{"id":5627,"date":"2023-10-28T08:00:12","date_gmt":"2023-10-28T08:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5627"},"modified":"2023-10-26T17:30:21","modified_gmt":"2023-10-26T17:30:21","slug":"thegar-her-er-komid-vid-sogu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/10\/28\/thegar-her-er-komid-vid-sogu\/","title":{"rendered":"\u00deegar h\u00e9r er komi\u00f0 vi\u00f0 s\u00f6gu"},"content":{"rendered":"<p>Sambandi\u00f0 <em>\u00feegar h\u00e9r <\/em>\/ <em>\u00fear <\/em>\/ <em>\u00fearna er <\/em>\/ <em>var komi\u00f0 s\u00f6gu<\/em>(<em>nni<\/em>) er gamalt \u00ed m\u00e1linu og kemur fyrir \u00feegar \u00ed fornu m\u00e1li \u2013 \u201evar kominn til \u00d3lafs konungs \u00fe\u00e1 er h\u00e9r er komi\u00f0 \u00d3lafs s\u00f6gu\u201c segir t.d. \u00ed <em>F\u00f3stbr\u00e6\u00f0ra s\u00f6gu<\/em> og \u201e\u00fear til er n\u00fa er komi\u00f0 s\u00f6gunni\u201c \u00ed <em>F\u00e6reyinga s\u00f6gu<\/em>. Elsta d\u00e6mi\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> er \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>1844: \u201eHjer vi\u00f0 b\u00e6ttist, a\u00f0 n\u00fa var kominn t\u00edmi til, \u00fe\u00e1 hjer var komi\u00f0 s\u00f6gunni, a\u00f0 kj\u00f3sa fulltr\u00faa.\u201c \u00cd nokkrum elstu d\u00e6mum \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> er notu\u00f0 myndin <em>s\u00f6gunni<\/em> og s\u00fa mynd er algengari en <em>s\u00f6gu <\/em>fram um 1930. Einnig var \u00e1 \u00feeim t\u00edma algengt a\u00f0 eignarfornafn e\u00f0a nafnor\u00f0 \u00ed eignarfalli fylgdi <em>s\u00f6gu<\/em>, t.d. \u201e\u00deegar hjer var komi\u00f0 s\u00f6gu vorri, var en n\u00fdja \u00feingseta byrju\u00f0\u201c \u00ed <em>Sk\u00edrni<\/em> 1870 og \u201e\u00deegar h\u00e9r var komi\u00f0 s\u00f6gu l\u00e6knisins, litu allir \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1tt til himins\u201c \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1914.<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>\u00feegar h\u00e9r er komi\u00f0 s\u00f6gu <\/em>v\u00edkur fr\u00e1 e\u00f0lilegu talm\u00e1li \u00e1 \u00fdmsan h\u00e1tt eins og algengt er um f\u00f6st or\u00f0asamb\u00f6nd \u2013 \u00ed or\u00f0ar\u00f6\u00f0, or\u00f0anotkun og beygingu. E\u00f0lilegt m\u00e1l v\u00e6ri t.d. <em>\u00feegar sagan er komin hinga\u00f0<\/em>, <em>\u00feegar hinga\u00f0 er komi\u00f0 \u00ed s\u00f6gunni<\/em> e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. \u00dea\u00f0 er e\u00f0lilegt a\u00f0 venjulegir m\u00e1lnotendur \u00e1tti sig ekki \u00e1 ger\u00f0 sambandsins, t.d. a\u00f0 <em>s\u00f6gu <\/em>er \u00ed raun \u00fe\u00e1gufallsfrumlag me\u00f0 <em>koma<\/em> (<em>s\u00f6gunni er komi\u00f0 h\u00e9r<\/em>) \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>koma<\/em> tekur venjulega nefnifallsfrumlag (nema \u00ed <em>koma \u00ed hug<\/em> \/ <em>til hugar<\/em>). \u00cd sl\u00edkum tilvikum m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 f\u00f6st or\u00f0asamb\u00f6nd breytist, og s\u00fa er raunin me\u00f0 \u00feetta \u2013 \u201e\u00cd n\u00fat\u00edmam\u00e1li breg\u00f0ur fyrir \u00ed s\u00f6mu merkingu or\u00f0asambandinu <em>\u00feegar h\u00e9r var komi\u00f0 vi\u00f0 s\u00f6gu<\/em> en ekki sty\u00f0st \u00fea\u00f0 vi\u00f0 m\u00e1lvenju\u201c segir J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson \u00ed <em>Merg m\u00e1lsins<\/em><span data-offset-key=\"6s2ur-0-22\"> (2006).<\/span><\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>koma vi\u00f0 s\u00f6gu <\/em>\u00fear sem <em>koma vi\u00f0<\/em> merkir 'snerta, tengjast' er einnig mj\u00f6g algengt \u00ed m\u00e1linu og hefur veri\u00f0 lengi <em>\u2013 <\/em>\u201eMillum \u00feeirra sitja \u00ferj\u00e1r konur, er t\u00e1kna \u00fe\u00e6r borgir, er svo mj\u00f6g koma vi\u00f0 s\u00f6gu si\u00f0ab\u00f3tarinnar\u201c segir t.d. \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>1869. En \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 sl\u00e6r samb\u00f6ndunum <em>\u00feegar h\u00e9r er komi\u00f0 s\u00f6gu <\/em>og <em>koma vi\u00f0 s\u00f6gu <\/em>i\u00f0ulega saman eins og fram kemur hj\u00e1 J\u00f3ni G. Fri\u00f0j\u00f3nssyni. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1948: \u201e\u00c1 str\u00ed\u00f0s\u00e1runum haf\u00f0i hann veri\u00f0 starfandi \u00ed fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0uneytinu og var er h\u00e9r var komi\u00f0 vi\u00f0 s\u00f6gu verzlunarm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra.\u201c Anna\u00f0 d\u00e6mi er \u00ed <em>Fylki <\/em>1969: \u201e\u00deegar h\u00e9r er komi\u00f0 vi\u00f0 s\u00f6gu, haf\u00f0i \u00de\u00f3runn J\u00f3nsd\u00f3ttir fr\u00e1 T\u00fani haft \u00e1 hendi mats\u00f6lu, reki\u00f0 mats\u00f6lu, \u00ed \u00deingholti vi\u00f0 Heimag\u00f6tu um tveggja \u00e1ra skei\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta eru einangru\u00f0 d\u00e6mi, en \u00e1ri\u00f0 1973 eru tv\u00f6 d\u00e6mi, 1974 og 1975 \u00ferj\u00fa hvort \u00e1r, og eftir \u00fea\u00f0 fer d\u00e6munum \u00f6rt fj\u00f6lgandi, einkum \u00fe\u00f3 eftir mi\u00f0jan n\u00edunda \u00e1ratuginn. Alls er h\u00e1tt \u00e1 \u00e1ttunda hundra\u00f0 d\u00e6ma um <em>\u00feegar h\u00e9r <\/em>\/ <em>\u00fear er <\/em>\/ <em>var komi\u00f0 vi\u00f0 s\u00f6gu<\/em> \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, og h\u00e1tt \u00e1 n\u00edunda hundra\u00f0 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. \u00deessi d\u00e6mi eru \u00far textum af \u00f6llu tagi og ekki s\u00ed\u00f0ur \u00far formlegu m\u00e1lsni\u00f0i en \u00f3formlegu. \u00de\u00f3tt J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson hafi sagt \u201eekki sty\u00f0st \u00fea\u00f0 vi\u00f0 m\u00e1lvenju\u201c er r\u00e9tt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0\u00a0\u00feau or\u00f0 eru h\u00e1tt \u00ed 20 \u00e1ra g\u00f6mul. \u00c1 \u00feeim t\u00edma var sambandi\u00f0 talsvert sjaldg\u00e6fara en n\u00fa en m\u00e1lvenjan hefur fest sig \u00ed sessi. \u00dev\u00ed er \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegt a\u00f0 taka\u00a0<em>\u00feegar h\u00e9r er komi\u00f0 vi\u00f0 s\u00f6gu\u00a0<\/em>\u00ed s\u00e1tt og vi\u00f0urkenna \u00fea\u00f0 sem gott og gilt m\u00e1l, vi\u00f0 hli\u00f0\u00a0<em>\u00feegar h\u00e9r er komi\u00f0 s\u00f6gu<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sambandi\u00f0 \u00feegar h\u00e9r \/ \u00fear \/ \u00fearna er \/ var komi\u00f0 s\u00f6gu(nni) er gamalt \u00ed m\u00e1linu og kemur fyrir \u00feegar \u00ed fornu m\u00e1li \u2013 \u201evar kominn til \u00d3lafs konungs \u00fe\u00e1 er h\u00e9r er komi\u00f0 \u00d3lafs s\u00f6gu\u201c segir t.d. \u00ed F\u00f3stbr\u00e6\u00f0ra s\u00f6gu og \u201e\u00fear til er n\u00fa er komi\u00f0 s\u00f6gunni\u201c \u00ed F\u00e6reyinga s\u00f6gu. Elsta d\u00e6mi\u00f0 \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5627","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5627"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5632,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5627\/revisions\/5632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}