{"id":5665,"date":"2023-11-06T15:00:24","date_gmt":"2023-11-06T15:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5665"},"modified":"2023-11-06T15:00:24","modified_gmt":"2023-11-06T15:00:24","slug":"ad-sla-nytt-met-eda-sla-gamla-metid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/06\/ad-sla-nytt-met-eda-sla-gamla-metid\/","title":{"rendered":"A\u00f0 sl\u00e1 n\u00fdtt met \u2013 e\u00f0a sl\u00e1 gamla meti\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir r\u00famum tveimur \u00e1rum var or\u00f0asambandi\u00f0 <em>sl\u00e1 met <\/em>h\u00e9r nokku\u00f0 til <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/malspjall\/posts\/912940766766663\">umr\u00e6\u00f0u<\/a>. \u00dea\u00f0 er v\u00e6ntanlega komi\u00f0 \u00far d\u00f6nsku, <em>sl\u00e5 en rekord<\/em>, og vir\u00f0ist vera u.\u00fe.b. hundra\u00f0 \u00e1ra gamalt \u00ed \u00edslensku. \u00der\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 er varla h\u00e6gt a\u00f0 segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi komist inn \u00ed or\u00f0ab\u00e6kur \u2013 \u00fea\u00f0 er hvorki undir s\u00f6gninni <em>sl\u00e1 <\/em>\u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>n\u00e9 <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00cd fyrrnefndu b\u00f3kinni\u00a0 m\u00e1 hins vegar finna d\u00e6mi\u00f0 \u201e<em>sl\u00e1 met <\/em>\u00fe.e. n\u00e1 betri \u00e1rangri\u201c undir <em>met<\/em>, og \u00ed \u00feeirri s\u00ed\u00f0arnefndu er sambandi\u00f0 <em>sl\u00e1 meti\u00f0 <\/em>sk\u00fdringarlaust <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/28299\">undir<\/a> <em>met<\/em>. En \u00fe\u00f3tt merking sambandsins, 'gera betur en \u00e1\u00f0ur hefur veri\u00f0 gert', s\u00e9 sk\u00fdr, er \u00fea\u00f0 nota\u00f0 \u00e1 tvo mismunandi vegu. Or\u00f0i\u00f0 <em>met <\/em>v\u00edsar nefnilega \u00fdmist til \u00feess \u00e1rangurs sem veri\u00f0 er a\u00f0 l\u00fdsa e\u00f0a til \u00feess \u00e1rangurs sem \u00e1\u00f0ur haf\u00f0i bestur n\u00e1\u00f0st.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um sambandi\u00f0 er \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1922: \u201e\u00fear hleypur Gu\u00f0j\u00f3n J\u00fal\u00edusson, sem sl\u00e6r met hvar sem hann hleypur og meira a\u00f0 segja J\u00f3ns Kaldals.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1930 segir: \u201eEn auk betra ve\u00f0urfars, betri brauta, betri t\u00e6kja og betri kenslu, hafa enskir \u00ed\u00fer\u00f3ttamenn svo miklu fleiri\u00a0 t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 ,,sl\u00e1\u201c met en \u00edslenskir \u00ed\u00fer\u00f3ttamenn.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1930 segir: \u201eA\u00f0 v\u00edsu er n\u00fa b\u00fai\u00f0 a\u00f0 \u201esl\u00e1\u201c met Marin\u00f3s, og var \u00fea\u00f0 gert af \u00deorsteini Einarssyni.\u201c Eins og \u00fearna s\u00e9st var \u201esl\u00e1\u201c stundum haft innan g\u00e6salappa fyrstu \u00e1rin sem bendir til \u00feess a\u00f0 \u00feessi m\u00e1lnotkun hafi ekki veri\u00f0 alveg vi\u00f0urkennd. En af d\u00e6munum m\u00e1 r\u00e1\u00f0a a\u00f0 sambandi\u00f0 var \u00feegar \u00ed upphafi nota\u00f0 \u00e1 tvo mismunandi vegu. \u00deetta kemur greinilega fram \u00feegar l\u00fdsingaror\u00f0 fylgir.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2016 segir: \u201e\u00deess m\u00e1 geta a\u00f0 umfer\u00f0 um Hvalfjar\u00f0arg\u00f6ng sl\u00f3 n\u00fdtt met \u00e1 \u00e1rinu 2015 en fyrra meti\u00f0 var fr\u00e1 \u00e1rinu 2007\u201c. Meti\u00f0 sem var <em>slegi\u00f0 <\/em>er \u00fearna auglj\u00f3slega n\u00fdja meti\u00f0, ekki meti\u00f0 fr\u00e1 2007. En \u00ed <em>DV <\/em>1991 segir: \u201eBandar\u00edska sveitin hlj\u00f3p \u00e1 37,67 sek. og sl\u00f3 gamla meti\u00f0 sem var 37,79 sek.\u201c \u00dearna er meti\u00f0 sem sagt er a\u00f0 hafi veri\u00f0 <em>slegi\u00f0<\/em> ekki n\u00fdja meti\u00f0 heldur \u00fea\u00f0 gamla. \u00dea\u00f0 er vel h\u00e6gt a\u00f0 v\u00edxla \u00fev\u00ed til hvors metsins er v\u00edsa\u00f0 me\u00f0 <em>sl\u00e1 met <\/em>\u00ed \u00feessum setningum \u2013 v\u00edsa til \u00feess gamla me\u00f0 <em>\u00deess m\u00e1 geta a\u00f0 umfer\u00f0 um Hvalfjar\u00f0arg\u00f6ng var meiri en nokkru sinni \u00e1\u00f0ur \u00e1 \u00e1rinu 2015 og sl\u00f3 gamla meti\u00f0 fr\u00e1 \u00e1rinu 2007<\/em> en v\u00edsa til \u00feess n\u00fdja me\u00f0 <em>Bandar\u00edska sveitin sl\u00f3 n\u00fdtt met og hlj\u00f3p \u00e1 37,67 sek. en gamla meti\u00f0 var 37,79 sek. <\/em><\/p>\n<p>\u00deannig vir\u00f0ist \u00feetta hafa veri\u00f0 alla t\u00ed\u00f0 fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 fari\u00f0 var a\u00f0 nota \u00feetta samband \u00ed \u00edslensku \u2013 \u00fea\u00f0 hefur alltaf geta\u00f0 v\u00edsa\u00f0 \u00fdmist til metsins sem veri\u00f0 var a\u00f0 setja e\u00f0a eldra mets, og \u00feannig er \u00fea\u00f0 enn. \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2012 segir: \u201e\u00c1ri\u00f0 2011 var slegi\u00f0 met \u00ed \u00e1heitas\u00f6fnun \u00feegar s\u00f6fnu\u00f0ust 43.654.858 kr.\u201c og \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2021 segir: \u201eHana vanta\u00f0i bara nokkra daga til a\u00f0 sl\u00e1 met Helmut Kohl.\u201c \u00c9g held reyndar a\u00f0 sama gildi um <em>sl\u00e5 en rekord <\/em>\u00ed d\u00f6nsku hvort sem \u201etv\u00edskinnungur\u201c sambandsins \u00ed \u00edslensku er \u00e6tta\u00f0ur \u00fea\u00f0an e\u00f0a ekki. Hvort tveggja er algengt en l\u00edklega er v\u00edsun til eldra mets \u00fe\u00f3 algengari, ekki s\u00edst vegna t\u00ed\u00f0ni sambandanna <em>sl\u00e1 \u00f6ll met <\/em>og <em>sl\u00e1 \u00f6ll fyrri met<\/em> sem b\u00e6\u00f0i eru g\u00f6mul \u00ed m\u00e1linu \u2013 \u00fear er auglj\u00f3st a\u00f0 v\u00edsa\u00f0 er til eldri meta.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt v\u00edsun or\u00f0sins <em>met <\/em>\u00ed <em>sl\u00e1 met<\/em> s\u00e9 \u00f3umdeilanlega mismunandi kemur \u00ed sama sta\u00f0 ni\u00f0ur hvor merkingin er l\u00f6g\u00f0 \u00ed sambandi\u00f0. \u00deegar \u00feetta var til umr\u00e6\u00f0u h\u00e9r fyrir tveimur \u00e1rum spur\u00f0i \u00e9g hvort f\u00f3lk g\u00e6ti nota\u00f0 sambandi\u00f0 \u00e1 b\u00e1\u00f0a vegu. \u00deau sem sv\u00f6ru\u00f0u s\u00f6g\u00f0ust geta \u00fea\u00f0 og \u00e9g held a\u00f0 \u00feannig s\u00e9 \u00fea\u00f0 l\u00edka me\u00f0 sj\u00e1lfan mig. Hins vegar held \u00e9g a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00fatloka\u00f0 a\u00f0 nota <em>sl\u00e1 met <\/em>\u00ed v\u00edsun til tveggja mismunandi meta \u00ed s\u00f6mu setningu \u2013 \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 segja *<em>Bandar\u00edska sveitin sl\u00f3 n\u00fdtt met og hlj\u00f3p \u00e1 37,67 sek. og sl\u00f3 \u00fear me\u00f0 gamla meti\u00f0 sem var 37,79 sek.<\/em> En hversu langt \u00fearf a\u00f0 vera \u00e1 milli veit \u00e9g ekki \u2013 v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 nota sambandi\u00f0 \u00e1 tvo mismunandi vegu \u00ed tveimur samliggjandi m\u00e1lsgreinum? E\u00f0a \u00ed s\u00f6mu fr\u00e9tt? \u00dev\u00ed ver\u00f0ur a\u00f0 vera \u00f3svara\u00f0 a\u00f0 sinni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir r\u00famum tveimur \u00e1rum var or\u00f0asambandi\u00f0 sl\u00e1 met h\u00e9r nokku\u00f0 til umr\u00e6\u00f0u. \u00dea\u00f0 er v\u00e6ntanlega komi\u00f0 \u00far d\u00f6nsku, sl\u00e5 en rekord, og vir\u00f0ist vera u.\u00fe.b. hundra\u00f0 \u00e1ra gamalt \u00ed \u00edslensku. \u00der\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 er varla h\u00e6gt a\u00f0 segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi komist inn \u00ed or\u00f0ab\u00e6kur \u2013 \u00fea\u00f0 er hvorki undir s\u00f6gninni sl\u00e1 \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5665","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5665"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5666,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5665\/revisions\/5666"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}