{"id":5660,"date":"2023-11-05T10:03:24","date_gmt":"2023-11-05T10:03:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5660"},"modified":"2023-11-05T10:51:59","modified_gmt":"2023-11-05T10:51:59","slug":"thetta-syrgir-mig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/05\/thetta-syrgir-mig\/","title":{"rendered":"\u00deetta syrgir mig"},"content":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin <em>syrgja <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/40841\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> 'sakna (l\u00e1tins manns), vera hryggur (vegna e-s sem er l\u00e1tinn)' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. Notkunard\u00e6mi or\u00f0ab\u00f3karinnar, <em>\u00feau sitja heima og syrgja<\/em> og <em>hann syrg\u00f0i f\u00f6\u00f0ur sinn miki\u00f0<\/em> s\u00fdna a\u00f0 s\u00f6gnin getur veri\u00f0 \u00e1hrifslaus, \u00e1n andlags, en h\u00fan tekur \u00fe\u00f3 oftast \u00feolfallsandlag sem v\u00edsar \u00fe\u00e1 til \u00feess sem er syrg\u00f0ur \u2013 <em>f\u00f6\u00f0ur sinn<\/em> \u00ed d\u00e6minu h\u00e9r \u00e1 undan. En stundum er hlutverk \u00feolfallsli\u00f0arins \u00fe\u00f3 anna\u00f0 eins og kom fram \u00ed athugasemd h\u00e9r \u00ed g\u00e6r \u00fear sem sagt var: \u201e\u00c9g heyr\u00f0i eitt sinn sagt \u201c\u00fea\u00f0 syrgir mig\u201d, \u00ed merkingunni gerir sorgm\u00e6ddan.\u201c \u00c9g kanna\u00f0ist ekki vi\u00f0 \u00feetta en f\u00f3r a\u00f0 athuga m\u00e1li\u00f0 og komst a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta er ekki einsd\u00e6mi og h\u00e6gt er a\u00f0 finna g\u00f6mul d\u00e6mi um \u00feessa merkingu sem vir\u00f0ist n\u00fa hafa veri\u00f0 endurvakin.<\/p>\n<p>\u00cd \u201eGauta kv\u00e6\u00f0i\u201c sem var\u00f0veitt er \u00ed <em>Kv\u00e6\u00f0ab\u00f3k s\u00e9ra Gissurar Sveinssonar <\/em>fr\u00e1 mi\u00f0ri 18. \u00f6ld <a href=\"https:\/\/baekur.is\/bok\/509a6a5c-b3a0-4967-904f-46871feab519\/1\/25\/Islenzk#page\/n24\/mode\/1up\">spyr<\/a> Gauti \u201ehva\u00f0 syrgir \u00feig, s\u00e6tan m\u00edn\u201c og svari\u00f0 er \u201eMig syrgir \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fa m\u00e1tt ei sj\u00e1\u201c en \u00ed \u00f6\u00f0ru handriti <a href=\"https:\/\/baekur.is\/bok\/509a6a5c-b3a0-4967-904f-46871feab519\/1\/28\/Islenzk#page\/n27\/mode\/1up\">stendur<\/a> \u00ed sta\u00f0inn \u201e\u00fea\u00f0 syrgir mig, segir h\u00fan \u00fe\u00e1\u201c. \u00dearna er merkingin auglj\u00f3slega 'gera sorgm\u00e6dda'. En \u00feessi merking var lengi vel mj\u00f6g sjaldg\u00e6f \u2013 elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um hana \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> er \u00ed kv\u00e6\u00f0i \u00ed <em>Heimskringlu <\/em>1916 \u00fear sem segir: \u201e\u00dea\u00f0 syrgir mig, M\u00fdrdal, a\u00f0 sj\u00e1 \u00fe\u00e9r \u00e1 bak.\u201c \u00d6nnur d\u00e6mi fr\u00e1 20. \u00f6ld hef \u00e9g ekki fundi\u00f0 \u00ed flj\u00f3tu brag\u00f0i en um s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3t fer \u00feessi merking skyndilega aftur a\u00f0 sj\u00e1st. Alls m\u00e1 finna nokkra tugi d\u00e6ma um hana fr\u00e1 \u00feessari \u00f6ld \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, ekki s\u00edst \u00ed minningargreinum en einnig \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1999 segir: \u201e\u00dev\u00ed \u00fea\u00f0 sem syrgir okkur n\u00fana var gle\u00f0i okkar me\u00f0an \u00fe\u00fa lif\u00f0ir.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2000 segir: \u201eA\u00f0 vita \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00fe\u00fa munt aldrei aftur taka utan um mig og rugga m\u00e9r e\u00f0a hita grj\u00f3nagrautinn \u00feinn sem m\u00e9r fannst alltaf svo g\u00f3\u00f0ur, syrgir mig mj\u00f6g.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2003 segir: \u201e\u00dea\u00f0 syrgir mig dj\u00fapt a\u00f0 n\u00fa er l\u00edfssiglingu hennar loki\u00f0 svona snemma.\u201c \u00c1 <em>mbl.is <\/em>2003 segir: \u201e\u00dea\u00f0 syrgir okkur ef sumir starfsmenn okkar hafa ekki heg\u00f0a\u00f0 s\u00e9r \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 gildi kirkjunnar okkar.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>2015 segir: \u201eOg \u00fea\u00f0 syrgir mig a\u00f0 sj\u00e1 hana ver\u00f0a a\u00f0 veruleika.\u201c \u00cd <em>Kjarnanum <\/em>2017 segir: \u201e\u00dea\u00f0 sem syrgir mig mest \u00ed m\u00e1lflutningi stu\u00f0ningsmanna frumvarpsins er hversu \u00f3tengdan \u00feeir skynja heiminn.\u201c<\/p>\n<p>\u00deessi notkun sagnarinnar <em>syrgja <\/em>er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r skiljanleg \u2013 h\u00fan lagar sig \u00fearna a\u00f0 s\u00f6gnum eins og <em>gle\u00f0ja <\/em>og <em>hryggja<\/em>. Vi\u00f0 segjum <em>\u00feetta gle\u00f0ur mig <\/em>\u00ed merkingunni '\u00feetta gerir mig gla\u00f0an', <em>\u00feetta hryggir mig <\/em>\u00ed merkingunni '\u00feetta gerir mig hryggan' \u2013 \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 ekki <em>\u00feetta syrgir mig <\/em>\u00ed merkingunni '\u00feetta gerir mig sorgm\u00e6ddan'? Vissulega lei\u00f0ir \u00feetta til \u00feess a\u00f0 s\u00f6gnin er notu\u00f0 \u00e1 mismunandi vegu \u2013 annars vegar v\u00edsar frumlagi\u00f0 til syrgjanda og andlagi\u00f0 til sorgarefnisins (<em>\u00e9g syrgi hana<\/em>) en hins vegar v\u00edsar frumlagi\u00f0 til sorgarefnisins en andlagi\u00f0 til syrgjandans (<em>\u00feetta syrgir mig<\/em>) en \u00fear er \u00fe\u00f3 t\u00e6past h\u00e6tta \u00e1 misskilningi. \u00cd lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda notkunin er g\u00f6mul \u00fe\u00f3tt efast megi um a\u00f0 hef\u00f0in fyrir henni s\u00e9 \u00f3slitin er \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 amast vi\u00f0 henni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin syrgja er sk\u00fdr\u00f0 'sakna (l\u00e1tins manns), vera hryggur (vegna e-s sem er l\u00e1tinn)' \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k. Notkunard\u00e6mi or\u00f0ab\u00f3karinnar, \u00feau sitja heima og syrgja og hann syrg\u00f0i f\u00f6\u00f0ur sinn miki\u00f0 s\u00fdna a\u00f0 s\u00f6gnin getur veri\u00f0 \u00e1hrifslaus, \u00e1n andlags, en h\u00fan tekur \u00fe\u00f3 oftast \u00feolfallsandlag sem v\u00edsar \u00fe\u00e1 til \u00feess sem er syrg\u00f0ur \u2013 f\u00f6\u00f0ur sinn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5660","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5660","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5660"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5662,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5660\/revisions\/5662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}