{"id":5672,"date":"2023-11-08T16:01:40","date_gmt":"2023-11-08T16:01:40","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5672"},"modified":"2023-11-08T16:01:40","modified_gmt":"2023-11-08T16:01:40","slug":"er-osamraemi-i-mali-i-edli-sinu-vont","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/08\/er-osamraemi-i-mali-i-edli-sinu-vont\/","title":{"rendered":"Er \u201e\u00f3samr\u00e6mi\u201c \u00ed m\u00e1li \u00ed e\u00f0li s\u00ednu vont?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um tvenns konar fleirt\u00f6lu or\u00f0sins <em>Japani<\/em> sag\u00f0i \u00c1rni B\u00f6\u00f0varsson \u00ed b\u00f3kinn <em>\u00cdslenskt m\u00e1lfar<\/em>: \u201eEn \u00fea\u00f0 er illt a\u00f0 rugla saman \u00feessum beygingum og nota til d\u00e6mis <em>Japanar<\/em> \u00ed nefnifalli og svo <em>Japani <\/em>\u00ed \u00feolfalli. Sl\u00edkt bendir til m\u00e1lkenndar sem eftir er a\u00f0 \u00feroska betur.\u201c \u00c9g veit reyndar ekki hvort til er f\u00f3lk sem beygir fleirt\u00f6lumyndir or\u00f0sins <em>Japani <\/em>\u00e1 \u00feennan h\u00e1tt, en mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 hvernig nefnifallsmyndirnar <em>Japanar <\/em>og <em>Japanir <\/em>eru nota\u00f0ar til skiptis \u00ed s\u00f6mu greinum eins og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/07\/albanir-bulgarir-japanir-portugalir\/\">skrifa\u00f0<\/a> um finnst m\u00e9r \u00fea\u00f0 mj\u00f6g l\u00edklegt. En vissulega er \u00fea\u00f0 r\u00e9tt a\u00f0 sl\u00edk beyging v\u00e6ri \u00f3venjuleg \u2013 reglan er a\u00f0 sama s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0 s\u00e9 \u00ed endingum nefnifalls og \u00feolfalls fleirt\u00f6lu \u00ed \u00edslenskum karlkynsnafnor\u00f0um. Vi\u00f0 segjum <em>hest<strong>a<\/strong>r <\/em>um <em>hest<strong>a<\/strong><\/em>, <em>gest<strong>i<\/strong>r <\/em>um <em>gest<strong>i<\/strong><\/em>, <em>nemend<strong>u<\/strong>r <\/em>um <em>nemend<strong>u<\/strong>r<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta er samt ekki algilt. M\u00f6rg karlkynsor\u00f0 me\u00f0 vi\u00f0skeytinu <em>-leik-<\/em> eiga s\u00e9r tv\u00edmyndir, veika og sterka \u2013 <em>sannleiki <\/em>og <em>sannleikur<\/em>, <em>k\u00e6rleiki <\/em>og <em>k\u00e6rleikur<\/em>, <em>biturleiki <\/em>og <em>biturleikur<\/em>, <em>einfaldleiki <\/em>og <em>einfaldleikur<\/em>, o.fl. Veiku og sterku myndirnar beygjast \u00e1 mismunandi h\u00e1tt \u2013 s\u00fa veika endar \u00e1 <em>-a<\/em> \u00ed \u00f6llum aukaf\u00f6llum eint\u00f6lu (<em>sannleiki <\/em>\u2013 <em>sannleika<\/em>), en s\u00fa sterka er endingarlaus \u00ed \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli en f\u00e6r <em>-s<\/em>-endingu \u00ed eignarfalli (<em>sannleikur \u2013 sannleik<\/em> \u2013 <em>sannleiks<\/em>). Og \u00fe\u00f3 \u2013 \u00feetta er vissulega s\u00fa beyging sem b\u00faast m\u00e6tti vi\u00f0 \u00fat fr\u00e1 kerfinu en \u00ed sumum \u00feessara or\u00f0a, a.m.k. <em>sannleiki \/sannleikur<\/em>, blandast \u00feetta venjulega saman \u2013 vi\u00f0 segjum yfirleitt <em>sannleikurinn er sagna bestur<\/em>, en hins vegar <em>seg\u00f0u sannleikann<\/em> og <em>\u00feetta er sannleikanum samkv\u00e6mt<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd fyrsta d\u00e6minu er beygingin sterk en veik \u00ed \u00feeim seinni. \u00dearna blandast sem s\u00e9 saman beyging tveggja or\u00f0a \u2013 e\u00f0a tveggja beygingaflokka, eftir \u00fev\u00ed hvernig vi\u00f0 l\u00edtum \u00e1 \u00feetta \u2013 \u00e1n \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 t\u00f6kum eftir \u00fev\u00ed e\u00f0a \u00fea\u00f0 trufli okkur nokku\u00f0. Hins vegar hlj\u00f3mar \u00fea\u00f0 undarlega a\u00f0 nota veiku beyginguna \u00ed <em>sannleikinn er sagna bestur <\/em>og \u00fe\u00e1 sterku \u00ed <em>seg\u00f0u sannleikinn <\/em>og <em>\u00feetta er sannleiknum samkv\u00e6mt<\/em>. (Svo m\u00e1 b\u00e6ta \u00fev\u00ed vi\u00f0 a\u00f0 sterka myndin er notu\u00f0 \u00ed samsetningum \u2013 <em>sannleiks\u00e1st<\/em>,<em> sannleikskorn<\/em>, ekki *<em>sannleika\u00e1st<\/em>, *<em>sannleikakorn<\/em>.) En \u00ed raun er \u00feessi beyging sem flestum er e\u00f0lileg, <em>sannleik<strong>ur<\/strong> <\/em>um <em>sannleik<strong>a<\/strong><\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>sannleik<strong>ur<\/strong> <\/em>um <em>sannleik <\/em>e\u00f0a <em>sannleik<strong>i<\/strong> <\/em>um <em>sannleik<strong>a<\/strong><\/em>, alveg hli\u00f0st\u00e6\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 beygja <em>Japan<strong>ar<\/strong> <\/em>um <em>Japan<strong>i<\/strong> <\/em>\u2013 e\u00f0a <em>Japan<strong>ir<\/strong> <\/em>um <em>Japan<strong>a<\/strong><\/em>.<\/p>\n<p>Fj\u00f6lm\u00f6rg svipu\u00f0 d\u00e6mi m\u00e1 nefna og \u00e9g hef skrifa\u00f0 um \u00feau sum, <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/22\/unnid-ad-jardgangnagreftri\/\">eins og<\/a> \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 <em>greftri <\/em>og eignarfalli\u00f0 <em>graftrar <\/em>sem \u201e\u00e6tti\u201c a\u00f0 vera <em>grefti <\/em>og <em>graftar<\/em>; eignarfalli\u00f0 <em>jar\u00f0gangna <\/em>sem \u201e\u00e6tti\u201c a\u00f0 vera <em>jar\u00f0ganga<\/em>; <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/14\/kynskiptingar\/\">fleirt\u00f6lumyndirnar<\/a> <em>f\u00e6turnar <\/em>og <em>fingurnar <\/em>sem \u201e\u00e6ttu\u201c a\u00f0 vera <em>f\u00e6turna <\/em>og <em>fingurna<\/em>; o.m.fl. Vissulega ber ekki a\u00f0 gera l\u00edti\u00f0 \u00far reglum m\u00e1lsins \u2013 \u00fe\u00e6r eru ekki s\u00edst mikilv\u00e6gar fyrir b\u00f6rn \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i og au\u00f0velda \u00feeim \u00fea\u00f0 risavaxna verkefni a\u00f0 l\u00e6ra m\u00f3\u00f0urm\u00e1l sitt \u00e1 f\u00e1um \u00e1rum. En \u201e\u00f3regla\u201c eins og h\u00e9r hefur veri\u00f0 til umr\u00e6\u00f0u ber samt alls ekki vott um \u00f3\u00feroska\u00f0a m\u00e1lkennd heldur eru \u00feetta einfaldlega e\u00f0lileg tilbrig\u00f0i \u00ed m\u00e1linu sem s\u00fdna a\u00f0 kerfi\u00f0 er ekki alltaf jafn reglulegt og m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ingum h\u00e6ttir til a\u00f0 halda \u2013 e\u00f0a telja f\u00f3lki tr\u00fa um.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um tvenns konar fleirt\u00f6lu or\u00f0sins Japani sag\u00f0i \u00c1rni B\u00f6\u00f0varsson \u00ed b\u00f3kinn \u00cdslenskt m\u00e1lfar: \u201eEn \u00fea\u00f0 er illt a\u00f0 rugla saman \u00feessum beygingum og nota til d\u00e6mis Japanar \u00ed nefnifalli og svo Japani \u00ed \u00feolfalli. Sl\u00edkt bendir til m\u00e1lkenndar sem eftir er a\u00f0 \u00feroska betur.\u201c \u00c9g veit reyndar ekki hvort til er f\u00f3lk sem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5672","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5673,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5672\/revisions\/5673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}