{"id":5540,"date":"2023-10-02T10:11:23","date_gmt":"2023-10-02T10:11:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5540"},"modified":"2023-10-02T10:11:23","modified_gmt":"2023-10-02T10:11:23","slug":"margir-ordromar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/10\/02\/margir-ordromar\/","title":{"rendered":"Margir or\u00f0r\u00f3mar"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r nefnt \u00ed innleggi a\u00f0 fleirtalan <em>or\u00f0r\u00f3mar <\/em>s\u00e6ist n\u00fa oft en hef\u00f0i \u00e1\u00f0ur veri\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tt. \u00dea\u00f0 er r\u00e9tt \u2013 \u00ed m\u00e1lfarshorni <em>Morgunbla\u00f0sins <\/em><a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F7085603%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR1_PIpIYq3VWJBnhODYd_C5L2ephVLFvRiI7_Oup6ZW1f-BR9GsA3rZgFg%23page%2Fn59%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT2I55Z5wSyY4xWsLKOryCP7SgzHJ70dNdOGtKB85BxcdyNaqbiJRQyAu5nKJXax0JCbrVuNAEN3vYnICMRemMaR85HaDgodyOmvoc4mEYa3R4snVnLbAcSTVEpUeA5dew&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2QMxorsusXU9aVAiSQvKy52Ts5RsjKMKeKU0R4SINmTDPgQuyriijEQKThi4FyQ-ajH-cZrrgfYIN_twaM_eZloIvg8nK0IqR-2O3pA2EmZ4J0SUNPV2zFfa3wpGYsljMczg6oT3UYa0GQU3fp9z-vqr30aRZQue0-L41agV4lzTnee_CZCrGx2Jhw5SynSwXe9m_fgVrpZD8P\">sag\u00f0i<\/a> t.d. \u00e1ri\u00f0 2019: \u201eFleirtalan \u201eor\u00f0r\u00f3mar\u201c ber \u00feess merki a\u00f0 hafa or\u00f0i\u00f0 til vi\u00f0 enskulestur; enskan \u00e1 <strong>rumo(u)rs<\/strong> [\u2026]. <strong>Or\u00f0r\u00f3mur<\/strong> er \u00ed st\u00f3rum dr\u00e1ttum <strong>\u00f3lj\u00f3s og \u00f3sta\u00f0fest fregn<\/strong>. Og \u00fea\u00f0 er <strong>eint\u00f6lu<\/strong>or\u00f0.\u201c En \u00e1 hverju byggist s\u00fa sta\u00f0h\u00e6fing a\u00f0 <em>or\u00f0r\u00f3mur <\/em>s\u00e9 eint\u00f6luor\u00f0? Or\u00f0i\u00f0 kemur vissulega a\u00f0eins fyrir \u00ed eint\u00f6lu \u00ed fornu m\u00e1li og fram \u00e1 20. \u00f6ld en elstu d\u00e6mi um fleirt\u00f6lumyndir or\u00f0sins eru \u00fe\u00f3 meira en hundra\u00f0 \u00e1ra gamlar og varla ensk \u00e1hrif. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn er \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1913 \u00fear sem segir: \u201eTaldi hann mj\u00f6g mi\u00f0ur fari\u00f0, hversu miki\u00f0 v\u00e6ri hjala\u00f0 um nj\u00f3snarm\u00e1lin, og hve rangir or\u00f0r\u00f3mar b\u00e6rust af \u00feeim.\u201c<\/p>\n<p>Fleirt\u00f6lumyndum or\u00f0sins breg\u00f0ur fyrir st\u00f6ku sinnum alla 20. \u00f6ldina \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r hafi ekki veri\u00f0 algengar til skamms t\u00edma \u2013 alls eru h\u00e1tt \u00ed 150 d\u00e6mi um \u00fe\u00e6r \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>. En eftir aldam\u00f3t ver\u00f0ur fleirtalan skyndilega mj\u00f6g algeng, og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru h\u00e1tt \u00ed 2700 d\u00e6mi um fleirt\u00f6lumyndir or\u00f0sins. Fleirt\u00f6lubeyging \u00feess er <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fbin.arnastofnun.is%2Fbeyging%2F91893%3Ffbclid%3DIwAR3S_WIZ4fhh0Lse9BgB-FEuTCGNPJhnM36Qo4BiIfobugV8HRAIUGq-sj8&amp;h=AT1SvCohOvV5yWHILZsaalcP2YYQ41LM3MApIIWOlpl1LvJTtaN5ifalnVkWIoxhJ-_OMKV33nxTSJ0vtFxgeZmrhAoXZdGVGP5gE9yi5_9DShLbhy7PwsCvGnA9rgy_DA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2QMxorsusXU9aVAiSQvKy52Ts5RsjKMKeKU0R4SINmTDPgQuyriijEQKThi4FyQ-ajH-cZrrgfYIN_twaM_eZloIvg8nK0IqR-2O3pA2EmZ4J0SUNPV2zFfa3wpGYsljMczg6oT3UYa0GQU3fp9z-vqr30aRZQue0-L41agV4lzTnee_CZCrGx2Jhw5SynSwXe9m_fgVrpZD8P\">gefin<\/a> athugasemdalaust \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em> sem er au\u00f0vita\u00f0 l\u00fdsandi en ekki st\u00fdrandi. \u00dea\u00f0 eru \u00fev\u00ed engin beygingarleg r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 segja a\u00f0 <em>or\u00f0r\u00f3mur <\/em>s\u00e9 eint\u00f6luor\u00f0 \u2013 fleirtala or\u00f0sins er greinilega til \u00fe\u00f3tt amast s\u00e9 vi\u00f0 henni. Ekki er heldur h\u00e6gt a\u00f0 finna auglj\u00f3s merkingarleg r\u00f6k gegn fleirt\u00f6lunni \u2013 af hverju \u00e6tti or\u00f0 sem merkir '\u00f3lj\u00f3s og \u00f3sta\u00f0fest fregn' ekki a\u00f0 geta veri\u00f0 til \u00ed fleirt\u00f6lu?<\/p>\n<p>\u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>or\u00f0r\u00f3mur <\/em>var \u00e1\u00f0ur a\u00f0eins \u00ed eint\u00f6lu en er n\u00fa i\u00f0ulega \u00ed fleirt\u00f6lu vir\u00f0ist vera s\u00fa a\u00f0 merking or\u00f0sins hefur hnikast til. \u00c1\u00f0ur merkti \u00fea\u00f0 'umtal, almannar\u00f3mur' (<em>\u00cdslensk or\u00f0ab\u00f3k<\/em> gefur l\u00edka merkinguna 'lof, hr\u00f3s' sem s\u00f6g\u00f0 er forn og \u00farelt) \u2013 var sem s\u00e9 fremur almennt og \u00f3afmarka\u00f0. \u00deess vegna var fleirtalan ekki notu\u00f0, eins og sj\u00e1 m\u00e1 \u00e1 sk\u00fdringaror\u00f0unum <em>umtal<\/em> og <em>almannar\u00f3mur<\/em> sem eru ekki heldur h\u00f6f\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li. \u00cd n\u00fat\u00edmam\u00e1li er v\u00edsun or\u00f0sins ekki jafn \u00f3lj\u00f3s \u2013 \u00fea\u00f0 v\u00edsar til mun skilgreindari og afmarka\u00f0ri fregnar en \u00e1\u00f0ur og \u00fear me\u00f0 ver\u00f0ur e\u00f0lilegt a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu. \u00dea\u00f0 eru <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Funi.hi.is%2Feirikur%2F2020%2F07%2F05%2Fsmit%2F%3Ffbclid%3DIwAR0FrjO295z06ALntsrdKYBzKn_-lG-lBrcqM8RNtBhDBjNZ0bRDA-SoFIo&amp;h=AT0XqNUnYZo6U6e5NtZtymWdytvCyctJ1U7gepQPFFcYwvonEIxX5sL72FuKi-G8OlrpYOBpFCRvE8hjnjud4Idm0EjNOfo446JnOnJiy0oKgOBegSeqIHQrBaRDdU_QXQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT2QMxorsusXU9aVAiSQvKy52Ts5RsjKMKeKU0R4SINmTDPgQuyriijEQKThi4FyQ-ajH-cZrrgfYIN_twaM_eZloIvg8nK0IqR-2O3pA2EmZ4J0SUNPV2zFfa3wpGYsljMczg6oT3UYa0GQU3fp9z-vqr30aRZQue0-L41agV4lzTnee_CZCrGx2Jhw5SynSwXe9m_fgVrpZD8P\">fj\u00f6lm\u00f6rg hli\u00f0st\u00e6\u00f0 d\u00e6mi<\/a> \u00ed m\u00e1linu \u00fear sem eint\u00f6luor\u00f0 me\u00f0 \u00f3hlutst\u00e6\u00f0a merkingu fara a\u00f0 v\u00edsa til einhvers afmarka\u00f0s og f\u00e1 \u00fe\u00e1 fleirt\u00f6lu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r nefnt \u00ed innleggi a\u00f0 fleirtalan or\u00f0r\u00f3mar s\u00e6ist n\u00fa oft en hef\u00f0i \u00e1\u00f0ur veri\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tt. \u00dea\u00f0 er r\u00e9tt \u2013 \u00ed m\u00e1lfarshorni Morgunbla\u00f0sins sag\u00f0i t.d. \u00e1ri\u00f0 2019: \u201eFleirtalan \u201eor\u00f0r\u00f3mar\u201c ber \u00feess merki a\u00f0 hafa or\u00f0i\u00f0 til vi\u00f0 enskulestur; enskan \u00e1 rumo(u)rs [\u2026]. Or\u00f0r\u00f3mur er \u00ed st\u00f3rum dr\u00e1ttum \u00f3lj\u00f3s og \u00f3sta\u00f0fest fregn. Og \u00fea\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5540","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5541,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5540\/revisions\/5541"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}