{"id":5499,"date":"2023-09-20T22:05:07","date_gmt":"2023-09-20T22:05:07","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5499"},"modified":"2023-09-20T22:07:47","modified_gmt":"2023-09-20T22:07:47","slug":"nyskapandi-gervigreind","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/20\/nyskapandi-gervigreind\/","title":{"rendered":"(N\u00fd)skapandi gervigreind"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>gervigreind <\/em>er allt \u00ed einu \u00e1 allra v\u00f6rum \u00ed kj\u00f6lfar mikilla og skyndilegra framfara \u00e1 \u00fev\u00ed svi\u00f0i. Or\u00f0i\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki n\u00fdtt \u2013 elsta <a href=\"http:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/670256\">d\u00e6mi<\/a> um \u00fea\u00f0 er h\u00e1lfrar aldar gamalt, \u00far b\u00f3kinni <em>M\u00e1l og mannshugur <\/em>sem er \u00fe\u00fd\u00f0ing Halld\u00f3rs Halld\u00f3rssonar pr\u00f3fessors \u00e1 <em>Language and Mind<\/em> eftir Noam Chomsky. En elsta skilgreining or\u00f0sins \u00e1 \u00edslensku sem \u00e9g hef rekist \u00e1 er \u00ed vi\u00f0tali vi\u00f0 J\u00f6rgen Pind s\u00e1lfr\u00e6\u00f0ing og s\u00ed\u00f0ar pr\u00f3fessor \u00ed <em>T\u00edmanum <\/em>1982. \u00dear <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4018035?iabr=on#page\/n15\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201eMe\u00f0 gervigreind e\u00f0a t\u00f6lvugreind (\u00e1 ensku \u201eartificial intelligence\u201c) er \u00e1tt vi\u00f0 tilraunir til a\u00f0 b\u00faa til t\u00f6lvur sem eru svo \u201egreindar\u201c a\u00f0 \u00fe\u00e6r geta sta\u00f0i\u00f0 m\u00f6nnum jafnf\u00e6tis e\u00f0a veri\u00f0 \u00feeim fremri a\u00f0 f\u00e1st vi\u00f0 \u00fdmis verkefni sem mannlega vitsmuni \u00fearf n\u00fa til a\u00f0 leysa.\u201c \u00deetta er jafnframt elsta d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>.<\/p>\n<p>Reyndar hefur ekki \u00f6llum \u00fe\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 <em>gervigreind<\/em> s\u00e9rlega heppilegt, en \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00f3 v\u00e6ntanlega or\u00f0i\u00f0 svo fast \u00ed sessi a\u00f0 ekki ver\u00f0i hr\u00f3fla\u00f0 vi\u00f0 \u00fev\u00ed h\u00e9\u00f0an af. En n\u00fa hefur gervigreindin f\u00e6rst \u00e1 n\u00fdtt stig og miki\u00f0 er tala\u00f0 um \u00fea\u00f0 sem heitir \u00e1 ensku <em>generative artificial intelligence<\/em> \u2013 <a href=\"https:\/\/chat.openai.com\/\">ChatGPT<\/a> er d\u00e6mi um \u00fea\u00f0. Okkur vantar gott \u00edslenskt or\u00f0 yfir \u00feetta sem er kannski ekki undarlegt \u2013 <em>generative <\/em>er sn\u00fai\u00f0 or\u00f0 og m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ingum hefur gengi\u00f0 illa a\u00f0 finna g\u00f3\u00f0a \u00fe\u00fd\u00f0ingu \u00e1 <em>generative grammar <\/em>Noams Chomsky. \u00cd <em>Ensk-\u00edslenskri or\u00f0ab\u00f3k me\u00f0 alfr\u00e6\u00f0ilegu \u00edvafi <\/em>er or\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00fdtt 'myndandi, skapandi, sem lei\u00f0ir af s\u00e9r, veldur e\u00f0a orsakar' og <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/338051\">reynt var a\u00f0 nota<\/a> or\u00f0i\u00f0 <em>m\u00e1lmyndunarfr\u00e6\u00f0i<\/em> yfir <em>generative grammar <\/em>en \u00fea\u00f0 n\u00e1\u00f0i ekki f\u00f3tfestu og heyrist ekki lengur.<\/p>\n<p>Meginmunurinn \u00e1 \u201ehef\u00f0bundinni\u201c gervigreind og \u201egenerative\u201c gervigreind er a\u00f0 s\u00fa hef\u00f0bundna mi\u00f0ar a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 leysa s\u00e9rh\u00e6f\u00f0 verkefni og svara spurningum \u00fat fr\u00e1 fyrirliggjandi og fyrirfram skilgreindum g\u00f6gnum, reglum og mynstrum, en \u201egenerative\u201c gervigreind fer \u00fat fyrir \u00feennan ramma og reynir a\u00f0 skapa n\u00fd g\u00f6gn og n\u00fdja \u00feekkingu me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 tengja fyrirliggjandi g\u00f6gn saman \u00e1 n\u00fdjan h\u00e1tt \u2013 eins og mannf\u00f3lki\u00f0 gerir. Elsta og algengasta \u00fe\u00fd\u00f0ingin \u00e1 <em>generative artificial intelligence <\/em>sem \u00e9g veit um er <em>skapandi gervigreind<\/em> \u2013 \u00fea\u00f0 or\u00f0asamband er t.d. nota\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/www.lhi.is\/frettir\/2-milljona-evra-styrkur-til-listahaskolans\">fr\u00e9ttum<\/a> fr\u00e1 2020 en m\u00e9r skilst a\u00f0 sumum finnist \u00fea\u00f0 \u00f3heppileg \u00fe\u00fd\u00f0ing. Or\u00f0i\u00f0 <em>spunagreind <\/em>hefur veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/datalab.is\/generative-ai-spunagreind-af-hverju-nuna\/\">eitthva\u00f0 nota\u00f0<\/a>, einnig <em>m\u00f3tandi gervigreind<\/em> og sj\u00e1lfsagt \u00fdmis fleiri or\u00f0.<\/p>\n<p>\u00c9g s\u00e9 ekki betur en <em>skapandi gervigreind <\/em>n\u00e1i \u00e1g\u00e6tlega merkingunni \u00ed<em> generative artificial intelligence<\/em> eins og henni er l\u00fdst h\u00e9r a\u00f0 framan og \u00ed <a href=\"https:\/\/www.upgrad.com\/blog\/generative-ai-vs-traditional-ai\/\">\u00f6\u00f0rum og \u00edtarlegri l\u00fdsingum<\/a>. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> er l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>skapandi <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/36016\">skilgreint<\/a> 'sem b\u00fdr til n\u00fdja hluti, verk e\u00f0a hugmyndir' og \u00ed or\u00f0asafni \u00far uppeldis- og s\u00e1larfr\u00e6\u00f0i \u00ed <em>\u00cd\u00f0or\u00f0abankanum <\/em>er <em>skapandi hugsun <\/em><a href=\"https:\/\/idordabanki.arnastofnun.is\/faersla\/470824\">skilgreind<\/a> 'markv\u00eds hugsun, sem er a\u00f0 verki, \u00feegar leita\u00f0 er a\u00f0 n\u00fdrri lausn \u00e1 vi\u00f0fangsefni, n\u00fdjum venslum fyrirb\u00e6ra, n\u00fdjung \u00ed t\u00e6kni e\u00f0a frumlegu verki og vinnubr\u00f6g\u00f0um \u00ed list'. \u00deessi notkun or\u00f0sins <em>skapandi<\/em> vir\u00f0ist vel geta samr\u00fdmst \u00fev\u00ed sem \u00e1tt er vi\u00f0 me\u00f0 <em>generative<\/em> \u00ed tengslum vi\u00f0 gervigreind. Einnig k\u00e6mi til greina og v\u00e6ri e.t.v. ekki s\u00ed\u00f0ra a\u00f0 tala um <em>n\u00fdskapandi gervigreind<\/em>.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 <em>spunagreind<\/em> s\u00e9 vissulega lipurt og \u00fe\u00e6gilegt \u00ed me\u00f0f\u00f6rum finnst m\u00e9r \u00fea\u00f0 ekki heppilegt sem \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 <em>generative artificial intelligence<\/em>. \u00cd textasamhengi hefur or\u00f0i\u00f0 <em>spuni<\/em> \u00e1 s\u00e9r neikv\u00e6\u00f0an bl\u00e6 \u2013 tala\u00f0 er um <em>uppspuna<\/em>, a\u00f0 <em>spinna eitthva\u00f0 upp<\/em>, og \u00fea\u00f0 sem heitir <em>spin doctor<\/em> \u00e1 ensku hefur veri\u00f0 kalla\u00f0 <em>spunameistari <\/em>\u00e1 \u00edslensku. Vissulega er <em>spuni <\/em>\u00ed t\u00f3nlist e\u00f0a leiklist ekki neikv\u00e6\u00f0ur en merking or\u00f0sins \u00ed listum fellur ekki vel a\u00f0 merkingu <em>generative <\/em>\u00ed <em>generative artificial intelligence<\/em> \u2013 \u00ed listum er spuninn miklu frj\u00e1lsari og \u00f3h\u00e1\u00f0ari tilteknum forsendum. \u00dear a\u00f0 auki er ekkert \u00ed or\u00f0inu <em>spunagreind<\/em> sem gefur til kynna a\u00f0 um gervigreind s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u2013 \u00feetta g\u00e6ti eins \u00e1tt vi\u00f0 mannlega greind (og \u00e6tti kannski miklu fremur vi\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed svi\u00f0i).<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er stundum nefnt sem eitt af megineinkennum \u00edslenskunnar \u2013 og meginkostum hennar \u2013 hva\u00f0 h\u00fan s\u00e9 gagns\u00e6, \u00f6fugt vi\u00f0 tungum\u00e1l \u00fear sem talsver\u00f0ur hluti or\u00f0afor\u00f0ans er af gr\u00edskum e\u00f0a latneskum stofni. Me\u00f0 gagns\u00e6i er \u00e1tt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0 getum mj\u00f6g oft \u00e1tta\u00f0 okkur \u00e1 merkingu or\u00f0a \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 h\u00f6fum aldrei heyrt \u00feau e\u00f0a s\u00e9\u00f0 \u00e1\u00f0ur vegna \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 getum tengt \u00feau vi\u00f0 \u00f6nnur or\u00f0 \u00ed m\u00e1linu. En \u00feetta er ekki bara kostur \u2013 tengsl or\u00f0anna vi\u00f0 uppruna sinn og vi\u00f0 \u00f6nnur or\u00f0 af s\u00f6mu r\u00f3t geta oft \u00fev\u00e6lst fyrir okkur til a\u00f0 byrja me\u00f0 en \u00feegar fari\u00f0 er a\u00f0 nota or\u00f0in a\u00f0 r\u00e1\u00f0i fara \u00feau a\u00f0 lifa sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0u l\u00edfi, \u00f3h\u00e1\u00f0 upprunanum og skyldum or\u00f0um. Or\u00f0 merkja \u00e1 endanum \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 l\u00e1tum \u00feau merkja og \u00feannig ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 l\u00edka \u00ed \u00feessu tilviki \u2013 en \u00fea\u00f0 tekur sm\u00e1t\u00edma.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 gervigreind er allt \u00ed einu \u00e1 allra v\u00f6rum \u00ed kj\u00f6lfar mikilla og skyndilegra framfara \u00e1 \u00fev\u00ed svi\u00f0i. Or\u00f0i\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki n\u00fdtt \u2013 elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 er h\u00e1lfrar aldar gamalt, \u00far b\u00f3kinni M\u00e1l og mannshugur sem er \u00fe\u00fd\u00f0ing Halld\u00f3rs Halld\u00f3rssonar pr\u00f3fessors \u00e1 Language and Mind eftir Noam Chomsky. En elsta skilgreining or\u00f0sins \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5499","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5499"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5502,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5499\/revisions\/5502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}