{"id":5623,"date":"2023-10-24T08:55:12","date_gmt":"2023-10-24T08:55:12","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5623"},"modified":"2023-10-24T08:55:12","modified_gmt":"2023-10-24T08:55:12","slug":"oll-kvar-i-verkfalli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/10\/24\/oll-kvar-i-verkfalli\/","title":{"rendered":"\u00d6ll kv\u00e1r \u00ed verkfalli"},"content":{"rendered":"<p>Flest vita v\u00e6ntanlega \u2013 og ver\u00f0a \u00e1\u00fereifanlega v\u00f6r vi\u00f0 \u2013 a\u00f0 \u00fea\u00f0 er kvennaverkfall \u00ed dag eins og nokkrum sinnum \u00e1\u00f0ur undanfarna t\u00e6pa h\u00e1lfa \u00f6ld. En a\u00f0 \u00feessu sinni eru \u00fea\u00f0 ekki bara <strong>konur<\/strong> sem leggja ni\u00f0ur st\u00f6rf, heldur l\u00edka <strong>kv\u00e1r<\/strong>. \u00dea\u00f0 hefur leitt til \u00feess a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>kv\u00e1r <\/em>hefur veri\u00f0 mj\u00f6g \u00e1berandi \u00ed fr\u00e9ttum a\u00f0 undanf\u00f6rnu, en bori\u00f0 hefur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk kannist ekki vi\u00f0 or\u00f0i\u00f0, \u00e1tti sig ekki \u00e1 merkingu \u00feess, og kunni ekki me\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 fara. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g e\u00f0lilegt \u2013 \u00feetta er n\u00fdlegt or\u00f0 sem hinga\u00f0 til hefur a\u00f0allega veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed tengslum vi\u00f0 kynsegin samf\u00e9lagi\u00f0. Og \u00fea\u00f0 er ekki bara or\u00f0i\u00f0 sem er n\u00fdtt \u2013 merkingarmi\u00f0 \u00feess er l\u00edka n\u00fdtt \u00ed huga langflestra m\u00e1lnotenda. Vi\u00f0 erum flest alin upp vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 kynin s\u00e9u bara tv\u00f6 en \u00feurfum n\u00fa a\u00f0 laga okkur a\u00f0 n\u00fdjum veruleika.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>kv\u00e1r <\/em>v\u00edsar til f\u00f3lks sem skilgreinir sig utan kynjatv\u00edhyggjunnar, hvorki sem karl n\u00e9 konu. Or\u00f0i\u00f0 tengist engu s\u00e9rst\u00f6ku \u2013 er bara hlj\u00f3\u00f0ar\u00f6\u00f0 sem var \u00f3notu\u00f0 \u00ed m\u00e1linu. \u00dea\u00f0 kom fram \u00ed <a href=\"https:\/\/samtokin78.is\/hyryrdi-2020-nidurstodur\/\">n\u00fdyr\u00f0asamkeppni<\/a> Samtakanna 78 \u00e1ri\u00f0 2020 en haf\u00f0i \u00e1\u00f0ur eitthva\u00f0 veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed kynsegin samf\u00e9laginu. Einnig komu fram or\u00f0in <em>m\u00e1gkv\u00e1r<\/em> og <em>svilkv\u00e1r <\/em>sem nota m\u00e1 um kynsegin f\u00f3lk sem hli\u00f0st\u00e6\u00f0ur vi\u00f0 <em>m\u00e1gur <\/em>\/ <em>m\u00e1gkona<\/em> og <em>svili <\/em>\/ <em>svilkona<\/em>. Enn fremur var nefnt a\u00f0 h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 nota <em>-kv\u00e1r<\/em> sem seinni li\u00f0 \u00ed samsetningum \u00ed sta\u00f0 <em>-kona<\/em> e\u00f0a <em>-ma\u00f0ur<\/em>. \u00cd s\u00f6mu keppni kom einnig fram or\u00f0i\u00f0 <em>st\u00e1lp<\/em> (sbr. l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>st\u00e1lpa\u00f0ur<\/em>) sem hli\u00f0st\u00e6\u00f0a vi\u00f0 <em>str\u00e1kur<\/em> og <em>stelpa<\/em>. Vitanlega er e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 taki t\u00edma a\u00f0 venjast \u00feessum or\u00f0um og f\u00f3lk felli sig misvel vi\u00f0 \u00feau \u00ed byrjun.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>kv\u00e1r <\/em>er hvorugkynsor\u00f0 og \u00fev\u00ed endingarlaust \u00ed nefnifalli og \u00feolfalli fleirt\u00f6lu eins og hvorugkynsor\u00f0 eru jafnan \u2013 <em>\u00f6ll kv\u00e1r eru \u00ed verkfalli<\/em>, <em>\u00e9g hitti m\u00f6rg kv\u00e1r<\/em>, o.s.frv. En \u00fe\u00f3tt flest or\u00f0 me\u00f0 \u00feessa stofnger\u00f0 s\u00e9u hvorugkyns \u2013 <em>h\u00e1r<\/em>, <em>t\u00e1r<\/em>, <em>s\u00e1r<\/em>, <em>\u00e1r<\/em> o.fl. \u2013 segir stofnger\u00f0in ekki \u00f3tv\u00edr\u00e6tt til um kyni\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>-\u00e1r<\/em> er l\u00edka til \u00ed karlkynsor\u00f0um (<em>kl\u00e1r<\/em>) og kvenkynsor\u00f0um (<em>\u00e1r<\/em>). \u00deetta stu\u00f0lar a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk sem er \u00f3vant or\u00f0inu gefur \u00fev\u00ed stundum endingar \u00ed f\u00f6llum sem eiga a\u00f0 vera endingarlaus og segir t.d. <em>kv\u00e1rar<\/em> \u00ed nefnifalli fleirt\u00f6lu og <em>kv\u00e1ra <\/em>\u00ed \u00feolfalli. \u00deetta er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r \u00e1n\u00e6gjulegt \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00fdnir hversu sterkt beygingarkerfi\u00f0 er \u00ed okkur \u2013 m\u00e1lkenndinni finnst a\u00f0 \u00fearna eigi a\u00f0 vera ending \u00fev\u00ed a\u00f0 vissulega er langalgengast a\u00f0 or\u00f0 f\u00e1i endingar \u00ed \u00feessum f\u00f6llum.<\/p>\n<p>En \u00fearna \u00e1 sem s\u00e9 ekki a\u00f0 vera nein ending frekar en \u00ed \u00f6\u00f0rum hvorugkynsor\u00f0um, \u00fe\u00f3tt e\u00f0lilegt s\u00e9 a\u00f0 f\u00f3lk sem er \u00f3vant or\u00f0inu geri mist\u00f6k \u00ed me\u00f0fer\u00f0 \u00feess. Undanfarna daga hef \u00e9g tvisvar or\u00f0i\u00f0 var vi\u00f0 a\u00f0ra beygingu or\u00f0sins \u00ed <em>R\u00edkis\u00fatvarpinu <\/em>og sent \u00e1bendingar um \u00fea\u00f0, og \u00ed b\u00e6\u00f0i skiptin var brug\u00f0ist vel vi\u00f0 og beygingin lei\u00f0r\u00e9tt umsvifalaust. \u00deegar vi\u00f0 venjumst or\u00f0inu venjumst vi\u00f0 l\u00edka endingarleysinu \u00ed nefnifalli og \u00feolfalli fleirt\u00f6lu og \u00fea\u00f0 h\u00e6ttir a\u00f0 trufla m\u00e1lkenndina, r\u00e9tt eins og endingarleysi\u00f0 \u00ed <em>m\u00f6rg h\u00e1r<\/em> \/ <em>s\u00e1r<\/em> \/ <em>t\u00e1r<\/em> \/ <em>\u00e1r<\/em> truflar okkur ekki neitt. Mikil notkun or\u00f0sins \u00ed tengslum vi\u00f0 verkfall kvenna og kv\u00e1ra lei\u00f0ir v\u00e6ntanlega til \u00feess a\u00f0 almennir m\u00e1lnotendur l\u00e6ra or\u00f0i\u00f0 og \u00e1tta sig \u00e1 merkingu \u00feess og beygingu. \u00dea\u00f0 er gott, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta er mikilv\u00e6gt or\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Flest vita v\u00e6ntanlega \u2013 og ver\u00f0a \u00e1\u00fereifanlega v\u00f6r vi\u00f0 \u2013 a\u00f0 \u00fea\u00f0 er kvennaverkfall \u00ed dag eins og nokkrum sinnum \u00e1\u00f0ur undanfarna t\u00e6pa h\u00e1lfa \u00f6ld. En a\u00f0 \u00feessu sinni eru \u00fea\u00f0 ekki bara konur sem leggja ni\u00f0ur st\u00f6rf, heldur l\u00edka kv\u00e1r. \u00dea\u00f0 hefur leitt til \u00feess a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 kv\u00e1r hefur veri\u00f0 mj\u00f6g \u00e1berandi \u00ed fr\u00e9ttum [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5623","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5623"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5624,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5623\/revisions\/5624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}