{"id":5680,"date":"2023-11-10T08:00:16","date_gmt":"2023-11-10T08:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5680"},"modified":"2023-11-10T09:25:03","modified_gmt":"2023-11-10T09:25:03","slug":"morg-husnaedi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/10\/morg-husnaedi\/","title":{"rendered":"M\u00f6rg h\u00fasn\u00e6\u00f0i"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum s\u00e1 \u00e9g a\u00f0 ger\u00f0 var athugasemd vi\u00f0 setninguna \u201eMar\u00eda segist vonast til \u00feess a\u00f0 f\u00e9lagslegu h\u00fasn\u00e6\u00f0i muni fj\u00f6lga \u00e1 komandi misserum\u201c \u00ed <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/innlent\/2023-11-09-urbota-er-thorf-fyrir-fatlad-folk-a-husnaedismarkadi-396114\">fr\u00e9tt<\/a> <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins<\/em> og sagt a\u00f0 h\u00fan st\u00e6\u00f0ist ekki vegna \u00feess a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0i <\/em>v\u00e6ri ekki til \u00ed fleirt\u00f6lu <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/h%C3%BAsn%C3%A6%C3%B0i\">samkv\u00e6mt<\/a> <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em>. \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt en eins og oft hefur veri\u00f0 bent \u00e1 er \u00fea\u00f0 ekki hlutverk <em>B\u00cdN <\/em>a\u00f0 \u00farskur\u00f0a hva\u00f0a or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0myndir s\u00e9u til \u00ed m\u00e1linu. \u00de\u00f3tt tiltekin beygingarmynd komi ekki fyrir \u00fear getur h\u00fan vel veri\u00f0 til, en hefur ekki veri\u00f0 talin n\u00e6gilega algeng e\u00f0a \u00fatbreidd til a\u00f0 taka hana me\u00f0. \u00deannig er \u00fea\u00f0 um fleirt\u00f6lu or\u00f0sins <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0i<\/em> \u2013 en reyndar er or\u00f0i\u00f0 alls ekki \u00ed fleirt\u00f6lu \u00ed umr\u00e6ddri fr\u00e9tt \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 st\u00e6\u00f0i \u00fear <em>f\u00e9lagslegum h\u00fasn\u00e6\u00f0um<\/em>. Athugasemdin var r\u00e9ttm\u00e6t en forsendan r\u00f6ng.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 t\u00e1knar samt ekki a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 komi ekki fyrir \u00ed fleirt\u00f6lu. Vegna \u00feess a\u00f0 myndir nefnifalls og \u00feolfalls eint\u00f6lu og fleirt\u00f6lu \u00e1n greinis falla saman \u2013 eru allar <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0i <\/em>\u2013 er \u00fe\u00f3 ekki hlaupi\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 leita a\u00f0 d\u00e6mum um fleirt\u00f6luna, og ver\u00f0ur a\u00f0 byggja \u00e1 sjaldg\u00e6fari beygingarmyndum \u00fear sem eintala og fleirtala falla ekki saman. Myndin <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0in <\/em>getur a\u00f0eins veri\u00f0 fleirtala \u2013 nefnifall e\u00f0a \u00feolfall me\u00f0 greini. Um \u00fe\u00e1 mynd eru 135 d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi<\/em> 1886: \u201eFyrir hina miklu eptirs\u00f3kn eptir sj\u00e1lfsmennsku ganga sumir einfeldningar a\u00f0 svo h\u00f6r\u00f0um kostum hj\u00e1 \u00feeim, sem leigja \u00feeim h\u00fasn\u00e6\u00f0in, a\u00f0 \u00feeir ekki geta komizt af til lengdar.\u201c St\u00f6ku d\u00e6mi eru svo um \u00feessa mynd alla 20. \u00f6ldina, 1-5 \u00e1 hverjum \u00e1ratug, en fer fj\u00f6lgandi \u00e1 s\u00ed\u00f0asta \u00e1ratug aldarinnar og s\u00e9rstaklega eftir aldam\u00f3t.<\/p>\n<p>Myndin <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0um <\/em>getur ekki veri\u00f0 anna\u00f0 en \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu. Um hana eru 127 d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Reykjav\u00edk <\/em>1907: \u201eH\u00fasn\u00e6\u00f0isskrifstofan Grettisg\u00f6tu 88, Tals\u00edmi 129 hefir miki\u00f0 \u00farval af h\u00fasn\u00e6\u00f0um til leigu fr\u00e1 14. Ma\u00ed n.k.\u201c Einnig eru 17 d\u00e6mi um myndina me\u00f0 greini, <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0unum<\/em>. Um eignarfall fleirt\u00f6lu <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0a <\/em>eru 80 d\u00e6mi, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1926: \u201e\u00fe\u00e1 v\u00e6ri uppsagnarfrestur h\u00fasn\u00e6\u00f0a ekki \u00fatrunninn \u00e1 n\u00e6sta \u00feingi.\u201c Sex d\u00e6mi eru svo um <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0anna <\/em>me\u00f0 greini. \u00dearna er h\u00e1tt \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a hundra\u00f0 d\u00e6ma en \u00fe\u00f3 vantar b\u00e6\u00f0i nefnifall og \u00feolfall \u00e1n greinis sem myndi h\u00e6kka t\u00f6luna um nokkur hundru\u00f0. T.d. eru 23 d\u00e6mi um <em>\u00feessi h\u00fasn\u00e6\u00f0i<\/em>, 7 um <em>\u00f6ll h\u00fasn\u00e6\u00f0i <\/em>og 6 um <em>m\u00f6rg h\u00fasn\u00e6\u00f0i<\/em>. T\u00ed\u00f0ni\u00fer\u00f3un allra \u00feessara mynda er svipu\u00f0 og <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0in<\/em>.<\/p>\n<p><em>Risam\u00e1lheildin <\/em>sta\u00f0festir a\u00f0 notkun fleirt\u00f6lunnar fer mj\u00f6g \u00ed v\u00f6xt. Allar \u00fe\u00e6r beygingarmyndir sem nefndar voru h\u00e9r a\u00f0 framan koma \u00fear fyrir, ekki s\u00ed\u00f0ur \u00ed formlegu m\u00e1li en \u00f3formlegu, og eru talsvert algengari en \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>. Lj\u00f3st er a\u00f0 notkun fleirt\u00f6lunnar sprettur af \u00fe\u00f6rf \u2013 ekkert eitt or\u00f0 getur komi\u00f0 \u00ed sta\u00f0 hennar \u00ed d\u00e6mum eins og \u201eVi\u00f0 erum a\u00f0 tala um svo svakalega m\u00f6rg h\u00fasn\u00e6\u00f0i \u00fear sem komi\u00f0 hefur upp mygla\u201c \u00ed <em>mbl.is<\/em> 2017 e\u00f0a \u201eReykjav\u00edkurborg keypti h\u00fasn\u00e6\u00f0in sem um r\u00e6\u00f0ir og f\u00e6r afhent \u00e1 \u00e1rinu\u201c \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>2019 e\u00f0a \u201eHefur DV sta\u00f0festar heimildir fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 fj\u00f6ldi f\u00f3lks b\u00fdr \u00ed \u00feessum tveim h\u00fasn\u00e6\u00f0um\u201c \u00ed <em>DV <\/em>2020. \u00dearna v\u00e6ri hvorki h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>\u00edb\u00fa\u00f0 <\/em>n\u00e9 <em>h\u00fas <\/em>\u00ed sta\u00f0inn \u2013 merking beggja or\u00f0a er of \u00fer\u00f6ng. \u00c9g s\u00e9 ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0i <\/em>\u00ed fleirt\u00f6lu \u00feegar \u00feess er \u00fe\u00f6rf.<\/p>\n<p>Au\u00f0vita\u00f0 m\u00e1 andm\u00e6la \u00feessu og segja a\u00f0 <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0i <\/em>s\u00e9 ekki teljanlegt og \u00feess vegna s\u00e9 ekki h\u00e6gt a\u00f0 hafa \u00fea\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu \u2013 frekar en <em>hveiti<\/em>, <em>sykur<\/em>, <em>mj\u00f3lk<\/em> o.s.frv. \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 \u00feannig var or\u00f0i\u00f0 nota\u00f0 \u00e1\u00f0ur fyrr og er oftast enn \u2013 \u00fe\u00e1 hefur \u00fea\u00f0 almenna merkingu en ekki s\u00e9rt\u00e6ka. En fleirtalan af <em>h\u00fasn\u00e6\u00f0i <\/em>er g\u00f6mul \u2013 hana er t.d. a\u00f0 finna \u00ed <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/232257\">kv\u00e6\u00f0inu<\/a> \u201ePatrekur fr\u00e6ndi\u201c eftir Stephan G. Stephansson: \u201eEn hringinn \u00ed kring v\u00f3ru h\u00fasn\u00e6\u00f0i st\u00f3r \/ og h\u00e1lendar ekrur og frj\u00f3ar.\u201c \u00ddmis d\u00e6mi \u00f6nnur eru um a\u00f0 or\u00f0 \u00fear sem merkingin hefur v\u00edkka\u00f0 \u00e1 sama h\u00e1tt \u00feannig a\u00f0 n\u00fa er h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00feau \u00ed afmarka\u00f0ri v\u00edsun \u2013 or\u00f0 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/07\/05\/smit\/\">eins og<\/a> <em>smit<\/em>, <em>\u00fej\u00f3nusta<\/em>, <em>keppni<\/em> og \u00fdmis fleiri. Vissulega \u00fearf a\u00f0 venjast \u00feessu og sumum hugnast \u00fea\u00f0 ekki, en \u00ed m\u00f6rgum tilvikum er komin l\u00f6ng hef\u00f0 \u00e1 sl\u00edka merkingarbreytingu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum s\u00e1 \u00e9g a\u00f0 ger\u00f0 var athugasemd vi\u00f0 setninguna \u201eMar\u00eda segist vonast til \u00feess a\u00f0 f\u00e9lagslegu h\u00fasn\u00e6\u00f0i muni fj\u00f6lga \u00e1 komandi misserum\u201c \u00ed fr\u00e9tt R\u00edkis\u00fatvarpsins og sagt a\u00f0 h\u00fan st\u00e6\u00f0ist ekki vegna \u00feess a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 h\u00fasn\u00e6\u00f0i v\u00e6ri ekki til \u00ed fleirt\u00f6lu samkv\u00e6mt Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls. \u00dea\u00f0 er vissulega r\u00e9tt en eins og oft hefur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5680","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5680","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5680"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5680\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5686,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5680\/revisions\/5686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}