{"id":5525,"date":"2023-09-27T13:17:41","date_gmt":"2023-09-27T13:17:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5525"},"modified":"2023-09-27T13:18:28","modified_gmt":"2023-09-27T13:18:28","slug":"ad-skynda-ser","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/09\/27\/ad-skynda-ser\/","title":{"rendered":"A\u00f0 skynda s\u00e9r"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd dag var h\u00e9r spurt um s\u00f6gnina <em>skynda <\/em>sem fyrirspyrjandi haf\u00f0i s\u00e9\u00f0 \u00ed augl\u00fdsingu: \u201eHerfer\u00f0in kl\u00e1rast \u00ed kv\u00f6ld, \u00feann 27\/9, svo skynda\u00f0u \u00fe\u00e9r a\u00f0 versla n\u00fana.\u201c Spurt var hvort \u00feetta v\u00e6ri l\u00e9leg \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00far d\u00f6nsku (<em>skynde sig<\/em>) e\u00f0a hvort ford\u00e6mi v\u00e6ru fyrir \u00feessari notkun. Skemmst er fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 segja a\u00f0 \u00feetta er ramm\u00edslensk s\u00f6gn sem <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o72270&amp;fbclid=IwAR05Zri-Ru4mkK46grdzU4xui6ec8A1eZtg-CPVung0ORahp3HBP3GnZx5Q\">kemur fyrir<\/a> \u00feegar \u00ed fornu m\u00e1li. \u00cd <em>Marteins s\u00f6gu biskups <\/em><a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fonp.ku.dk%2Fonp%2Fonp.php%3Fc587887%26fbclid%3DIwAR0yu7cBxWXmCWAUJJo6BHAeov_bmjxKbGQieht-XpB5JnnPIYcaf9ZgN_o&amp;h=AT3rindJqRoqSEK0tJGRGSkSOK1ne8yZr7Pp9w3v4aEx9_zQJKVb4DmEU95iHL0VDnTF1f7SXpH6SbOPTPZ7I8Pzw2l3xUEaEiJoTs4lZME36nilz83soc2nMBch9bUmvg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1VoDKCIZEMd3Vx7Il1IroS8t_Azq3jNNal6ZAXXO24m22vo0aJOLk-LXXevWrLf4jjo4-YKR8w7MIvRLTnrI6tLN5BwFKu5VpfsFybU24l6EI7i3F8N7vOxj9ZYGxqfA13Kk48knbZ295v2eLh9r9aLJ8J6iGa\">segir<\/a> t.d.: \u201eEn riddarar [\u2026] ger\u00f0u f\u00f6r s\u00edna og vildu skynda.\u201c \u00cd <em>V\u00edga-Gl\u00fams s\u00f6gu <\/em><a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fonp.ku.dk%2Fonp%2Fonp.php%3Fc587886%26fbclid%3DIwAR0yu7cBxWXmCWAUJJo6BHAeov_bmjxKbGQieht-XpB5JnnPIYcaf9ZgN_o&amp;h=AT0nuszWJUVApeLNHHrlkhPIEYLkksPVYIVj3l4D4Xj2_N-EdD2Jm9C1bznQMbWll-Cb18khlHC1CFz_5A6c43i0mq9kfOtCylHB4CfFcu_8b66STCMshuMo2KyAn6cVSg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1VoDKCIZEMd3Vx7Il1IroS8t_Azq3jNNal6ZAXXO24m22vo0aJOLk-LXXevWrLf4jjo4-YKR8w7MIvRLTnrI6tLN5BwFKu5VpfsFybU24l6EI7i3F8N7vOxj9ZYGxqfA13Kk48knbZ295v2eLh9r9aLJ8J6iGa\">segir<\/a>: \u201e\u00dea\u00f0 m\u00e6lti fa\u00f0ir minn a\u00f0 eg skyldi skynda heim.\u201c S\u00f6gnin er flettior\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>og er \u00fear sk\u00fdr\u00f0 'fl\u00fdta, skunda, hra\u00f0a'. H\u00fan er <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fmalid.is%2Fleit%2Fskynda%3Ffbclid%3DIwAR0Q6z6U2aon4EYijj9clC6UZwym_76XlvShEhzdEU6gz89lmD43eNEDtlA&amp;h=AT0iN9H575VMD7hQQKZpvvpltVUvmL1WnPuHgMTo7vH44UvkDP6IEI8y8Y9rZaRipPb9D-lODtMyOgkVKcxrtn9JjYNRojZaax5g9EkYsJKE0tzXptLsqjTFfe5XgrOvAg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1VoDKCIZEMd3Vx7Il1IroS8t_Azq3jNNal6ZAXXO24m22vo0aJOLk-LXXevWrLf4jjo4-YKR8w7MIvRLTnrI6tLN5BwFKu5VpfsFybU24l6EI7i3F8N7vOxj9ZYGxqfA13Kk48knbZ295v2eLh9r9aLJ8J6iGa\">skyld<\/a> <em>skunda <\/em>sem er sk\u00fdr\u00f0 'fara (hratt), fl\u00fdta s\u00e9r' \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em><a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F37319%3Ffbclid%3DIwAR26hQD5rnFpBO8H19uzqxt41Z0zubgrPiWLjf4iaJwo4bN3lJtB0dVlD5A&amp;h=AT0QRxz6KeNl2Ww6iQ8sa4HcIZcHRbBu9IVJoOn1cZQIWOLtgKFTXX8dY4CTgr13im41qxGOuaD-pcA9FmXBk2shBZeVhL1woiE0Ys5_BrPiNEHdm1wUvz30NTHEgzV68Q&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1VoDKCIZEMd3Vx7Il1IroS8t_Azq3jNNal6ZAXXO24m22vo0aJOLk-LXXevWrLf4jjo4-YKR8w7MIvRLTnrI6tLN5BwFKu5VpfsFybU24l6EI7i3F8N7vOxj9ZYGxqfA13Kk48knbZ295v2eLh9r9aLJ8J6iGa\">og<\/a> 'ganga hratt og \u00e1kve\u00f0i\u00f0' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt <em>skynda <\/em>og <em>skunda <\/em>s\u00e9u n\u00e1skyldar, b\u00e6\u00f0i or\u00f0sifjafr\u00e6\u00f0ilega og merkingarlega, er samt ekki h\u00e6gt a\u00f0 l\u00edta \u00e1 \u00fe\u00e6r sem <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F4984282%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR3S2j2-0VRVHaM4IDpZhhJMQpY7Ng-0u3l6iVhTnXv8EyWS6-SyZSGVjBU%23page%2Fn142%2Fmode%2F2up%2F&amp;h=AT0V_hj0Hq1ohhykD-4T2pE5eBJ2C_BdQBTJOxUqRHnO2pEOqTYPfvhWuduKDlXzycmpSmhDqePP0uaop3_cxBwf5IHxVxerIHW5Wf2kK2TQBw_GeGn6JSkxwT7tpg2saA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1VoDKCIZEMd3Vx7Il1IroS8t_Azq3jNNal6ZAXXO24m22vo0aJOLk-LXXevWrLf4jjo4-YKR8w7MIvRLTnrI6tLN5BwFKu5VpfsFybU24l6EI7i3F8N7vOxj9ZYGxqfA13Kk48knbZ295v2eLh9r9aLJ8J6iGa\">tv\u00edmyndir<\/a> sama or\u00f0s vegna \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e6r haga s\u00e9r d\u00e1l\u00edti\u00f0 mismunandi \u2013 beygingarlega, setningafr\u00e6\u00f0ilega og merkingarlega. S\u00f6gnin <em>skunda <\/em>beygist eins og <em>stunda <\/em>\u2013 hefur <em>a <\/em>\u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti n\u00fat\u00ed\u00f0ar \u00ed eint\u00f6lu, <em>\u00e9g skunda <\/em>o.s.frv., og <em>-a\u00f0i <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0, <em>\u00e9g skunda\u00f0i<\/em>. S\u00f6gnin <em>skynda <\/em>beygist aftur \u00e1 m\u00f3ti eins og <em>synda<\/em> \u2013 hefur <em>i <\/em>\u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti n\u00fat\u00ed\u00f0ar \u00ed eint\u00f6lu, <em>\u00e9g skyndi<\/em> o.s.frv., og <em>-ti <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0, <em>\u00e9g skynti<\/em>. \u00deetta er \u00fe\u00f3 ekki einhl\u00edtt \u2013 stundum f\u00e6r s\u00f6gnin s\u00f6mu beygingu og <em>skunda <\/em>eins og \u00ed d\u00e6minu \u00ed upphafi. \u00cd <em>N\u00fdrri sumargj\u00f6f <\/em>1860 segir l\u00edka: \u201eBar\u00faninn skynda\u00f0i \u00fat, til \u00feess a\u00f0 taka \u00e1 m\u00f3ti br\u00fa\u00f0gumanum.\u201c \u00cd <em>Vikunni <\/em>1956 segir: \u201e\u00c9g skynda\u00f0i a\u00f0 vagninum.\u201c<\/p>\n<p>Setningafr\u00e6\u00f0ilegi munurinn felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>skunda <\/em>er alltaf \u00e1hrifslaus en <em>skynda <\/em>getur teki\u00f0 andlag \u2013 oftast afturbeygt fornafn e\u00f0a pers\u00f3nufornafn. \u00cd <em>Heimilisvininum <\/em>1910 segir: \u201eHann skynti s\u00e9r heim og sag\u00f0i t\u00ed\u00f0indin.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1923 segir: \u201eUnglingurinn skynti fer\u00f0inni.\u201c \u00cd <em>Hermes <\/em>1968 segir: \u201e1923 f\u00f3r hann \u00ed \u00fev\u00ed skyni til Lund\u00fana en h\u00e6tti n\u00e1mi \u00fear og skynda\u00f0i s\u00e9r til Par\u00edsar.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>2021 segir: \u201ea\u00f0rir sj\u00e1 s\u00e6ng s\u00edna upp reidda og skynda s\u00e9r heim.\u201c S\u00f6gnin kemur einnig fyrir \u00ed sambandinu <em>skynda fer\u00f0<\/em>\/<em>f\u00f6r<\/em>. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1958 segir: \u201eF\u00f3lki\u00f0 skynda\u00f0i f\u00f6r sinni frameftir hinum l\u00f6ngu lestum vagna.\u201c \u00cd <em>\u00d3pi bj\u00f6llunnar <\/em>eftir Thor Vilhj\u00e1lmsson fr\u00e1 1970 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fritmalssafn.arnastofnun.is%2Fdaemi%2F427218%3Ffbclid%3DIwAR1uJmbB8xcdhrqDz8oZHDmhi1NgPTVB4pix2vkO6VW5PdVB0lP8jJU3ZXA&amp;h=AT1BianV7tXuimhNRMKwYxhKshWXeN2_jzH62qfJXiUXTPOzdK9Q8-8OFjQaeDF4nleeqp7_fatC83gxHxLevI2m17Tr7R_Dx2q8wC-oYsDgnV7nzn6PgWGnYexNyCQb_Q&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1VoDKCIZEMd3Vx7Il1IroS8t_Azq3jNNal6ZAXXO24m22vo0aJOLk-LXXevWrLf4jjo4-YKR8w7MIvRLTnrI6tLN5BwFKu5VpfsFybU24l6EI7i3F8N7vOxj9ZYGxqfA13Kk48knbZ295v2eLh9r9aLJ8J6iGa\">segir<\/a>: \u201e\u00deetta fr\u00e9tti fr\u00fain \u00cdsis; og f\u00f3r a\u00f0 gruna margt og skynda\u00f0i fer\u00f0 sinni \u00feanga\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>Merkingarlegur munur sagnanna er s\u00e1 a\u00f0 <em>skunda <\/em>v\u00edsar yfirleitt til g\u00f6ngu eins og sk\u00fdringin \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>bendir til, a.m.k. \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 (e\u00f0a \u00fe\u00e1 'dr\u00edfa sig', sbr. \u201eskundum \u00e1 \u00deingv\u00f6ll\u201c) en <em>skynda <\/em>merkir einfaldlega 'fl\u00fdta'. En s\u00ed\u00f0arnefnda s\u00f6gnin er n\u00e1nast alveg horfin \u00far m\u00e1linu \u2013 \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>er <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fbin.arnastofnun.is%2Fleit%2Fskynda%3Ffbclid%3DIwAR0Q6z6U2aon4EYijj9clC6UZwym_76XlvShEhzdEU6gz89lmD43eNEDtlA&amp;h=AT3gcd1-ohQThCdmZVxI443iuSfMuSd_NHHC35gl0dpPzCNKbgWbAso_8g1iWl7TSWgheh-Fgac29lE7JEP9EqpyenCzE1-mInzzzvLARH8_7L_B8cCHgmlCr_ttM-pV_A&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1VoDKCIZEMd3Vx7Il1IroS8t_Azq3jNNal6ZAXXO24m22vo0aJOLk-LXXevWrLf4jjo4-YKR8w7MIvRLTnrI6tLN5BwFKu5VpfsFybU24l6EI7i3F8N7vOxj9ZYGxqfA13Kk48knbZ295v2eLh9r9aLJ8J6iGa\">teki\u00f0 fram<\/a> a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 \u201egamaldags\u201c, og a\u00f0eins tv\u00f6 d\u00e6mi fr\u00e1 \u00feessari \u00f6ld eru um hana \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed engin fur\u00f0a a\u00f0 \u00feeim sem rekast \u00e1 hana n\u00fa detti \u00ed hug a\u00f0 um hr\u00e1a d\u00f6nsku s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00deetta er hins vegar g\u00f3\u00f0 \u00e1minning um \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00edslenska og danska eru vitaskuld n\u00e1skyld tungum\u00e1l, og \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 rekumst \u00e1 or\u00f0 \u00ed \u00edslensku sem l\u00edta \u00fat eins og danska geta \u00feau vel veri\u00f0 hluti af sameiginlegri arfleif\u00f0 m\u00e1lanna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd dag var h\u00e9r spurt um s\u00f6gnina skynda sem fyrirspyrjandi haf\u00f0i s\u00e9\u00f0 \u00ed augl\u00fdsingu: \u201eHerfer\u00f0in kl\u00e1rast \u00ed kv\u00f6ld, \u00feann 27\/9, svo skynda\u00f0u \u00fe\u00e9r a\u00f0 versla n\u00fana.\u201c Spurt var hvort \u00feetta v\u00e6ri l\u00e9leg \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00far d\u00f6nsku (skynde sig) e\u00f0a hvort ford\u00e6mi v\u00e6ru fyrir \u00feessari notkun. Skemmst er fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 segja a\u00f0 \u00feetta er ramm\u00edslensk s\u00f6gn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5525","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5525"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5527,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5525\/revisions\/5527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}