{"id":5519,"date":"2023-09-26T08:00:43","date_gmt":"2023-09-26T08:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5519"},"modified":"2023-09-25T17:56:10","modified_gmt":"2023-09-25T17:56:10","slug":"torvelda-tilbrigdi-islenskukennslu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/26\/torvelda-tilbrigdi-islenskukennslu\/","title":{"rendered":"Torvelda tilbrig\u00f0i \u00edslenskukennslu?"},"content":{"rendered":"<p>\u00deeim r\u00f6kum er oft beitt gegn \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0urkenna tilbrig\u00f0i \u00ed m\u00e1li a\u00f0 \u00feau torveldi alla kennslu. \u00c9g hef t.d. heyrt \u00feetta nota\u00f0 gegn breytingum eins og a\u00f0 nota <em>\u00f6ll velkomin<\/em>, <em>\u00ferj\u00fa sl\u00f6su\u00f0ust<\/em> og anna\u00f0 sl\u00edkt sem kynhlutlausan valkost \u00ed sta\u00f0 <em>allir velkomnir<\/em> og <em>\u00fer\u00edr sl\u00f6su\u00f0ust<\/em>, en einnig gegn breytingum \u00e1 m\u00e1lsta\u00f0li \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt a\u00f0 valfrelsi ver\u00f0i um \u00fdmis tilbrig\u00f0i \u00fear sem a\u00f0eins eitt hefur veri\u00f0 tali\u00f0 \u201er\u00e9tt\u201c \u2013 <em>mig <\/em>e\u00f0a <em>m\u00e9r langar<\/em>, <em>\u00e9g vil<\/em> e\u00f0a <em>vill<\/em>, o.s.frv. \u00dev\u00ed er haldi\u00f0 fram a\u00f0 ef fleiri en eitt tilbrig\u00f0i ver\u00f0i vi\u00f0urkennt og tali\u00f0 \u201er\u00e9tt\u201c muni \u00fea\u00f0 lei\u00f0a til \u00feess a\u00f0 kennarar viti ekki hva\u00f0 eigi a\u00f0 kenna, nemendur ruglist \u00ed r\u00edminu og allt fari \u00ed graut \u2013 alls kyns \u00f3rei\u00f0a skapist \u00ed m\u00e1linu sem hafi \u00f3fyrirsj\u00e1anlegar aflei\u00f0ingar. En \u00feetta opinberar misskilning \u00e1 markmi\u00f0i kennslunnar.<\/p>\n<p>\u00deetta byggist nefnilega \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 til standi a\u00f0 kenna nemendum allt um tungum\u00e1li\u00f0 og \u00feess vegna \u00feurfi a\u00f0 kenna \u00feeim \u00f6ll vi\u00f0urkennd tilbrig\u00f0i m\u00e1lsins \u2013 \u00ed frambur\u00f0i, beygingum, or\u00f0myndun, or\u00f0afor\u00f0a, setningager\u00f0, merkingu o.s.frv. Ef \u00feetta er markmi\u00f0i\u00f0 gefur augalei\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0urkenning \u00fdmissa tilbrig\u00f0a gerir b\u00e6\u00f0i kennara og nemendum erfitt fyrir og eykur a\u00f0 mun \u00fea\u00f0 sem \u00fearf a\u00f0 kenna og l\u00e6ra. En au\u00f0vita\u00f0 dettur engum \u00feetta \u00ed hug. \u00dea\u00f0 er margra \u00e1ra ferli a\u00f0 l\u00e6ra tungum\u00e1l s\u00e6milega og vi\u00f0 l\u00e6rum aldrei \u00f6ll tilbrig\u00f0i m\u00f3\u00f0urm\u00e1ls okkar, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 annarra tungum\u00e1la. \u00deess vegna er ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed \u2013 og n\u00fa \u00feegar gert \u00ed sumum tilvikum \u2013 a\u00f0 velja tiltekin tilbrig\u00f0i og mi\u00f0a kennsluna vi\u00f0 \u00feau \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00f6\u00f0rum s\u00e9 \u00fear me\u00f0 hafna\u00f0 e\u00f0a \u00feau talin r\u00f6ng.<\/p>\n<p>\u00cd \u00edslenskum frambur\u00f0i koma fyrir \u00fdmis landshlutabundin tilbrig\u00f0i, svo sem har\u00f0m\u00e6li, radda\u00f0ur frambur\u00f0ur, <em>hv<\/em>-frambur\u00f0ur, vestfirskur einhlj\u00f3\u00f0aframbur\u00f0ur o.fl. \u00deessi tilbrig\u00f0i eru fullkomlega vi\u00f0urkennd sem \u201er\u00e9tt m\u00e1l\u201c en \u00ed hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ikennslu er \u00fer\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 venja a\u00f0 mi\u00f0a vi\u00f0 svokalla\u00f0an \u201esunnlenskan\u201c frambur\u00f0 af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er frambur\u00f0ur meginhluta landsmanna. Nemendur eru oft fr\u00e6ddir meira e\u00f0a minna um hin tilbrig\u00f0in, en kennslan mi\u00f0ast ekki vi\u00f0 \u00feau. Hi\u00f0 sama er h\u00e6gt a\u00f0 gera me\u00f0 tilbrig\u00f0i \u00e1 \u00f6\u00f0rum svi\u00f0um m\u00e1lsins. \u00dear m\u00e1 fr\u00e6\u00f0a nemendur um \u00f6ll tilbrig\u00f0i ef \u00feess er kostur, en annars mi\u00f0a kennsluna vi\u00f0 \u00fea\u00f0 tilbrig\u00f0i sem algengast er e\u00f0a nota \u00f6nnur m\u00e1lefnaleg vi\u00f0mi\u00f0, og fr\u00e6\u00f0a nemendur um \u00f6nnur tilbrig\u00f0i eftir efnum og \u00e1st\u00e6\u00f0um.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed \u2013 og ekkert fl\u00f3ki\u00f0 \u2013 a\u00f0 kenna \u00edslenskum nemendum a\u00f0 sums sta\u00f0ar \u00e1 landinu s\u00e9 <em>vanta <\/em>bori\u00f0 fram [vant\u02b0a] me\u00f0 r\u00f6ddu\u00f0u <em>n <\/em>og fr\u00e1bl\u00e1snu <em>t<\/em> en v\u00ed\u00f0ast s\u00e9 <em>n<\/em>-i\u00f0 \u00f3radda\u00f0 og <em>t<\/em>-i\u00f0 \u00f3fr\u00e1bl\u00e1si\u00f0, [van\u0325ta]; a\u00f0 <em>mig langar <\/em>og <em>\u00e9g hlakka til <\/em>s\u00e9 e\u00f0lilegt m\u00e1l sumra en <em>m\u00e9r langar <\/em>og <em>m\u00e9r hlakkar til <\/em>e\u00f0lilegt m\u00e1l annarra; a\u00f0 sumum finnist e\u00f0lilegt a\u00f0 nota karlkyn fornafna og l\u00fdsingaror\u00f0a \u00ed v\u00edsun til \u00f3skilgreinds h\u00f3ps og segja <em>allir eru velkomnir <\/em>en \u00f6\u00f0rum hugnist betur a\u00f0 nota hvorugkyn og segja <em>\u00f6ll eru velkomin<\/em> \u2013 og kenna \u00feeim a\u00f0 \u00feessi afbrig\u00f0i s\u00e9u jafngild. \u00cd kennslu \u00edslensku sem annars m\u00e1ls er v\u00e6ntanlega meiri \u00fe\u00f6rf \u00e1 a\u00f0 velja \u00e1kve\u00f0i\u00f0 tilbrig\u00f0i sem mi\u00f0a\u00f0 er vi\u00f0, en a\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 \u00f6nnur tilbrig\u00f0i s\u00e9u nefnd og vi\u00f0urkennd en ekki k\u00f6llu\u00f0 r\u00f6ng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00deeim r\u00f6kum er oft beitt gegn \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0urkenna tilbrig\u00f0i \u00ed m\u00e1li a\u00f0 \u00feau torveldi alla kennslu. \u00c9g hef t.d. heyrt \u00feetta nota\u00f0 gegn breytingum eins og a\u00f0 nota \u00f6ll velkomin, \u00ferj\u00fa sl\u00f6su\u00f0ust og anna\u00f0 sl\u00edkt sem kynhlutlausan valkost \u00ed sta\u00f0 allir velkomnir og \u00fer\u00edr sl\u00f6su\u00f0ust, en einnig gegn breytingum \u00e1 m\u00e1lsta\u00f0li \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5519","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5519"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5519\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5520,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5519\/revisions\/5520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}