{"id":5488,"date":"2023-09-21T08:00:41","date_gmt":"2023-09-21T08:00:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5488"},"modified":"2023-09-21T09:39:44","modified_gmt":"2023-09-21T09:39:44","slug":"ohagnadardrifin-fyrirtaeki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/21\/ohagnadardrifin-fyrirtaeki\/","title":{"rendered":"\u00d3hagna\u00f0ardrifin fyrirt\u00e6ki"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd fyrradag var h\u00e9r ger\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/malspjall\/posts\/1243743430353060\">athugasemd<\/a> vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00feegar tala\u00f0 er um \u201e\u00f3hagna\u00f0ardrifin fyrirt\u00e6ki\u201c sem er \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 <em>non-profit companies <\/em>\u00ed ensku. M\u00e1lshefjanda fannst or\u00f0alagi\u00f0 \u201ekau\u00f0skt\u201c og taldi a\u00f0 \u00edslenskan hlyti \u201ea\u00f0 luma \u00e1 einhverju g\u00e1fulegra\u201c. Fleiri eru s\u00f6mu sko\u00f0unar \u2013 ger\u00f0ar hafa veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/1395992847329077\/search\/?q=%C3%B3hagna%C3%B0ardrifi%C3%B0\">athugasemdir<\/a> vi\u00f0 or\u00f0i\u00f0 \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum og Bjarni Benediktsson fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra <a href=\"https:\/\/twitter.com\/Bjarni_Ben\/status\/1000149418799194114\">sag\u00f0i<\/a> \u00e1 <em>Twitter <\/em>2018: \u201e\u00c9g veit hva\u00f0 hagna\u00f0ur er. \u00c9g veit hva\u00f0 tap er. Hef heyrt or\u00f0i\u00f0 \u00f3hugna\u00f0ur en \u00f3hagna\u00f0ur og \u00f3hagna\u00f0ardrifin starfsemi eru or\u00f0skr\u00edpi.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2018 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6976128?iabr=on#page\/n63\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> \u00d3ttar Gu\u00f0mundsson: \u201e\u00deetta er skemmtilegt n\u00fdyr\u00f0i \u00fear sem forskeytinu \u00f3 er \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 umbreyta merkingu or\u00f0sins. \u00d3hagna\u00f0ur er \u00fe\u00f3 ekki skilgreindur sem tap heldur sem enginn gr\u00f3\u00f0i.\u201c<\/p>\n<p>Reyndar er or\u00f0i\u00f0 <em>\u00f3hagna\u00f0ur <\/em>ekki n\u00fdyr\u00f0i heldur gamalt or\u00f0 \u00ed m\u00e1linu \u00ed merkingunni '\u00f3hagur, \u00f3\u00fe\u00e6gindi', og var <a href=\"http:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/574099\">t\u00f6luvert nota\u00f0<\/a> \u00ed \u00feeirri merkingu \u00e1 seinni hluta 19. aldar og framan af \u00feeirri 20. \u201e\u00dea\u00f0 mundi \u00fev\u00ed ver\u00f0a st\u00f3r \u00f3hagna\u00f0ur, a\u00f0 synja \u00feurfalingum gersamlega um t\u00f3bak\u201c segir t.d. \u00ed <em>\u00cdsafold <\/em>1905. En or\u00f0i\u00f0 vir\u00f0ist vera horfi\u00f0 \u00far m\u00e1linu \u00ed \u00feessari merkingu og \u00fea\u00f0 liggur ekki til grundvallar samsetningunni <em>\u00f3hagna\u00f0ardrifinn<\/em>, heldur hefur neitunarforskeytinu <em>\u00f3-<\/em> \u00fear veri\u00f0 b\u00e6tt framan vi\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>hagna\u00f0ardrifinn <\/em>sem var fyrir \u00ed m\u00e1linu \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri ekki algengt. Elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 or\u00f0 er \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1996 \u00fear sem segir \u201eMarka\u00f0urinn vir\u00f0ist vera t\u00f6luvert \u201ehagna\u00f0ardrifinn\u201c\u201c \u2013 g\u00e6salappirnar benda til \u00feess a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 hafi veri\u00f0 l\u00edtt \u00feekkt \u00e1 \u00feeim t\u00edma.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi um <em>\u00f3hagna\u00f0ardrifinn<\/em> er fr\u00e1 2012, \u00ed bloggi \u00de\u00f3r\u00f0ar Bj\u00f6rns Sigur\u00f0ssonar sem birtist undir hatti <em>DV<\/em>: \u201eHvernig v\u00e6ri [\u2026] a\u00f0 horfa frekar til \u00feess m\u00f6guleika a\u00f0 hi\u00f0 opinbera gangist fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 sett ver\u00f0i \u00e1 f\u00f3t \u00f3hagna\u00f0ardrifin leiguf\u00e9l\u00f6g, a\u00f0 norr\u00e6nni fyrirmynd, sem haldi utan um og s\u00fdsli me\u00f0 \u00feessar eignir?\u201c \u00de\u00f3r\u00f0ur Bj\u00f6rn var fram\u00e1ma\u00f0ur \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1lasamt\u00f6kunum <em>D\u00f6gun <\/em>\u00e1 \u00feessum t\u00edma og vera m\u00e1 a\u00f0 hann s\u00e9 h\u00f6fundur or\u00f0sins \u2013 a.m.k. er athyglisvert a\u00f0 \u00f6ll d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum fyrir 2017 (um 20 talsins) vir\u00f0ast vera runnin fr\u00e1 stu\u00f0ningsf\u00f3lki <em>D\u00f6gunar<\/em>. En \u00e1rin 2017 og 2018 var\u00f0 skyndilega g\u00edfurleg aukning \u00ed notkun or\u00f0sins og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru n\u00fa h\u00e1tt \u00ed 900 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu fimm \u00e1rum \u2013 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> eru d\u00e6min um 130.<\/p>\n<p>Sumum finnst \u00feessi samsetning \u00f3e\u00f0lileg \u00fear sem ekki s\u00e9 lj\u00f3st hverju s\u00e9 veri\u00f0 a\u00f0 neita me\u00f0 neitunarforskeytinu <em>\u00f3-<\/em> eins og kemur fram \u00ed tilvitnu\u00f0um or\u00f0um Bjarna og \u00d3ttars h\u00e9r a\u00f0 framan. \u00dea\u00f0 er vitanlega ekkert einsd\u00e6mi a\u00f0 neitunarforskeyti\u00f0 neiti or\u00f0inu \u00ed heild eins og \u00ed \u00feessu tilviki, en ekki bara fyrsta li\u00f0 \u00feess. Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00f3raunh\u00e6fur<\/em> er t.d. ekki mynda\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 taka nafnor\u00f0i\u00f0 <em>\u00f3raun<\/em> (sem <a href=\"http:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/577653\">kemur fyrir<\/a> \u00ed <em>Heimslj\u00f3si<\/em> Halld\u00f3rs Laxness) og b\u00e6ta <em>-h\u00e6fur <\/em>vi\u00f0 \u00fea\u00f0, heldur me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00e6ta <em>\u00f3-<\/em> framan vi\u00f0 <em>raunh\u00e6fur<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00f3hagna\u00f0ardrifinn <\/em>er myndunarlega hli\u00f0st\u00e6tt, en vegna \u00feess hversu langt \u00fea\u00f0 er slitnar \u00fea\u00f0 d\u00e1l\u00edti\u00f0 sundur \u00ed frambur\u00f0i og ver\u00f0ur <em>\u00f3hagna\u00f0ar<\/em>-<em>drifinn<\/em>. \u00dea\u00f0 getur stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 forskeyti\u00f0 <em>\u00f3<\/em>- s\u00e9 skynja\u00f0 \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 eigi eing\u00f6ngu vi\u00f0 fyrri hlutann.<\/p>\n<p>Fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra <a href=\"https:\/\/twitter.com\/Bjarni_Ben\/status\/1000171172544303111\">skrifa\u00f0i<\/a> \u00e1 <em>Twitter <\/em>2018: \u201eAlltaf fundist \u00feetta vera or\u00f0skr\u00edpi. Finnst \u00fea\u00f0 enn og hef ekki veri\u00f0 a\u00f0 nota \u00fea\u00f0.\u201c Or\u00f0i\u00f0 var samt nota\u00f0 \u00ed greinarger\u00f0 me\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/150\/s\/1277.html\">frumvarpi<\/a> sem hann lag\u00f0i fram \u00e1 Al\u00feingi 2020, og er komi\u00f0 inn \u00ed <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/lagas\/nuna\/2021025.html\">l\u00f6g<\/a>. Vissulega m\u00e1 taka undir a\u00f0 <em>\u00f3hagna\u00f0ardrifinn <\/em>s\u00e9 ekki mj\u00f6g lipurt og a\u00f0 sumu leyti \u00f3heppilegt or\u00f0. En n\u00fa er \u00fea\u00f0 komi\u00f0 \u00ed notkun og or\u00f0i\u00f0 mj\u00f6g algengt. Eins og \u00e9g hef oft <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/19\/skolafordun\/\">sagt<\/a> finnst m\u00e9r yfirleitt mj\u00f6g h\u00e6pi\u00f0 a\u00f0 hr\u00f3fla vi\u00f0 or\u00f0um sem eru komin \u00ed verulega notkun, enda \u00fe\u00f3tt h\u00e6gt hef\u00f0i veri\u00f0 a\u00f0 hugsa s\u00e9r betri or\u00f0. \u00c9g er a.m.k. farinn a\u00f0 venjast \u00feessu or\u00f0i og \u00fea\u00f0 er r\u00e9tt mynda\u00f0 eins og \u00e1\u00f0ur segir. En au\u00f0vita\u00f0 \u00fearf ekki alltaf eitt nafnor\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri l\u00edka mj\u00f6g oft h\u00e6gt a\u00f0 tala um <em>fyrirt\u00e6ki sem er ekki reki\u00f0 \u00ed hagna\u00f0arskyni<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fyrradag var h\u00e9r ger\u00f0 athugasemd vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00feegar tala\u00f0 er um \u201e\u00f3hagna\u00f0ardrifin fyrirt\u00e6ki\u201c sem er \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 non-profit companies \u00ed ensku. M\u00e1lshefjanda fannst or\u00f0alagi\u00f0 \u201ekau\u00f0skt\u201c og taldi a\u00f0 \u00edslenskan hlyti \u201ea\u00f0 luma \u00e1 einhverju g\u00e1fulegra\u201c. Fleiri eru s\u00f6mu sko\u00f0unar \u2013 ger\u00f0ar hafa veri\u00f0 athugasemdir vi\u00f0 or\u00f0i\u00f0 \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum og Bjarni Benediktsson fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra sag\u00f0i \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5488","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5488","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5488"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5488\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5503,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5488\/revisions\/5503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}