{"id":5486,"date":"2023-09-20T08:36:41","date_gmt":"2023-09-20T08:36:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5486"},"modified":"2023-09-20T08:36:41","modified_gmt":"2023-09-20T08:36:41","slug":"magaermisadgerd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/20\/magaermisadgerd\/","title":{"rendered":"Magaermisa\u00f0ger\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6rkv\u00f6ldi heyr\u00f0i \u00e9g or\u00f0i\u00f0 <em>magaermi<strong>s<\/strong>a\u00f0ger\u00f0<\/em> nota\u00f0 \u00ed sj\u00f3nvarpsfr\u00e9ttum. M\u00e9r fannst \u00fea\u00f0 athyglisvert \u2013 \u00e9g hef\u00f0i b\u00faist vi\u00f0 <em>magaerm<strong>ar<\/strong>a\u00f0ger\u00f0 <\/em>vegna \u00feess a\u00f0 kvenkynsor\u00f0i\u00f0 <em>ermi<\/em> f\u00e6r <em>-ar<\/em>-endingu \u00ed eignarfalli eint\u00f6lu, <em>erm<strong>ar<\/strong><\/em>. \u00deegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a \u00feetta kom \u00fe\u00f3 \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 myndin <em>magaermi<strong>s<\/strong>a\u00f0ger\u00f0 <\/em>er t\u00f6luvert notu\u00f0, meira en <em>magaerm<strong>ar<\/strong>a\u00f0ger\u00f0<\/em> a\u00f0 sj\u00e1 \u2013 fyrrnefnda myndin er t.d. notu\u00f0 \u00ed <em>L\u00e6knabla\u00f0inu <\/em>og \u00ed <a href=\"https:\/\/www.klinikin.is\/fraedlsaoffituadgerdir\">kynningarefni<\/a> fr\u00e1 Kl\u00edn\u00edkinni. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru 79 d\u00e6mi um <em>magaermi<strong>s<\/strong>a\u00f0ger\u00f0<\/em> en 68 um <em>magaerm<strong>ar<\/strong>a\u00f0ger\u00f0 <\/em>\u2013 og auk \u00feess 18 um <em>magaermia\u00f0ger\u00f0 <\/em>\u00fear sem fyrri hlutinn er ber stofn og 10 um <em>magaerm<strong>a<\/strong>a\u00f0ger\u00f0 <\/em>\u00fear sem fyrri li\u00f0urinn vir\u00f0ist vera \u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu. Allar myndirnar sj\u00e1st fyrst \u00e1 prenti \u00e1 \u00e1runum 2016-2017.<\/p>\n<p>\u00cd flj\u00f3tu brag\u00f0i m\u00e6tti \u00e6tla a\u00f0 <em>magaermisa\u00f0ger\u00f0 <\/em>v\u00e6ri rangt mynda\u00f0 or\u00f0, samr\u00e6mdist ekki \u00edslenskum or\u00f0myndunarreglum, \u00fear sem fyrri li\u00f0ur \u00feess v\u00e6ri r\u00f6ng eignarfallsmynd \u2013 og vissulega er eignarfalli\u00f0 af <em>ermi<\/em> aldrei *<em>ermis<\/em>. Hins vegar er \u00fea\u00f0 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/01\/27\/gerdir-samsettra-orda\/\">vel \u00feekkt<\/a> a\u00f0 kvenkynsor\u00f0 sem enda \u00e1 -<em>i<\/em> b\u00e6ti vi\u00f0 sig <em>-s<\/em> \u00feegar \u00feau eru fyrri li\u00f0ur samsetninga \u2013 <em>keppni<strong>s<\/strong>ma\u00f0ur<\/em>, <em>landhelgi<strong>s<\/strong>g\u00e6sla<\/em>, <em>leikfimi<strong>s<\/strong>h\u00fas <\/em>o.s.frv. Fyrri li\u00f0ur \u00feessara or\u00f0a, <em>keppni<\/em>, <em>landhelgi<\/em>, <em>leikfimi<\/em>, er eins \u00ed \u00f6llum f\u00f6llum eint\u00f6lu \u2013 vi\u00f0 f\u00e1um aldrei *<em>keppnis<\/em>, *<em>landhelgis<\/em>, *<em>leikfimis<\/em> \u00ed or\u00f0unum einum og s\u00e9r. \u00deess vegna er fyrri li\u00f0urinn ekki \u00ed eignarfalli \u00ed \u00feessum or\u00f0um og <em>-s<\/em> ekki eignarfallsending, heldur er stofninn nota\u00f0ur og milli hans og seinni hlutans kemur tengihlj\u00f3\u00f0 (tengistafur, bandstafur).<\/p>\n<p>Sl\u00edk or\u00f0myndun er algeng \u00ed m\u00e1linu og g\u00f3\u00f0 og gild, \u00fe\u00f3tt \u00e1\u00f0ur hafi oft veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/01\/27\/gerdir-samsettra-orda\/\">ger\u00f0ar athugasemdir<\/a> vi\u00f0 hana vegna \u00feess misskilnings a\u00f0 \u00fear v\u00e6ri um ranga eignarfallsmynd a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Ekkert er \u00fev\u00ed til fyrirst\u00f6\u00f0u a\u00f0 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 <em>magaerm<strong>is<\/strong>a\u00f0ger\u00f0<\/em> s\u00e9 mynda\u00f0 \u00e1 sama h\u00e1tt \u2013 af stofninum <em>magaermi<\/em> a\u00f0 vi\u00f0b\u00e6ttu tengihlj\u00f3\u00f0inu <em>-s<\/em>. Vissulega er s\u00e1 munur \u00e1 or\u00f0inu <em>ermi <\/em>og hinum or\u00f0unum sem nefnd voru, <em>keppni<\/em>, <em>landhelgi<\/em>, <em>leikfimi<\/em>, a\u00f0 \u00feau eru \u00f3breytt \u00ed eignarfalli eint\u00f6lu en <em>ermi<\/em> f\u00e6r <em>-ar<\/em>-endingu. En \u00ed \u00f6llum \u00feessum or\u00f0um er e\u00f0lilegast a\u00f0 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 <em>-i<\/em> s\u00e9 ekki beygingarending (\u00ed nefnifalli, \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli), heldur hluti stofnsins en falli brott \u00ed eignarfallinu <em>ermar<\/em> vegna \u00feess a\u00f0 endingin hefst \u00e1 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i (<em>ermi<\/em>+<em>ar<\/em> &gt; <em>ermar<\/em>) eins og \u00f3tal \u00f6nnur d\u00e6mi eru um \u00ed m\u00e1lkerfinu.<\/p>\n<p>En vitanlega eru b\u00e6\u00f0i stofnsamsetningin <em>magaermi<\/em>+<em>a\u00f0ger\u00f0 <\/em>og eignarfallssamsetningin <em>magaerm<\/em>+<strong><em>ar<\/em><\/strong>+<em>a\u00f0ger\u00f0<\/em> l\u00edka r\u00e9tt myndu\u00f0 or\u00f0, og \u00fear e\u00f0 \u00fe\u00e6r samsetningara\u00f0fer\u00f0ir eru miklu algengari en samsetning me\u00f0 tengihlj\u00f3\u00f0i hef\u00f0i e.t.v. m\u00e1tt b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 \u00fe\u00e6r yr\u00f0u frekar fyrir valinu en <em>magaermi<\/em>+<strong><em>s<\/em><\/strong>+<em>a\u00f0ger\u00f0<\/em> (samsetning me\u00f0 eignarfalli fleirt\u00f6lu, <em>magaerm<\/em>+<strong><em>a<\/em><\/strong>+<em>a\u00f0ger\u00f0<\/em>, er l\u00edka or\u00f0myndunarlega r\u00e9tt en merkingarlega \u00f3l\u00edklegri). \u00dea\u00f0 er samt lj\u00f3st a\u00f0 m\u00e1lnotendum finnst vanta einhverja tengingu milli or\u00f0hlutanna ef ber stofninn er haf\u00f0ur \u00ed fyrri hluta or\u00f0a af \u00feessu tagi \u00feannig a\u00f0 <em>magaermia\u00f0ger\u00f0<\/em> er \u00f3l\u00edklegri mynd enda mun sjaldg\u00e6fari. Aftur \u00e1 m\u00f3ti er <em>magaerm<strong>ar<\/strong>a\u00f0ger\u00f0 <\/em>e\u00f0lileg mynd, eins og <em>magaermi<strong>s<\/strong>a\u00f0ger\u00f0<\/em>, og smekksatri\u00f0i hvor er valin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6rkv\u00f6ldi heyr\u00f0i \u00e9g or\u00f0i\u00f0 magaermisa\u00f0ger\u00f0 nota\u00f0 \u00ed sj\u00f3nvarpsfr\u00e9ttum. M\u00e9r fannst \u00fea\u00f0 athyglisvert \u2013 \u00e9g hef\u00f0i b\u00faist vi\u00f0 magaermara\u00f0ger\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 kvenkynsor\u00f0i\u00f0 ermi f\u00e6r -ar-endingu \u00ed eignarfalli eint\u00f6lu, ermar. \u00deegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a \u00feetta kom \u00fe\u00f3 \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 myndin magaermisa\u00f0ger\u00f0 er t\u00f6luvert notu\u00f0, meira en magaermara\u00f0ger\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1 \u2013 fyrrnefnda myndin er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5486","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5486","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5486"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5486\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5487,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5486\/revisions\/5487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5486"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}