{"id":5466,"date":"2023-09-15T10:56:04","date_gmt":"2023-09-15T10:56:04","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5466"},"modified":"2023-12-01T13:05:42","modified_gmt":"2023-12-01T13:05:42","slug":"dansar-hann-vid-domurnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/15\/dansar-hann-vid-domurnar\/","title":{"rendered":"Dansar hann vi\u00f0 d\u00f6murnar"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>dama <\/em>hefur lengi veri\u00f0 mj\u00f6g algengt \u00ed m\u00e1linu \u00fe\u00f3tt l\u00edklega hafi dregi\u00f0 eitthva\u00f0 \u00far notkun \u00feess \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum. \u00dea\u00f0 merkir upphaflega 'hef\u00f0arkona, fr\u00fa; l\u00e1tpr\u00fa\u00f0 og snyrtileg st\u00falka e\u00f0a kona' <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/2211\">samkv\u00e6mt<\/a> <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k<\/em> og er t\u00f6kuor\u00f0 \u00far d\u00f6nsku, enda hefur \u00fea\u00f0 ekki alltaf \u00fe\u00f3tt g\u00f3\u00f0 og gild \u00edslenska \u2013 er t.d. <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fblondal.arnastofnun.is%2Ffaersla%2F224540%3Ffbclid%3DIwAR3mBaWIIlDRckMxMQ-xuaK1GC41ANa6FChvvHSEDFpMYagclI_pKTXFjsg&amp;h=AT1cAM2kIZCJS9rsI6vZM05sqgnFw5G6vvnTxP8uJz17wshG_m7aOcfIm36fxf8igVk6uP5j_lgGZdaEiNcG2p7FaM9CbMU5Nt5lALFZuIvzwdUGOrS_DFjyQ8qHZYuIZw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2lzcl9qoS2hpP1mLGADSDrl0apDSUzKlOXqENet8DZZUZ2R-gGL1v8RrY4VEGfRXtwOrg2j2GoffCq6XukyfhVsd_p0xVvuEIqRCK6t6xEF8vMZrwooFbNMcGBr_kMBP7R5Q5_lobWuZdW52KSNB_ezzcbx-TBGrahe3qZkTBRZWEtEeLoWqzBv_WBSozMr5lxf8R3eZZiW5eF\">merkt<\/a> me\u00f0 spurningarmerki \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> fr\u00e1 1920-1924. \u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 skilgreint 'kona, vel kl\u00e6dd st\u00falka', 'st\u00falka me\u00f0 yndis\u00feokka \u00ed fasi' og 'hef\u00f0arkona' og \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er \u00fea\u00f0 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F7853%3Ffbclid%3DIwAR1dm3FaboiQGXLgyYTe5ClCFBoeW0Fmm_Xft-K_6wD4hl4FcLE74puML8g&amp;h=AT3X9l1GY4b_k8bXHPe3Z1m6fRCnrr3DHEzhPPIBYMp93MFl0h-kuMjTRJO65ltWXd6GUhGXY00goSiSlihwkFZoewBjBbop5dZO_YsMyJxdtWBju1stYV2Xqsu38wL9zQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2lzcl9qoS2hpP1mLGADSDrl0apDSUzKlOXqENet8DZZUZ2R-gGL1v8RrY4VEGfRXtwOrg2j2GoffCq6XukyfhVsd_p0xVvuEIqRCK6t6xEF8vMZrwooFbNMcGBr_kMBP7R5Q5_lobWuZdW52KSNB_ezzcbx-TBGrahe3qZkTBRZWEtEeLoWqzBv_WBSozMr5lxf8R3eZZiW5eF\">skilgreint<\/a> sem 'kona' (d\u00e6mi: <em>hann m\u00e6tti \u00e1 balli\u00f0 me\u00f0 d\u00f6mu<\/em>) og 'f\u00e1gu\u00f0 kona' (d\u00e6mi: <em>h\u00fan kl\u00e6\u00f0ir sig eins og dama<\/em>). \u00dea\u00f0 vir\u00f0ist nokku\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki alltaf h\u00e6gt a\u00f0 setja <em>dama <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>kona<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00fearf ekki a\u00f0 leita lengi til a\u00f0 sj\u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>dama<\/em> er oft nota\u00f0 \u00ed neikv\u00e6\u00f0u e\u00f0a vafas\u00f6mu samhengi. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2010 er tala\u00f0 um \u201ed\u00f6murnar hans Geira \u00e1 Goldfinger.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2010 er augl\u00fdst: \u201eD\u00f6murnar \u00e1 Rau\u00f0a Torginu eru yndislegur og s\u00edbreytilegur h\u00f3pur kvenna sem elska s\u00edmada\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2011 segir: \u201eEkki fylgdi s\u00f6gunni hvort leikarinn \u00e6tla\u00f0ist til a\u00f0 d\u00f6murnar gengju \u00ed H\u00e1loftakl\u00fabbinn me\u00f0 s\u00e9r.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2012 segir: \u201eBond kemst \u00ed l\u00edfsh\u00e1ska og d\u00f6murnar kikna \u00ed hnj\u00e1num yfir honum eins og \u00e1\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2020 segir: \u201eG\u00f6tukappakstur, test\u00f3ster\u00f3nkeppni og bikin\u00edkl\u00e6ddar d\u00f6mur tilheyra li\u00f0inni t\u00ed\u00f0.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2020 segir: \u201e\u00dea\u00f0 var eldri dama! S\u00fa var gagnslaus \u00e1 \u00e1\u00f0ur \u00f3s\u00e9\u00f0u stigi!\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta eru bara \u00f6rf\u00e1 d\u00e6mi af \u00f3talm\u00f6rgum sem m\u00e6tti taka. \u00dea\u00f0 er samt ekki svo a\u00f0 meginhluti d\u00e6manna s\u00e9 af \u00feessu tagi. Oftast er or\u00f0i\u00f0 nota\u00f0 um kl\u00e6\u00f0na\u00f0, \u00fatlit, framkomu o.\u00fe.h., eins og skilgreiningar or\u00f0ab\u00f3ka nefna \u2013 aldrei \u00ed v\u00edsun til hugmynda, sko\u00f0ana, \u00feekkingar e\u00f0a or\u00f0a \u00feeirra kvenna sem um r\u00e6\u00f0ir. Nema \u00fe\u00e1 \u00ed s\u00e9rst\u00f6kum tilgangi. \u00cd umr\u00e6\u00f0u h\u00e9r um <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.visir.is%2Fg%2F20232461900d%2Fungar-athafnakonur-vilja-sitt-plass-og-skora-a-arnastofnun%3Ffbclid%3DIwAR3Pp-ZJaM-huQAXP0rncbiYExZ0yH-CuMIGSj5XknLMh5pZxY1ALKB6yqA&amp;h=AT3gXka5k7EP5gDManXzf8ThniCCzblpBMsJ2pD-i0zZae_h9Hj3s7wG8LdLCBYgGtijRDlouhPlWRstUfpicLhKnZdkLPMlFOrv4UygIB-Rv4BLRoVZnLtedTL63B2mMg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2lzcl9qoS2hpP1mLGADSDrl0apDSUzKlOXqENet8DZZUZ2R-gGL1v8RrY4VEGfRXtwOrg2j2GoffCq6XukyfhVsd_p0xVvuEIqRCK6t6xEF8vMZrwooFbNMcGBr_kMBP7R5Q5_lobWuZdW52KSNB_ezzcbx-TBGrahe3qZkTBRZWEtEeLoWqzBv_WBSozMr5lxf8R3eZZiW5eF\">till\u00f6gu e\u00f0a \u00f3sk<\/a> fr\u00e1 h\u00f3pi ungra kvenna skrifa\u00f0i (karl)ma\u00f0ur \u2013 sem fann till\u00f6gunni allt til for\u00e1ttu: \u201eEf \u00e9g skil d\u00f6murnar r\u00e9tt \u2026\u201c \u00dearna er <em>d\u00f6murnar <\/em>\u2013 or\u00f0 sem \u00e1 vi\u00f0 ytri \u00fe\u00e6tti og oft er nota\u00f0 \u00ed neikv\u00e6\u00f0u samhengi \u2013 auglj\u00f3slega nota\u00f0 til a\u00f0 gera l\u00edti\u00f0 \u00far konunum og hugmyndum \u00feeirra. Me\u00f0 sl\u00edkri or\u00f0anotkun d\u00e6mir f\u00f3lk sig \u00far leik \u00ed m\u00e1lefnalegri umr\u00e6\u00f0u. Ekki gera l\u00edti\u00f0 \u00far \u00feeim sem vi\u00f0 erum \u00f3samm\u00e1la.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 dama hefur lengi veri\u00f0 mj\u00f6g algengt \u00ed m\u00e1linu \u00fe\u00f3tt l\u00edklega hafi dregi\u00f0 eitthva\u00f0 \u00far notkun \u00feess \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum. \u00dea\u00f0 merkir upphaflega 'hef\u00f0arkona, fr\u00fa; l\u00e1tpr\u00fa\u00f0 og snyrtileg st\u00falka e\u00f0a kona' samkv\u00e6mt \u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k og er t\u00f6kuor\u00f0 \u00far d\u00f6nsku, enda hefur \u00fea\u00f0 ekki alltaf \u00fe\u00f3tt g\u00f3\u00f0 og gild \u00edslenska \u2013 er t.d. merkt me\u00f0 spurningarmerki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5466","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5466","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5466"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5466\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5786,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5466\/revisions\/5786"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}