{"id":5643,"date":"2023-10-30T09:28:50","date_gmt":"2023-10-30T09:28:50","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5643"},"modified":"2023-10-30T09:33:07","modified_gmt":"2023-10-30T09:33:07","slug":"ruta-eydilagdist-af-eldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/10\/30\/ruta-eydilagdist-af-eldi\/","title":{"rendered":"R\u00fata ey\u00f0ilag\u00f0ist af eldi"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/malspjall\/posts\/1269147941145942\">spurt<\/a> \u00fat \u00ed <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2001\/03\/18\/ruta_eydilagdist_af_eldi_vid_selfoss\/\">fyrirs\u00f6gn<\/a> \u00e1 <em>mbl.is<\/em>, \u201eR\u00fata ey\u00f0ilag\u00f0ist af eldi vi\u00f0 Selfoss\u201c. Fyrirspyrjandi sag\u00f0ist hafa \u201elesi\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki h\u00e6gt a\u00f0 l\u00e1ta gerandann \u00ed lj\u00f3s me\u00f0 forsetningarli\u00f0 <em>af + \u00fegf.<\/em> \u00ed lok sl\u00edkra setninga\u201c. \u00cd umr\u00e6\u00f0um var bent \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 er meginregla \u00ed \u00edslensku a\u00f0 gerandi \u00fearf a\u00f0 vera lifandi vera en ekki t.d. n\u00e1tt\u00faruafl til a\u00f0 geta komi\u00f0 fram \u00ed forsetningarli\u00f0 \u00ed \u00feolmynd eins og Sigr\u00ed\u00f0ur Sigurj\u00f3nsd\u00f3ttir og Joan Maling hafa fjalla\u00f0 um. \u00de\u00e6r taka <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5411428#page\/n171\/mode\/2up\">d\u00e6mi\u00f0<\/a> \u201eH\u00fasi\u00f0 var ey\u00f0ilagt\u201c og segja a\u00f0 \u00fear s\u00e9 ekki h\u00e6gt a\u00f0 b\u00e6ta vi\u00f0 \u201eaf eldi\u201c vegna \u00feess a\u00f0 eldurinn er ekki lifandi vera og getur \u00fev\u00ed ekki veri\u00f0 gerandi. En \u201eef eldur e\u00f0a snj\u00f3fl\u00f3\u00f0 hef\u00f0i ey\u00f0ilagt h\u00fasi\u00f0 v\u00e6ri e\u00f0lilegt a\u00f0 nota mi\u00f0mynd og segja [\u2026] H\u00fasi\u00f0 ey\u00f0ilag\u00f0ist \u00ed eldi\/\u00ed snj\u00f3fl\u00f3\u00f0inu.\u201c<\/p>\n<p>Vissulega eru ekki m\u00f6rg \u00feolmyndard\u00e6mi \u00e1 vi\u00f0 <em>h\u00fasi\u00f0 var ey\u00f0ilagt af eldi <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>en \u00feau eru \u00fe\u00f3 til. D\u00e6mi um mi\u00f0mynd me\u00f0 <em>af<\/em>-li\u00f0 eins og \u00ed fyrirs\u00f6gninni eru hins vegar g\u00f6mul eins og einnig var bent \u00e1 \u00ed umr\u00e6\u00f0um \u2013 ekki bara um <em>ey\u00f0ileggjast af eldi<\/em>, heldur l\u00edka <em>af vatni<\/em>, <em>af sprengingu<\/em>, <em>af skri\u00f0uhlaupum<\/em>, <em>af eldgosi<\/em>, <em>af \u00feurrkum<\/em>, <em>af stormi<\/em> o.s.frv. Sl\u00edk d\u00e6mi skipta hundru\u00f0um \u2013 \u00fea\u00f0 elsta er \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>1830 \u00fear sem tala\u00f0 er um \u201eg\u00f6mlu borgirnar Herk\u00falaneum og Pompeji, sem ey\u00f0il\u00f6g\u00f0ust af \u00f6sku \u00far Ves\u00faf \u00e1 fyrstu \u00f6ld eptir Krist\u201c. \u00cd lj\u00f3si fj\u00f6lda sl\u00edkra d\u00e6ma m\u00e1 \u00fev\u00ed spyrja hvort \u00fea\u00f0 s\u00e9 rangt sem fyrirspyrjandi haf\u00f0i fyrir satt og Sigr\u00ed\u00f0ur og Joan halda fram, a\u00f0 ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 hafa geranda \u00ed <em>af<\/em>-li\u00f0 \u00ed d\u00e6mum eins og \u00fev\u00ed sem vitna\u00f0 var til \u00ed upphafi.<\/p>\n<p>En h\u00e9r \u00fearf a\u00f0 athuga a\u00f0 nafnor\u00f0 \u00ed forsetningarli\u00f0 me\u00f0 <em>af <\/em>\u00ed sl\u00edkum d\u00e6mum \u00fearf ekki a\u00f0 t\u00e1kna raunverulegan geranda, heldur getur oft t\u00e1kna\u00f0 einhvers konar \u00e1st\u00e6\u00f0u e\u00f0a \u00e1hrifavald. \u00deetta s\u00e9st vel \u00ed d\u00e6mum eins og <em>vera \u00farvinda af \u00fereytu<\/em>, <em>deyja af \u00e1st<\/em>, <em>\u00e6pa af s\u00e1rsauka<\/em> o.s.frv. \u00cd \u00feeim d\u00e6mum er nafnor\u00f0i\u00f0 \u00e1 eftir <em>af <\/em>vissulega einhvers konar \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess sem s\u00f6gnin l\u00fdsir, en samt ekki gerandi \u00ed venjulegum skilningi enda eru \u00feetta ekki \u00feolmyndarsetningar. \u00deegar um sl\u00edkt er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a er oftast h\u00e6gt a\u00f0 nota a\u00f0rar forsetningar \u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>af<\/em> \u2013 <em>\u00farvinda \u00far \u00fereytu<\/em>, <em>deyja \u00far \u00e1st<\/em>, <em>\u00e6pa vegna s\u00e1rsauka<\/em> o.s.frv. \u00deetta er aftur \u00e1 m\u00f3ti ekki h\u00e6gt \u00ed \u00feolmyndard\u00e6mum eins og <em>hann var \u00e9tinn af h\u00e1karli<\/em> \u2013 \u00fear er \u00fatiloka\u00f0 a\u00f0 nota a\u00f0ra forsetningu en <em>af<\/em> \u00ed v\u00edsun til geranda.<\/p>\n<p>\u00cd d\u00e6minu <em>r\u00fatan ey\u00f0ilag\u00f0ist af eldi <\/em>er h\u00e6gt a\u00f0 nota a\u00f0rar forsetningar en <em>af<\/em>, t.d. <em>\u00ed eldi<\/em> eins og \u00e1\u00f0ur kom fram en einnig <em>vegna elds<\/em>. Sl\u00edkt v\u00e6ri ekki h\u00e6gt ef um raunverulegan geranda v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a eins og \u00e1\u00f0ur segir. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 d\u00e6mi eins og fyrirs\u00f6gnin sem nefnd var \u00ed upphafi geta alveg samr\u00e6mst \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 hafa geranda \u00ed <em>af<\/em>-li\u00f0 nema um lifandi veru s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Og \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fe\u00e1 l\u00edka a\u00f0 \u00ed svipu\u00f0um \u00feolmyndard\u00e6mum sem vissulega koma fyrir \u00fe\u00f3tt sjaldg\u00e6f s\u00e9u eins og \u00e1\u00f0ur segir, eins og \u00a0\u201eH\u00fasi\u00f0 er \u00fe\u00f3 n\u00e6r ey\u00f0ilagt af eldi og vatni\u201c \u00ed <em>T\u00edmanum <\/em>1954, \u00fearf ekki a\u00f0 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 <em>af<\/em>-li\u00f0urinn v\u00edsi til geranda, enda koma a\u00f0rar forsetningar fyrir \u00ed samb\u00e6rilegum d\u00e6mum \u2013 \u201eElsta h\u00fas Siglufjar\u00f0ar ey\u00f0ilagt \u00ed eldi\u201c segir \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1948.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r spurt \u00fat \u00ed fyrirs\u00f6gn \u00e1 mbl.is, \u201eR\u00fata ey\u00f0ilag\u00f0ist af eldi vi\u00f0 Selfoss\u201c. Fyrirspyrjandi sag\u00f0ist hafa \u201elesi\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki h\u00e6gt a\u00f0 l\u00e1ta gerandann \u00ed lj\u00f3s me\u00f0 forsetningarli\u00f0 af + \u00fegf. \u00ed lok sl\u00edkra setninga\u201c. \u00cd umr\u00e6\u00f0um var bent \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 er meginregla \u00ed \u00edslensku a\u00f0 gerandi \u00fearf a\u00f0 vera [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5643","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5643"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5646,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5643\/revisions\/5646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}