{"id":5600,"date":"2023-10-20T13:59:37","date_gmt":"2023-10-20T13:59:37","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5600"},"modified":"2025-08-29T09:31:44","modified_gmt":"2025-08-29T09:31:44","slug":"eg-thori-thvi-ekki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/10\/20\/eg-thori-thvi-ekki\/","title":{"rendered":"\u00c9g \u00feori \u00fev\u00ed ekki"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd m\u00ednu ungd\u00e6mi \u00fe\u00f3tti hr\u00e6\u00f0ileg \u201em\u00e1lvilla\u201c a\u00f0 segja <em>\u00e9g \u00feori \u00fev\u00ed ekki<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>\u00e9g \u00feori \u00fea\u00f0 ekki<\/em>. \u00deetta var \u00e1l\u00edka vont og hin illr\u00e6mda \u201e\u00fe\u00e1gufallss\u00fdki\u201c <em>m\u00e9r langar<\/em>, <em>m\u00e9r vantar<\/em> o.\u00fe.h., og raunar oft fellt undir hana \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 me\u00f0 <em>\u00feora <\/em>s\u00e9 annars e\u00f0lis. \u00cd <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> fr\u00e1 1920-1924 <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/258050\">er nefnt<\/a> a\u00f0 \u00fe\u00e1gufall s\u00e9 nota\u00f0 me\u00f0 <em>\u00feora <\/em>\u00e1 Vestfj\u00f6r\u00f0um og flest hinna f\u00e1u d\u00e6ma um \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 fr\u00e1 fyrsta \u00feri\u00f0jungi 20. aldar \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru \u00far \u00edsfirskum bl\u00f6\u00f0um. \u00cd <em>Vestra <\/em>1917 segir: \u201esumar halda jafnvel a\u00f0 \u00fe\u00e6r hafi ekki leyfi til a\u00f0 r\u00e1\u00f0a kennara fyrir h\u00e6rri laun, e\u00f0a \u00feora \u00fev\u00ed ekki vegna almennings.\u201c \u00cd <em>Skutli <\/em>1926 segir: \u201eOg svo f\u00f3r Wilson \u00far forsetast\u00f3l a\u00f0 hann \u00feor\u00f0i \u00fev\u00ed ekki\u201c. \u00cd <em>Vesturlandi <\/em>1934 segir: \u201eMunu \u00feeir m\u00e1ske helzt \u00feora \u00fev\u00ed, er \u00feeir vita J\u00f3n Au\u00f0unn fjarstaddan.\u201c<\/p>\n<p>Vi\u00f0 \u00feessu var lengi amast. \u00cd <em>Samt\u00ed\u00f0inni <\/em>1943 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5059602?iabr=on#page\/n20\/mode\/1up\/\">segir<\/a> Bj\u00f6rn Sigf\u00fasson: \u201e\u00de\u00e1gufallss\u00fdkin, sem k\u00f6llu\u00f0 er, n\u00e6r til \u00e6 fleiri sagna me\u00f0 hverju \u00e1ri og veldur glundro\u00f0a. [\u2026] Rangt er a\u00f0 \u00feora \u00fev\u00ed ekki, en r\u00e9tt a\u00f0 <strong>\u00feora \u00fea\u00f0 ekki<\/strong>.\u201c \u00cd <em>\u00cdslendingi <\/em>1951 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5163595?iabr=on#page\/n3\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201e\u00de\u00e1gufallspestin f\u00e6rist me\u00f0 \u00e1ri hverju \u00ed aukana. M\u00e1 heita, a\u00f0 annarhvor unglingur og nokku\u00f0 af fullor\u00f0nu f\u00f3lki segist ekki \u201e\u00feora \u00fev\u00ed\u201c [\u2026].\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1956 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1184404?iabr=on#page\/n5\/mode\/1up\/\">segir<\/a> Eir\u00edkur Hreinn Finnbogason: \u201eG\u00f6mul \u00fe\u00e1gufallss\u00fdki er \u00fea\u00f0 a\u00f0 nota \u00fegf. me\u00f0 s\u00f6gninni a\u00f0 \u00feora, segja <strong>\u00feora \u00fev\u00ed<\/strong>, <strong>\u00feora engu<\/strong> \u00ed sta\u00f0inn fyrir <strong>\u00feora \u00fea\u00f0<\/strong>, <strong>\u00feora ekkert<\/strong>. \u00deetta \u00e6tti a\u00f0 varast, \u00fe\u00f3 a\u00f0 gamalt s\u00e9 sums sta\u00f0ar.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1996 er <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1867221?iabr=on#page\/n47\/mode\/1up\/\">spurt<\/a>: \u201eV\u00e6ri r\u00e9tt a\u00f0 segja: <span style=\"text-decoration: underline\">Hann sag\u00f0ist ekki \u00feora \u00fev\u00ed?<\/span>\u201c og svara\u00f0: \u201eR\u00e9tt v\u00e6ri: <span style=\"text-decoration: underline\">Hann sag\u00f0ist ekki \u00feora \u00fea\u00f0.<\/span>\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 kva\u00f0 \u00fe\u00f3 vi\u00f0 annan t\u00f3n \u00ed greininni \u201eUm m\u00e1lv\u00f6ndun\u201c eftir Halld\u00f3r Halld\u00f3rsson pr\u00f3fessor sem birtist fyrst \u00ed <em>St\u00edganda <\/em>1943. \u00dear <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6114715?iabr=on#page\/n20\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201e\u00c1 Vesturlandi er al\u00fe\u00fd\u00f0um\u00e1l a\u00f0 segja: \u00c9g \u00feori <em>\u00fev\u00ed<\/em> ekki. \u00c1 Nor\u00f0lendinga orkar \u00feetta sem ambaga, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir segja: \u00c9g \u00feori <em>\u00fea\u00f0<\/em> ekki. En \u00feetta myndi \u00e1 sama h\u00e1tt vera talin m\u00e1lleysa \u00e1 Vestfj\u00f6r\u00f0um. Hvorir hafa n\u00fa r\u00e9tt fyrir s\u00e9r? Ef \u00feetta er athuga\u00f0 \u00ed fornum ritum, kemur \u00ed lj\u00f3s, a\u00f0 nor\u00f0lenzkan er upprunalegri. En er h\u00fan a\u00f0 r\u00e9ttari? \u00c9g s\u00e9 ekki r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed. <em>\u00c9g \u00feori \u00fev\u00ed ekki<\/em> er or\u00f0i\u00f0 sameiginleg villa um Vestfj\u00f6r\u00f0u, og \u00fea\u00f0 veitir r\u00e9ttinn [\u2026]. Hvort tveggja er \u00fev\u00ed jafnr\u00e9tt, anna\u00f0 er vestfirzka, en hitt nor\u00f0lenzka.\u201c Halld\u00f3r var fr\u00e1 \u00cdsafir\u00f0i og tr\u00falegt a\u00f0 hann hafi alist upp vi\u00f0 <em>\u00feora \u00fev\u00ed<\/em> \u2013 sem g\u00e6ti hafa haft \u00e1hrif \u00e1 mat hans.<\/p>\n<p>A.m.k. haf\u00f0i hann ekki s\u00f6mu afst\u00f6\u00f0u til <em>m\u00e9r langar<\/em> heldur <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6114715?iabr=on#page\/n20\/mode\/1up\">sag\u00f0i<\/a>: \u201eEr \u00feetta r\u00e9tt m\u00e1l? \u00dev\u00ed fer fjarri. Og \u00e1st\u00e6\u00f0an til \u00feess er s\u00fa, a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefir hvergi hloti\u00f0 almenna vi\u00f0urkenningu sem r\u00e9tt m\u00e1l. Mikill hluti \u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00ed \u00f6llum landsfj\u00f3r\u00f0ungum finnur, a\u00f0 \u00feetta str\u00ed\u00f0ir gegn m\u00e1lkennd hans, m\u00f6nnum finnst \u00feetta vera m\u00e1lvilla, og me\u00f0an svo er, getur \u00feetta ekki talizt sameiginleg villa og hefir \u00fev\u00ed engan r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r.\u201c Og hann <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6114716?iabr=on#page\/n21\/mode\/1up\">b\u00e6tti vi\u00f0<\/a>: \u201e\u00dea\u00f0 m\u00e6tti \u00fev\u00ed segja, a\u00f0 \u00fea\u00f0 eitt s\u00e9 r\u00e9tt m\u00e1l, sem hloti\u00f0 hefir \u00fe\u00e1 vi\u00f0urkenningu a\u00f0 vera r\u00e9tt m\u00e1l.\u201c En s\u00ed\u00f0an \u00feetta var skrifa\u00f0 eru li\u00f0in 80 \u00e1r og notkun \u00fe\u00e1gufalls me\u00f0 <em>langa<\/em>, <em>vanta<\/em> og fleiri s\u00f6gnum hefur brei\u00f0st mj\u00f6g \u00fat. M\u00f6rgum finnst \u00feetta ekki vera m\u00e1lvilla, heldur er \u00fea\u00f0 e\u00f0lilegt m\u00e1l \u00feeirra. \u00dea\u00f0 er t\u00edmi til kominn a\u00f0 vi\u00f0urkenna \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>\u00der\u00e1tt fyrir a\u00f0 Halld\u00f3r Halld\u00f3rsson vi\u00f0urkenndi <em>\u00feora \u00fev\u00ed <\/em>fyrir 80 \u00e1rum var lengi haldi\u00f0 \u00e1fram a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed eins og s\u00fdnt er h\u00e9r a\u00f0 framan. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2006 var <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4145433?iabr=on#page\/n47\/mode\/1up\/\">birt \u00e1bending<\/a> undir fyrirs\u00f6gninni \u201eG\u00e6tum tungunnar\u201c sem \u00e1\u00f0ur haf\u00f0i birst \u00ed samnefndu kveri 1984: \u201e<strong>R\u00e9tt er a\u00f0 segja<\/strong>: \u00c9g \u00feori <strong>\u00fea\u00f0<\/strong>, \u00fe\u00fa \u00feorir <strong>\u00fea\u00f0<\/strong>, hann e\u00f0a h\u00fan \u00feorir <strong>\u00fea\u00f0<\/strong>, \u00feeir, \u00fe\u00e6r e\u00f0a \u00feau \u00feora <strong>\u00fea\u00f0<\/strong>.\u201c \u00c9g hef grun um a\u00f0 m\u00f6rgum finnist enn a\u00f0 <em>\u00feora \u00fev\u00ed <\/em>s\u00e9 rangt \u2013 \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2012 birti Baldur Hafsta\u00f0 br\u00e9f fr\u00e1 kennara sem <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6016211?iabr=on#page\/n41\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a>: \u201e\u00deegar \u00e9g var barn lei\u00f0r\u00e9tti mamma mig alltaf \u00feegar \u00e9g sag\u00f0i \u201e\u00e9g \u00feori \u00fev\u00ed ekki\u201c. \u00c9g \u00e1tti a\u00f0 segja \u201e\u00e9g \u00feori \u00fea\u00f0 ekki\u201c og s\u00ed\u00f0an \u00e9g loks l\u00e6r\u00f0i \u00fea\u00f0 hef \u00e9g haldi\u00f0 mig vi\u00f0 \u00fea\u00f0. N\u00fa segja flestir \u00feori \u00fev\u00ed ekki, ma\u00f0ur tekur eftir ef einhver segir \u00feorir \u00fea\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta er \u00ed raun \u00f3venju sk\u00fdrt d\u00e6mi um \u00fe\u00e1 \u00f3samkv\u00e6mni og tilviljanir sem birtast \u00ed \u00fev\u00ed hva\u00f0a tilbrig\u00f0i \u00ed m\u00e1li eru \u201evi\u00f0urkennd\u201c og hver ekki. \u00cd <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/72336\">segir<\/a>: \u201eS\u00f6gnin <strong>\u00feora<\/strong> st\u00fdr\u00f0i upprunalega \u00feolfalli en er n\u00fa l\u00edka farin a\u00f0 st\u00fdra \u00fe\u00e1gufalli. B\u00e6\u00f0i kemur \u00fev\u00ed til greina a\u00f0 segja <em>\u00e9g \u00feori \u00fea\u00f0 ekki<\/em> og <em>\u00e9g \u00feori \u00fev\u00ed ekki<\/em>.\u201c En au\u00f0vita\u00f0 m\u00e6tti segja n\u00e1kv\u00e6mlega hli\u00f0st\u00e6tt um <em>langa<\/em>, <em>vanta<\/em>, <em>dreyma<\/em> og fleiri sagnir \u2013 \u00fe\u00e6r st\u00fdr\u00f0u upprunalega \u00feolfalli \u00e1 frumlagi s\u00ednu en eru n\u00fa l\u00edka farnar a\u00f0 st\u00fdra \u00fe\u00e1gufalli. Samt er <em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/72273\">m\u00e9r langar<\/a><\/em>, <em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/72322\">m\u00e9r vantar<\/a><\/em> og <em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/72231\">m\u00e9r dreymir<\/a><\/em> enn tali\u00f0 rangt. \u00de\u00f3 a\u00f0 \u00fea\u00f0 komi ekki fram \u00feykir m\u00e9r eins\u00fdnt a\u00f0 \u00e1 bak vi\u00f0 sam\u00feykki <em>M\u00e1lfarsbankans <\/em>vi\u00f0 <em>\u00feora \u00fev\u00ed<\/em> liggi \u00e1\u00f0urnefnd sko\u00f0un Halld\u00f3rs Halld\u00f3rssonar, sem v\u00e6ntanlega t\u00f3k mi\u00f0 af hans eigin m\u00e1li.<\/p>\n<p>En fleiri d\u00e6mi m\u00e1 nefna um a\u00f0 m\u00e1lnotkun sumra m\u00e1lnotenda vegi \u00feyngra en annarra \u00feegar spurt er hva\u00f0 s\u00e9 \u201er\u00e9tt m\u00e1l\u201c. \u00cd m\u00e1lfars\u00fe\u00e6tti \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>sem \u00e1\u00f0ur er v\u00edsa\u00f0 til <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6016211?iabr=on#page\/n41\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> Baldur Hafsta\u00f0, eftir a\u00f0 hafa nefnt a\u00f0 samkv\u00e6mt <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>teldust <em>\u00feora \u00fea\u00f0 <\/em>og <em>\u00feora \u00fev\u00ed<\/em> jafngild or\u00f0asamb\u00f6nd: \u201eM\u00e9r hefur veri\u00f0 sagt a\u00f0 \u00feora \u00fev\u00ed t\u00ed\u00f0kist mj\u00f6g \u00e1 Vestfj\u00f6r\u00f0um. \u00cd sinni \u00e1g\u00e6tu sk\u00e1lds\u00f6gu, Hjarta mannsins, sem gerist \u00fear vestra, segir J\u00f3n Kalman: \u201e\u2026 hann \u00feorir ekki \u00f6\u00f0ru en a\u00f0 taka vi\u00f0 \u2026\u201c H\u00e9r st\u00fdrir s\u00f6gnin \u00feora semsagt \u00fe\u00e1gufalli.\u201c S\u00ed\u00f0an segir: \u201eJ\u00f3n Kalman er sannur t\u00f6frama\u00f0ur \u00ed st\u00edlbr\u00f6g\u00f0um og m\u00e1lbeitingu.\u201c \u00c1 bak vi\u00f0 \u00feetta vir\u00f0ist liggja s\u00fa hugmynd a\u00f0 m\u00e1lfar sl\u00edks st\u00edlsnillings hlj\u00f3ti a\u00f0 vera r\u00e9tt \u2013 fyrst hann notar <em>\u00feora \u00fev\u00ed<\/em> megum vi\u00f0 hin \u00fea\u00f0 l\u00edka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd m\u00ednu ungd\u00e6mi \u00fe\u00f3tti hr\u00e6\u00f0ileg \u201em\u00e1lvilla\u201c a\u00f0 segja \u00e9g \u00feori \u00fev\u00ed ekki \u00ed sta\u00f0 \u00e9g \u00feori \u00fea\u00f0 ekki. \u00deetta var \u00e1l\u00edka vont og hin illr\u00e6mda \u201e\u00fe\u00e1gufallss\u00fdki\u201c m\u00e9r langar, m\u00e9r vantar o.\u00fe.h., og raunar oft fellt undir hana \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 me\u00f0 \u00feora s\u00e9 annars e\u00f0lis. \u00cd \u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k fr\u00e1 1920-1924 er nefnt a\u00f0 \u00fe\u00e1gufall s\u00e9 nota\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5600","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5600","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5600"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5600\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7593,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5600\/revisions\/7593"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}