{"id":5510,"date":"2023-09-23T14:16:48","date_gmt":"2023-09-23T14:16:48","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5510"},"modified":"2023-09-23T14:19:28","modified_gmt":"2023-09-23T14:19:28","slug":"yltu-eda-veltu-tharna-er-efinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/23\/yltu-eda-veltu-tharna-er-efinn\/","title":{"rendered":"Yltu e\u00f0a veltu \u2013 \u00fearna er efinn"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/sjonvarp\/spila\/kappsmal\/33557\/a00p2j\">sj\u00f3nvarps\u00fe\u00e6ttinum<\/a> \u201eKappsm\u00e1l\u201c \u00ed g\u00e6rkv\u00f6ldi \u00e1ttu \u00fe\u00e1tttakendur a\u00f0 beygja sambandi\u00f0 <em>velta soltnum gelti<\/em> og setja setninguna \u00ed fleirt\u00f6lu, hafa s\u00f6gnina \u00ed \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu \u00ed vi\u00f0tengingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar, l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 \u00ed efsta stigi og nafnor\u00f0i\u00f0 me\u00f0 greini. Gefi\u00f0 var r\u00e9tt fyrir svari\u00f0 <em>yltu soltnustu g\u00f6ltunum<\/em> \u00fe\u00f3tt stj\u00f3rnandinn v\u00e6ri greinilega \u00ed vafa um myndina <em>yltu<\/em> og seg\u00f0i a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i l\u00edka veri\u00f0 h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>veltu soltnustu g\u00f6ltunum<\/em>. Spurningin v\u00e6ri hvort um \u00e1hrifss\u00f6gn e\u00f0a \u00e1hrifslausa s\u00f6gn v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a og \u00f6rugglega \u00fe\u00e6tti einhverjum r\u00e9tt a\u00f0 gera greinarmun \u00fear \u00e1 en \u2013 \u201e\u00fea\u00f0 fer algerlega eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0 \u00fe\u00fa ert a\u00f0 gera vi\u00f0 \u00feessa gelti\u201c sag\u00f0i hann.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er alveg r\u00e9tt a\u00f0 \u00ed \u00edslensku eru tv\u00e6r sagnir sem hafa nafnh\u00e1ttinn <em>velta<\/em>. \u00d6nnur er sterk, hefur \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ina <em>valt<\/em> og <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/45077\">merkir<\/a> 'f\u00e6rast \u00far sta\u00f0 me\u00f0 sn\u00faningi, r\u00falla'. H\u00fan er \u00e1hrifslaus, \u00fe.e. \u00e1 eftir henni fer ekkert andlag (nafnli\u00f0ur) \u2013 vi\u00f0 segjum <em>b\u00edllinn valt <\/em>en ekki *<em>\u00e9g valt b\u00edlnum<\/em>. Hin s\u00f6gnin er veik, hefur \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ina <em>velti<\/em> og <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/45076\">merkir<\/a> 'koma sn\u00faningi \u00e1 (e-\u00f0), l\u00e1ta (e-\u00f0) r\u00falla'. H\u00fan er \u00e1hrifss\u00f6gn, tekur me\u00f0 s\u00e9r andlag \u2013 <em>\u00e9g velti b\u00edlnum<\/em>. Myndin <em>yltu <\/em>er vi\u00f0tengingarh\u00e1ttur \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar \u00ed fleirt\u00f6lu af <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/beygingarmynd\/yltu\">fyrrnefndu<\/a> s\u00f6gninni \u2013 <em>b\u00edlarnir yltu ef \u00feeir f\u00e6ru of hratt \u00ed beygjuna<\/em>. Samsvarandi mynd af s\u00ed\u00f0arnefndu s\u00f6gninni er <em>veltu <\/em>\u2013 <em>\u00feau veltu b\u00edlnum ef \u00feau f\u00e6ru of hratt \u00ed beygjuna<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deess vegna er ekki r\u00e9tt a\u00f0 or\u00f0a \u00fea\u00f0 svo a\u00f0 svari\u00f0 fari eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0 veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 gera vi\u00f0 geltina. Ef um \u00e1hrifslausu s\u00f6gnina er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a er nefnilega ekkert pl\u00e1ss fyrir geltina \u00ed setningunni, ekki frekar en b\u00edlinn \u00ed d\u00e6minu *<em>\u00e9g valt b\u00edlnum<\/em>. Au\u00f0vita\u00f0 m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram \u2013 eins og \u00fearna var \u00ed raun gert \u2013 a\u00f0 <em>yltu <\/em>s\u00e9 samt sem \u00e1\u00f0ur r\u00e9tt, vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00f3m\u00f3tm\u00e6lanlega \u00feri\u00f0ja pers\u00f3na fleirt\u00f6lu \u00ed vi\u00f0tengingarh\u00e6tti af <em>velta <\/em>og ekki hafi veri\u00f0 teki\u00f0 fram a\u00f0 um veiku s\u00f6gnina v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. En \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur l\u00edka a\u00f0 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 beygja st\u00f6k or\u00f0 en ekki or\u00f0 \u00ed samhengi, sem v\u00e6ri andst\u00e6tt upplegginu og \u00fev\u00ed sem venja er \u00ed \u00fe\u00e6ttinum.<\/p>\n<p>Vitanlega er b\u00e6\u00f0i keppendum og stj\u00f3rnanda vorkunn. \u00deau or\u00f0asamb\u00f6nd sem \u00e6tlast er til a\u00f0 keppendur beygi \u00ed \u00feessum \u00fe\u00e1ttum eru f\u00e6st \u00feess e\u00f0lis a\u00f0 \u00feau komi nokkurn t\u00edma fyrir \u00ed venjulegu m\u00e1li, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00feegar b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 setja \u00feau \u00ed sjaldg\u00e6fustu og sn\u00fanustu beygingarmyndir sem m\u00e1lkerfi\u00f0 b\u00fd\u00f0ur upp \u00e1. \u00deetta getur veri\u00f0 skemmtileg gesta\u00feraut en segir l\u00edti\u00f0 um almenna m\u00e1lkunn\u00e1ttu keppenda. \u00dea\u00f0 er l\u00edka e\u00f0lilegt a\u00f0 stj\u00f3rnendur lendi \u00ed bobba \u00feegar upp koma myndir sem hlj\u00f3ma r\u00e9tt en ekki haf\u00f0i veri\u00f0 reikna\u00f0 me\u00f0, en \u00fea\u00f0 er samt \u00f3heppilegt \u00feegar l\u00e1ti\u00f0 er a\u00f0 \u00fev\u00ed liggja a\u00f0 munur \u00e1hrifssagna og \u00e1hrifslausra skipti engu m\u00e1li.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd sj\u00f3nvarps\u00fe\u00e6ttinum \u201eKappsm\u00e1l\u201c \u00ed g\u00e6rkv\u00f6ldi \u00e1ttu \u00fe\u00e1tttakendur a\u00f0 beygja sambandi\u00f0 velta soltnum gelti og setja setninguna \u00ed fleirt\u00f6lu, hafa s\u00f6gnina \u00ed \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu \u00ed vi\u00f0tengingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar, l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 \u00ed efsta stigi og nafnor\u00f0i\u00f0 me\u00f0 greini. Gefi\u00f0 var r\u00e9tt fyrir svari\u00f0 yltu soltnustu g\u00f6ltunum \u00fe\u00f3tt stj\u00f3rnandinn v\u00e6ri greinilega \u00ed vafa um myndina yltu og seg\u00f0i a\u00f0 \u00fea\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5510","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5510"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5512,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5510\/revisions\/5512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}