{"id":5564,"date":"2023-10-08T08:00:32","date_gmt":"2023-10-08T08:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5564"},"modified":"2023-10-07T17:09:58","modified_gmt":"2023-10-07T17:09:58","slug":"ad-keyra-mig-eda-mer-ad-keyra-bilinn-eda-bilnum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/10\/08\/ad-keyra-mig-eda-mer-ad-keyra-bilinn-eda-bilnum\/","title":{"rendered":"A\u00f0 keyra mig e\u00f0a m\u00e9r \u2013 a\u00f0 keyra b\u00edlinn e\u00f0a b\u00edlnum"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eP\u00f3stinum\u201c \u00ed <em>Vikunni <\/em>var <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4526929?iabr=on&amp;fbclid=IwAR2i9LkHc9dsBOu80Ul8HYtVMgeVOjm2neEsuzAmv0SZmyDy9WLi6kmxV5s#page\/n1\/mode\/1up\/\">spurt<\/a> \u00e1ri\u00f0 1943 hvort r\u00e9ttara v\u00e6ri a\u00f0 segja \u201eHann keyr\u00f0i hann \u00ed b\u00edlnum, e\u00f0a: hann keyr\u00f0i honum \u00ed b\u00edlnum\u201c. Svari\u00f0 var: \u201eEf or\u00f0i\u00f0 \u201ekeyra\u201c er nota\u00f0, \u00fe\u00e1 \u00e1 a\u00f0 segja keyra hann. \u2013 Annars er or\u00f0i\u00f0 ,,keyra\u201c ekki g\u00f3\u00f0 \u00edslenzka, og er betra a\u00f0 nota \u201eaka\u201c. \u00cd \u00feessu tilfelli: Hann \u00f3k honum \u00ed bifrei\u00f0inni.\u201c Vitanlega er <em>keyra<\/em> g\u00f6mul og fullgild \u00edslenska \u00ed merkingunni 'reka, kn\u00fdja \u00e1fram' en \u00fearna er \u00e1tt vi\u00f0 notkun or\u00f0sins \u00ed merkingunni 'aka' sem \u00e1\u00f0ur \u00fe\u00f3tti h\u00e6pin \u2013 \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 er spurningarmerki <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fblondal.arnastofnun.is%2Ffaersla%2F236479%3Ffbclid%3DIwAR1OHdKEnZjGmt-Rwi3STr_50hcsWBdeXCAACsZLpKIyKyRbVgOwp7iay_o&amp;h=AT100vKo9uONNurn_PkMOUs52orGPZtUr1ADBBA094M3x0dKUXWVbNHp96_taCs45Vv57l4vTAH2tS9R0njp_xNij34jhgvlZCw25fa210cHuXaGc_3obcu1_wq-U0oY8g&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1lYmRAgVytZsqXqz5091o6-iWHoa5QUdIULevxd4UwSuH9-JXULJYtPbTcgUTSjVZ6EuP4aPtjSDpVazH3ALm1vWCbZNqp06fgsaCiZ30LmKR8F4ejoZG6CnZmyDtr1ama3YtV8gy4mrdFziCj7B019-YV8vRi\">vi\u00f0 hana<\/a>. H\u00fan er \u00fe\u00f3 g\u00f6mul \u2013 \u00ed <em>I\u00f0unni<\/em> 1884 segir: \u201eeinusinni keyr\u00f0i vagn yfir mig af \u00fev\u00ed jeg \u00e6tla\u00f0i a\u00f0 for\u00f0a barni\u201c og \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1915 segir: \u201eMa\u00f0urinn sem keyrir bifrei\u00f0ina er J\u00f3n Sigmundsson.\u201c<\/p>\n<p>\u00deessi notkun sagnarinnar er \u00fe\u00f3 l\u00f6ngu vi\u00f0urkennd og merkingin 'fara um \u00e1 b\u00edl' er fyrsta <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F23778%3Ffbclid%3DIwAR12mF-skhIlpEH8TWFSmSuc2Gts4IUUYQ2Z4MtfbKLsc2dJH2_dy4iYjsY&amp;h=AT2zu4TajErwUfqr1cra8GLsx4TRnO99o19HvjT3mJ4lBOcfrjOiwVn6ffOoEfrNJONobGL5L6LjwGGrI6BwkfttUwD_pWkQfTBx-716FppCTsGmMJ8EfYg6QwIX2Em4Rg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1lYmRAgVytZsqXqz5091o6-iWHoa5QUdIULevxd4UwSuH9-JXULJYtPbTcgUTSjVZ6EuP4aPtjSDpVazH3ALm1vWCbZNqp06fgsaCiZ30LmKR8F4ejoZG6CnZmyDtr1ama3YtV8gy4mrdFziCj7B019-YV8vRi\">sk\u00fdring<\/a> sagnarinnar \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. Aftur \u00e1 m\u00f3ti er enn deilt um fallstj\u00f3rnina. \u00cd <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=http%3A%2F%2Fmalfar.arnastofnun.is%2Fgrein%2F72268%3Ffbclid%3DIwAR1efGdLapX1_FA0nQO15v408lcf8qpZ1OoOKOhHJkEhDqvsoGjOdIt1Xgc&amp;h=AT1d7rTwqMXvIJM_J9Qr9Y4pC26xLEY5XmvHfhuU_RJR7-7wN4dsjBct9Q3kQxTl2S8TRUIt6jsC2Nf0WR9GxDp6tVc6JzvvqvfR4hdOEUWpCWdv10Oiz1qdEZ4OGCZhsQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1lYmRAgVytZsqXqz5091o6-iWHoa5QUdIULevxd4UwSuH9-JXULJYtPbTcgUTSjVZ6EuP4aPtjSDpVazH3ALm1vWCbZNqp06fgsaCiZ30LmKR8F4ejoZG6CnZmyDtr1ama3YtV8gy4mrdFziCj7B019-YV8vRi\">segir<\/a>: \u201eS\u00f6gnin <strong>keyra<\/strong> st\u00fdrir venjulega \u00feolfalli. <em>Hann keyr\u00f0i \u00f6mmu s\u00edna heim. H\u00fan keyr\u00f0i b\u00edlinn inn \u00ed b\u00edlsk\u00far.<\/em> S\u00f6gnin <strong>aka<\/strong> st\u00fdrir hins vegar yfirleitt \u00fe\u00e1gufalli. <em>H\u00fan \u00f3k \u00f6llum heim. Hann \u00f3k b\u00edlnum inn \u00ed b\u00edlsk\u00far.<\/em>\u201c G\u00edsli J\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F1794673%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR0jQsAZKLldxQeLr7X_W3oKqvoXN51ek69-34nKpFL9KPzXE3hLFipuuOc%23page%2Fn10%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT2N-5Gs2pwJ96ZEKrfyMPPectCw_hWC-emfvx__bjn43hYWoWq69xPEf6Fio6JTTjUfQRL6OQutUVFPO-MV6trx2aZrIX6TJf81dprVRoUoh85KSZDtCfmDJk1I1esM6Q&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1lYmRAgVytZsqXqz5091o6-iWHoa5QUdIULevxd4UwSuH9-JXULJYtPbTcgUTSjVZ6EuP4aPtjSDpVazH3ALm1vWCbZNqp06fgsaCiZ30LmKR8F4ejoZG6CnZmyDtr1ama3YtV8gy4mrdFziCj7B019-YV8vRi\">sag\u00f0i<\/a> \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1993: \u201e<strong>Keyra<\/strong> st\u00fdrir alltaf \u00feolfalli, <strong>aka<\/strong> st\u00fdrir alltaf \u00fe\u00e1gufalli. Hins vegar veit umsj\u00f3narma\u00f0ur [\u2026] a\u00f0 keyra st\u00fdrir n\u00fa stundum \u00fe\u00e1gufalli, a.m.k. \u00ed talm\u00e1li: *Viltu keyra m\u00e9r heim.\u201c Or\u00f0in \u201ekeyra st\u00fdrir n\u00fa stundum \u00fe\u00e1gufalli\u201c benda til a\u00f0 G\u00edsli hafi tali\u00f0 \u00feetta n\u00fdjung \u00ed m\u00e1linu fyrir 30 \u00e1rum en \u00fev\u00ed fer \u00fe\u00f3 fjarri.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 ver\u00f0ur ekki betur s\u00e9\u00f0 en \u00fe\u00e1gufall hafi veri\u00f0 nota\u00f0 me\u00f0 <em>keyra<\/em> vi\u00f0 hli\u00f0 \u00feolfalls fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 fari\u00f0 var a\u00f0 nota hana \u00ed merkingunni 'aka', \u00fe\u00f3tt \u00feolfalli\u00f0 hafi vissulega alltaf veri\u00f0 mun algengara. \u00cd <em>Kvennabla\u00f0inu <\/em>1905 segir: \u201e\u00de\u00e1 hef\u00f0i einhver annar fengi\u00f0 a\u00f0 keyra m\u00e9r.\u201c \u00cd <em>Kvennabla\u00f0inu <\/em>1915 segir: \u201eeg [\u2026] keyr\u00f0i henni \u00e1 sle\u00f0afer\u00f0inni \u00ed vetur.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1926 segir: \u201eV\u00ed\u00f0a var fari\u00f0 a\u00f0 r\u00edfa upp steina og keyra \u00feeim burt \u00far landi sem s\u00ed\u00f0ar \u00e1 a\u00f0 r\u00e6kta.\u201c \u00cd <em>B\u00e6ndabla\u00f0inu <\/em>2020 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F7340266%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR04jdKWh9LRKOQrVTWFRox0-Z3CWJkyzH8GPk9eCrP0_ke3npMY7rw8zOs%23page%2Fn40%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT0bQFMJQt8qAUBuxAv2dg-qBISBuBkl0cnJV_TIrHbCyRQdT3F8pkceLhm_4TJXwfbh8yMSBiTMVzoicwXU3HVKX_nL3PKs4c_5TugyrpLLQ7qADqheQ2OWFgtjZYZgog&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1lYmRAgVytZsqXqz5091o6-iWHoa5QUdIULevxd4UwSuH9-JXULJYtPbTcgUTSjVZ6EuP4aPtjSDpVazH3ALm1vWCbZNqp06fgsaCiZ30LmKR8F4ejoZG6CnZmyDtr1ama3YtV8gy4mrdFziCj7B019-YV8vRi\">segir<\/a> \u00deorsteinn Gu\u00f0mundsson: \u201e\u00c9g \u00f3lst upp vi\u00f0 a\u00f0 segja \u201ekeyra m\u00e9r\u201c enda \u00e1tti \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera \u00ed m\u00edna \u00fe\u00e1gu.\u201c Sama segi \u00e9g \u2013 <em>keyra m\u00e9r<\/em> er mitt m\u00e1l og \u00e9g tel mig vera alinn upp vi\u00f0 \u00fea\u00f0. Lj\u00f3st er a\u00f0 notkun \u00fe\u00e1gufallsins \u00ed v\u00edsun til far\u00feega \u00e1 s\u00e9r langa og r\u00edka hef\u00f0.<\/p>\n<p>S\u00f6gnin <em>aka <\/em>stj\u00f3rnar \u00fe\u00e1gufalli \u00e1 andlagi s\u00ednu hvort sem \u00fea\u00f0 v\u00edsar til far\u00feega e\u00f0a farart\u00e6kis \u2013 <em>\u00e9g \u00f3k henni heim <\/em>og<em> \u00e9g \u00f3k b\u00edlnum<\/em>. \u00deau sem nota \u00fe\u00e1gufall me\u00f0 <em>keyra <\/em>\u00feegar v\u00edsa\u00f0 er til far\u00feega nota hins vegar yfirleitt \u00feolfall \u00ed v\u00edsun til farart\u00e6kis \u2013 <em>\u00e9g keyr\u00f0i henni heim <\/em>en <em>\u00e9g keyr\u00f0i b\u00edlinn<\/em>. E\u00f0a \u00fea\u00f0 h\u00e9lt \u00e9g \u2013 \u00feannig er a.m.k. mitt m\u00e1l. En \u00feegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a \u00feetta fann \u00e9g t\u00f6luvert af d\u00e6mum um a\u00f0 \u00fe\u00e1gufall v\u00e6ri nota\u00f0 \u00ed v\u00edsun til farart\u00e6kis. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1943 segir: \u201e\u00de\u00fa veist sj\u00e1lfur \u00f3sk\u00f6p vel, a\u00f0 jeg gaf \u00fejer ekki leyfi til a\u00f0 J\u00f3n keyr\u00f0i b\u00edlnum.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1946 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er lei\u00f0inlegt a\u00f0 konan \u00fe\u00edn skyldi keyra b\u00edlnum \u00ed skur\u00f0.\u201c T\u00f6luvert af sl\u00edkum d\u00e6mum er \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>\u00feannig a\u00f0 notkun \u00fe\u00e1gufallsins \u00ed v\u00edsun til farart\u00e6kis vir\u00f0ist f\u00e6rast \u00ed v\u00f6xt.<\/p>\n<p>G\u00edsli J\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F1794673%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR1JNAbgK9IrytY8KZRqVbI8if6-B5ZPSir69piyQd08Q14uNB5II3LyiK4%23page%2Fn10%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT2N-5Gs2pwJ96ZEKrfyMPPectCw_hWC-emfvx__bjn43hYWoWq69xPEf6Fio6JTTjUfQRL6OQutUVFPO-MV6trx2aZrIX6TJf81dprVRoUoh85KSZDtCfmDJk1I1esM6Q&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1lYmRAgVytZsqXqz5091o6-iWHoa5QUdIULevxd4UwSuH9-JXULJYtPbTcgUTSjVZ6EuP4aPtjSDpVazH3ALm1vWCbZNqp06fgsaCiZ30LmKR8F4ejoZG6CnZmyDtr1ama3YtV8gy4mrdFziCj7B019-YV8vRi\">taldi<\/a> l\u00edklegt a\u00f0 notkun \u00fe\u00e1gufalls um far\u00feega v\u00e6ri \u201e\u00e1hrif fr\u00e1 fallstj\u00f3rn sagnarinnar a\u00f0 <strong>aka<\/strong>, \u00feegar h\u00fan hefur s\u00f6mu merkingu og <strong>keyra<\/strong>\u201c. En \u00fea\u00f0 er \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 horfa einungis til <em>aka <\/em>\u00ed \u00feessu sambandi. Fleiri sagnir svipa\u00f0rar merkingar taka l\u00edka \u00fe\u00e1gufall \u2013 vi\u00f0 t\u00f6lum um a\u00f0 <em>skutla m\u00e9r<\/em>, <em>skj\u00f3ta m\u00e9r<\/em> og e.t.v. fleira. Fr\u00e1 merkingarlegu sj\u00f3narmi\u00f0i er \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 fullkomlega e\u00f0lilegt \u00fearna og engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til annars en telja \u00fea\u00f0 jafnr\u00e9tt og \u00feolfalli\u00f0 enda \u00e1 \u00fea\u00f0 s\u00e9r langa hef\u00f0 eins og \u00e1\u00f0ur segir. \u00de\u00e1gufall \u00ed v\u00edsun til farart\u00e6kis er tr\u00falega tilkomi\u00f0 vegna \u00e1hrifa fr\u00e1 <em>aka<\/em> en \u00fea\u00f0 er mun yngra og d\u00e6min um \u00fea\u00f0 eru miklu f\u00e6rri og langflest fr\u00e1 \u00feessari \u00f6ld. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed \u00e1litam\u00e1l hvort \u00fea\u00f0 hafi n\u00e1\u00f0 \u00feeirri st\u00f6\u00f0u a\u00f0 vera <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Funi.hi.is%2Feirikur%2F2021%2F06%2F06%2Fhvad-er-malvenja%2F%3Ffbclid%3DIwAR0V2T1OxVfLdSvpBBLViKAwka83T4NbRQdhv8Zu9BS9fNZ2zZFzbXhuwR8&amp;h=AT12pcXewQj-T5BLTThy1f84OUTl7WAROfPFSPipJpzEeY3NLjqt0Z8MOi6w5yx-CQqYrb6IgMfAJsRxEC6UWv8mZFf1zqfBxYme8LqYgm-N92pYk6lktKeJ1GAObf4afQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1lYmRAgVytZsqXqz5091o6-iWHoa5QUdIULevxd4UwSuH9-JXULJYtPbTcgUTSjVZ6EuP4aPtjSDpVazH3ALm1vWCbZNqp06fgsaCiZ30LmKR8F4ejoZG6CnZmyDtr1ama3YtV8gy4mrdFziCj7B019-YV8vRi\">m\u00e1lvenja<\/a> og eiga \u00fear me\u00f0 a\u00f0 <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fwww.visindavefur.is%2Fsvar.php%3Fid%3D2148%26fbclid%3DIwAR2gZYbxNCN5W_kxeBCKQ-7kw5yb4CE1iP873RQkFwKvZLVYD0k-4zMc6Rc&amp;h=AT3W8gZNC4GWQUIvTp5GoZfQxG1JCxTv0631ZDTrYWDBMzgHIybIIUI2TQQ_xvu2CiCjPFmIaAjO6cDJZ_pkiywQvWkPyXHz3MYBLjTvTAa8kYPmvoygnq7Ns7NOKk5zoA&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT1lYmRAgVytZsqXqz5091o6-iWHoa5QUdIULevxd4UwSuH9-JXULJYtPbTcgUTSjVZ6EuP4aPtjSDpVazH3ALm1vWCbZNqp06fgsaCiZ30LmKR8F4ejoZG6CnZmyDtr1ama3YtV8gy4mrdFziCj7B019-YV8vRi\">teljast<\/a> \u201er\u00e9tt m\u00e1l\u201c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd \u201eP\u00f3stinum\u201c \u00ed Vikunni var spurt \u00e1ri\u00f0 1943 hvort r\u00e9ttara v\u00e6ri a\u00f0 segja \u201eHann keyr\u00f0i hann \u00ed b\u00edlnum, e\u00f0a: hann keyr\u00f0i honum \u00ed b\u00edlnum\u201c. Svari\u00f0 var: \u201eEf or\u00f0i\u00f0 \u201ekeyra\u201c er nota\u00f0, \u00fe\u00e1 \u00e1 a\u00f0 segja keyra hann. \u2013 Annars er or\u00f0i\u00f0 ,,keyra\u201c ekki g\u00f3\u00f0 \u00edslenzka, og er betra a\u00f0 nota \u201eaka\u201c. \u00cd \u00feessu tilfelli: Hann [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5564","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5564"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5565,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5564\/revisions\/5565"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}