{"id":5506,"date":"2023-09-22T10:09:11","date_gmt":"2023-09-22T10:09:11","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5506"},"modified":"2023-09-22T16:01:08","modified_gmt":"2023-09-22T16:01:08","slug":"hvernig-lyst-ykkur-a-thetta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/22\/hvernig-lyst-ykkur-a-thetta\/","title":{"rendered":"Hvernig l\u00fdst ykkur \u00e1 \u00feetta?"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g hef yfirleitt for\u00f0ast a\u00f0 skrifa h\u00e9r um stafsetningu enda finnst m\u00e9r \u00fea\u00f0 frekar \u00f3frj\u00f3tt vi\u00f0fangsefni \u2013 stafsetningarreglur eru mannanna verk og fr\u00e1vik fr\u00e1 \u00feeim segja l\u00edti\u00f0 um almenna m\u00e1lkunn\u00e1ttu. Fr\u00e1 \u00fev\u00ed eru \u00fe\u00f3 undantekningar, og eina sl\u00edka rakst \u00e9g \u00e1 \u00ed morgun \u00ed <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/heimir.palsson.3\/posts\/pfbid0rawmZibWAxFnbYsv5dwRV5TKDp3ZpzQ2qJ5HAkBqGyvMPA2Wzyw6Dz5qfWnWf83Al\">f\u00f6studagsmasi<\/a> Heimis P\u00e1lssonar sem skrifar: \u201eHeld \u00e9g hafi einhvern t\u00edma nefnt a\u00f0 margir rita \u201ehvernig l\u00fdst \u00fe\u00e9r \u00e1 \u00feetta?\u201c en myndu aldrei skrifa s\u00f6gnina \u201el\u00fdtast\u201c me\u00f0 \u00fd. \u00deetta [er] \u00e1rei\u00f0anlega vegna \u00feess a\u00f0 veri\u00f0 er a\u00f0 hugsa um lj\u00f3s \u00feegar manni l\u00fdst \u00e1, en alls ekki l\u00fdti \u00feegar r\u00e6tt er um s\u00f6gnina l\u00edtast. \u00deetta er merkilegt og m\u00e9r l\u00edst svo \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri ver\u00f0ugt samvinnuverkefni fyrir fagurkera og s\u00e1lfr\u00e6\u00f0ing a\u00f0 kanna samband \u00fatlits og innbl\u00e1sturs \u00ed stafsetningu \u2013 svona ef vantar verkefni.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta minnti mig \u00e1 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/05\/20\/ad-eiga-thakkir-skilid-eda-skildar-eda-skyldar\/\">pistil<\/a> sem \u00e9g skrifa\u00f0i n\u00fdlega: \u201eVenjulega er liti\u00f0 svo \u00e1 a\u00f0 munurinn \u00e1 <em>\u00feakkir skildar<\/em> og <em>\u00feakkir skyldar<\/em> s\u00e9 eing\u00f6ngu stafsetningarmunur \u2013 \u00ed seinna d\u00e6minu s\u00e9 <em>y<\/em> ranglega rita\u00f0 fyrir <em>i<\/em>. En sama villa er n\u00e1nast aldrei ger\u00f0 \u00ed <em>\u00feakkir skyli\u00f0<\/em> \u2013 um \u00fea\u00f0 eru a\u00f0eins \u00e1tta d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, m\u00f3ti 1750 um <em>\u00feakkir skyldar<\/em>. \u00dea\u00f0 hl\u00fdtur \u00fev\u00ed a\u00f0 vera eitthva\u00f0 \u00ed myndinni <em>skildar<\/em> sem veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lnotendum finnst e\u00f0lilegt a\u00f0 rita <em>skyldar<\/em>. Tr\u00falegt er a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 tengt vi\u00f0 <em>\u00feakkarskuld <\/em>\u00ed huga margra \u2013 vi\u00f0 vitum a\u00f0 <em>u<\/em> og <em>y<\/em> skiptast oft \u00e1 \u00ed skyldum or\u00f0um. L\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>skyldur<\/em> getur l\u00edka merkt 'skyldugur' \u00feannig a\u00f0 hugsanlegt er a\u00f0 m\u00e1lnotendur skilji sambandi\u00f0 svo a\u00f0 <em>skylt<\/em> s\u00e9 a\u00f0 \u00feakka einhverjum. Sl\u00edk merkingartengsl eru n\u00e6rt\u00e6kari en vi\u00f0 <em>skilinn<\/em>.\u201c<\/p>\n<p>Anna\u00f0 svipa\u00f0 d\u00e6mi er or\u00f0i\u00f0 <em>tilskilinn<\/em>. Um \u00fe\u00e1 mynd eru h\u00e1tt \u00ed 3700 d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> en a\u00f0eins 12 um <em>tilskylinn<\/em>. Aftur \u00e1 m\u00f3ti eru samtals r\u00fam 1700 d\u00e6mi um myndirnar <em>tilskyldir<\/em>, <em>tilskyldar<\/em> og <em>tilskyldum<\/em> en um 9400 um samsvarandi myndir me\u00f0 <em>i<\/em>. V\u00e6ntanlega tengja m\u00e1lnotendur \u00feetta vi\u00f0 or\u00f0in <em>skylda <\/em>og <em>skyldur<\/em>. D\u00e6mi Heimis um <em>l\u00fdst <\/em>er \u00f6rugglega svipa\u00f0s e\u00f0lis.\u00a0\u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru r\u00fam sj\u00f6 \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um <em>l\u00edst <\/em>\/ <em>l\u00edzt vel<\/em> en h\u00e1tt \u00ed \u00fe\u00fasund um <em>l\u00fdst <\/em>\/ <em>l\u00fdzt vel<\/em>, og t\u00e6p \u00e1tta \u00fe\u00fasund um <em>hvernig l\u00edst <\/em>\/ <em>l\u00edzt<\/em> en t\u00e6p ellefu hundru\u00f0 um <em>hvernig l\u00fdst<\/em> \/ <em>l\u00fdzt<\/em>. Athugi\u00f0 a\u00f0 \u00feetta eru a\u00f0 verulegu leyti pr\u00f3farkalesnir textar \u00feannig a\u00f0 hlutfall d\u00e6ma sem ekki samr\u00e6mast reglum er mj\u00f6g h\u00e1tt. Aftur \u00e1 m\u00f3ti eru r\u00fam 500 d\u00e6mi um <em>l\u00edtast vel<\/em> en a\u00f0eins eitt um <em>l\u00fdtast vel<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta eru g\u00f3\u00f0 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u201evillur\u201c \u00ed stafsetningu eru ekki alltaf bara \u201evillur\u201c \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 \u00fe\u00e6r s\u00fdni vankunn\u00e1ttu f\u00f3lks \u00ed \u00fev\u00ed sem \u00fea\u00f0 hefur \u00e1tt a\u00f0 l\u00e6ra, heldur geta \u00fe\u00e6r stundum sagt okkur eitthva\u00f0 um m\u00e1lkerfi og m\u00e1ltilfinningu \u00feeirra sem skrifa. \u00deau sem skrifa <em>m\u00e9r l\u00fdst vel \u00e1 \u00feetta<\/em>, <em>h\u00fan \u00e1 \u00feakkir skyldar<\/em> og <em>hann lauk verkinu \u00e1 tilskyldum t\u00edma<\/em> eru sem s\u00e9 einmitt a\u00f0 gera eins og fyrir \u00feau er lagt \u00ed stafsetningarkennslu \u2013 \u00feau eru (me\u00f0vita\u00f0 e\u00f0a \u00f3me\u00f0vita\u00f0) a\u00f0 velta fyrir s\u00e9r uppruna or\u00f0anna og tengslum \u00feeirra vi\u00f0 \u00f6nnur or\u00f0. \u00dea\u00f0 vill bara svo til a\u00f0 \u00ed \u00feessum vangaveltum komast \u00feau a\u00f0 \u201erangri\u201c ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u \u2013 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 reglurnar sem vi\u00f0 h\u00f6fum sett. En er ekki \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 meta \u00feetta vi\u00f0 \u00feau og vinna me\u00f0 \u00fea\u00f0, frekar en gefa \u00feeim bara villu?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g hef yfirleitt for\u00f0ast a\u00f0 skrifa h\u00e9r um stafsetningu enda finnst m\u00e9r \u00fea\u00f0 frekar \u00f3frj\u00f3tt vi\u00f0fangsefni \u2013 stafsetningarreglur eru mannanna verk og fr\u00e1vik fr\u00e1 \u00feeim segja l\u00edti\u00f0 um almenna m\u00e1lkunn\u00e1ttu. Fr\u00e1 \u00fev\u00ed eru \u00fe\u00f3 undantekningar, og eina sl\u00edka rakst \u00e9g \u00e1 \u00ed morgun \u00ed f\u00f6studagsmasi Heimis P\u00e1lssonar sem skrifar: \u201eHeld \u00e9g hafi einhvern t\u00edma nefnt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5506","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5506","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5506"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5506\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5509,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5506\/revisions\/5509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}