e1\u00f0i vi\u00f0 a\u00f0 taka n\u00e1mskei\u00f0in.<\/p>\n<p>F\u00f3lk sem kemur hinga\u00f0 til a\u00f0 vinna er flest \u00e1 barneignaaldri og \u00e1 margt b\u00f6rn. \u00deetta f\u00f3lk vinnur yfirleitt l\u00e1glaunast\u00f6rf og \u00fearf a\u00f0 vinna langan vinnudag til a\u00f0 n\u00e1 endum saman, jafnvel vera \u00ed fleiri en einu starfi og vinnur oft vaktavinnu. \u00dea\u00f0 er skiljanlegt a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 kj\u00f3si frekar a\u00f0 nota \u00feann litla fr\u00edt\u00edma sem \u00fea\u00f0 hefur til a\u00f0 vera me\u00f0 b\u00f6rnum s\u00ednum en setjast \u00e1 \u00edslenskun\u00e1mskei\u00f0. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed grundvallaratri\u00f0i a\u00f0 kennslan fari fram \u00e1 vinnut\u00edma og fl\u00e9ttist helst saman vi\u00f0 vinnuna. Aleksandra benti einnig \u00e1 a\u00f0 til a\u00f0 s\u00e6kja \u00edslenskun\u00e1m, s\u00e9rstaklega \u00e1 landsbygg\u00f0inni, v\u00e6ri eiginlega nau\u00f0synlegt a\u00f0 vera \u00e1 b\u00edl vegna skorts \u00e1 almenningssamg\u00f6ngum, en l\u00e1glaunaf\u00f3lk sem er n\u00fdlega komi\u00f0 til landsins er sjaldnast \u00e1 b\u00edl. B\u00e6tt a\u00f0gengi a\u00f0 n\u00e1mskei\u00f0um er mikilv\u00e6gt.<\/p>\n<p>S\u00fa \u00edslenskukennsla sem er \u00ed bo\u00f0i er mj\u00f6g misj\u00f6fn, a\u00f0 magni, innihaldi og g\u00e6\u00f0um. Samr\u00e6mingu skortir algerlega, sem og st\u00f6\u00f0upr\u00f3f sem geri m\u00f6gulegt a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 st\u00f6\u00f0u f\u00f3lks, og evr\u00f3pski tungum\u00e1laramminn hefur ekki veri\u00f0 n\u00e6gilega vel innleiddur \u2013 \u00fea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 samr\u00e6ma kr\u00f6fur sem ger\u00f0ar eru eftir tilteki\u00f0 n\u00e1m. \u00deau n\u00e1mskei\u00f0 sem eru \u00ed bo\u00f0i eru flest \u00e1 l\u00e6gstu stigum \u2013 br\u00fdn \u00fe\u00f6rf er \u00e1 framhaldsn\u00e1mskei\u00f0um. Nemendah\u00f3par eru l\u00edka oft mj\u00f6g sundurleitir a\u00f0 uppruna, bakgrunni og h\u00e6fni. Yfirleitt er gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00feau hafi \u00f6ll fari\u00f0 gegnum \u201ehef\u00f0bundi\u00f0\u201c menntakerfi \u2013 og tali ensku \u2013 en \u00fev\u00ed fer fjarri. \u00dea\u00f0 vantar l\u00edka mun meiri ranns\u00f3knir \u00e1 \u00edslensku sem \u00f6\u00f0ru m\u00e1li \u2013 hvernig eigi a\u00f0 kenna hana, hvernig n\u00e1msefni eigi a\u00f0 vera o.s.frv.<\/p>\n<p>En jafnvel \u00fe\u00f3tt f\u00f3lk lj\u00faki \u00feeim n\u00e1mskei\u00f0um sem \u00ed bo\u00f0i eru og \u00e6tli s\u00e9r a\u00f0 fara a\u00f0 nota \u00edslensku er \u00fea\u00f0 s\u00edfellt bari\u00f0 ni\u00f0ur. N\u00e1mi\u00f0 er einskis meti\u00f0, \u00fea\u00f0 f\u00e6rir f\u00f3lkinu engan \u00e1vinning. St\u00f6\u00f0ugt eru ger\u00f0ar athugasemdir vi\u00f0 m\u00e1lnotkun f\u00f3lksins \u2013 hreim, beygingar o.fl. \u00cdslendingar gefa s\u00e9r oft ekki \u00feann t\u00edma sem \u00fearf til samskipta vi\u00f0 f\u00f3lk sem hefur ekki m\u00e1li\u00f0 fullkomlega \u00e1 valdi s\u00ednu og skipta yfir \u00ed ensku. Ranns\u00f3knir s\u00fdna a\u00f0 fyrsta tungum\u00e1l sem innflytjendur l\u00e6ra \u00e1 \u00cdslandi er enska, jafnvel f\u00f3lk sem hefur ekki nema mj\u00f6g takmarka\u00f0an bakgrunn \u00ed ensku. Samt er \u00e6tlast til a\u00f0 innflytjendur l\u00e6ri \u00edslensku til a\u00f0 f\u00e1 fullan a\u00f0gang a\u00f0 samf\u00e9laginu og skortur \u00e1 \u00edslenskukunn\u00e1ttu jafnvel nota\u00f0ur til a\u00f0 halda f\u00f3lki ni\u00f0ri \u00ed launum. \u00deessu ver\u00f0ur a\u00f0 breyta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1 Samst\u00f6\u00f0inni var \u00ed fyrrakv\u00f6ld r\u00e6tt vi\u00f0 Aleks\u00f6ndru Leonardsd\u00f3ttur s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ing hj\u00e1 AS\u00cd um st\u00f6\u00f0u \u00edslensku me\u00f0al innflytjenda og kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls. \u00deetta var fr\u00e1b\u00e6rt vi\u00f0tal \u00fear sem margt fr\u00f3\u00f0legt kom fram \u2013 um \u00fdmislegt af \u00fev\u00ed hefur veri\u00f0 skrifa\u00f0 h\u00e9r \u00e1 \u00feessum vettvangi en \u00f6\u00f0ru haf\u00f0i \u00e9g ekki \u00e1tta\u00f0 mig \u00e1. Meginni\u00f0ursta\u00f0an af [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5462","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5462","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5462"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5465,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5462\/revisions\/5465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}