{"id":5687,"date":"2023-11-11T08:00:59","date_gmt":"2023-11-11T08:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5687"},"modified":"2023-11-11T09:05:28","modified_gmt":"2023-11-11T09:05:28","slug":"vedurstyggt-folk-og-dagstyggt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/11\/vedurstyggt-folk-og-dagstyggt\/","title":{"rendered":"Ve\u00f0urstyggt f\u00f3lk \u2013 og dagstyggt"},"content":{"rendered":"<p>Um daginn sag\u00f0i h\u00f3pverji \u00ed f\u00e6rslu h\u00e9r: \u201e\u00c9g kalla \u00fe\u00e1 vini m\u00edna \u201eve\u00f0urstygga\u201c sem skirrast vi\u00f0 a\u00f0 fara \u00fat me\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 hlaupa ef \u00feeir heyra \u00ed vindi \u2013 og finnst \u00fea\u00f0 e\u00f0lilegasta m\u00e1l.\u201c En hann b\u00e6tti \u00fev\u00ed vi\u00f0 a\u00f0 \u00feetta or\u00f0 fyndist hvergi \u00ed b\u00f3kum. \u00c9g hef ekki heldur fundi\u00f0 \u00fea\u00f0 en tek undir a\u00f0 <em>ve\u00f0urstyggur<\/em> hlj\u00f3mar e\u00f0lilega og er gagns\u00e6tt. \u00cd framhaldi af \u00feessu f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 sko\u00f0a a\u00f0eins a\u00f0rar samsetningar me\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>-styggur<\/em>. \u00dea\u00f0 or\u00f0 eitt og s\u00e9r er <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fislenskordabok.arnastofnun.is%2Ford%2F40040%3Ffbclid%3DIwAR0rBfX7u1VpRpYoKBHmE8CmYp99mR6dqFaTTCyowcmucFDpi91EsxklLGw&amp;h=AT16j1ZJvuRUzL5nlVTkyaNSI6WUCZiXlsflzaI4fOQearVfhJFKl5iSxc6quUcF434qgwkgwDVj6yZqyCoNWD-rAPcwXizcmrjE9Ahsy9KPj27BHVyphuTIJqkstWtWiw&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3xMVyZh6rhET3HsCG57Qo7KMqhox15cXBTeRRKHRdm7njnD76-dQ39ZPKWDmw270mzkQtpvOMskImrWaMP_m7ZOZ0DfV9g-rdxorcgzsQ6n9BTPtRsMcSSE3EF8AqKGCLa4eeTHSqGRmXRTGhDR3FsxjdvITXN\">sk\u00fdrt<\/a> 'sem f\u00e6list au\u00f0veldlega' (um d\u00fdr) \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og 'sem \u00f3gjarnan l\u00e6tur handsama sig' \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> \u2013 \u00fe\u00e1 merkingu \u00feekki \u00e9g vel s\u00ed\u00f0an \u00e9g var sveitama\u00f0ur. Einnig getur or\u00f0i\u00f0 merkt '\u00f6nugur \u00ed skapi, m\u00f3\u00f0ga\u00f0ur, skapstyggur'. En \u00fdmsar samsetningar sem hafa <em>-styggur <\/em>sem seinni li\u00f0 eru til, flestar \u00fe\u00f3 sjaldg\u00e6far.<\/p>\n<p>Sumar \u00feessara samsetninga eru einungis nota\u00f0ar \u00ed (fornu) sk\u00e1ldam\u00e1li en \u00fe\u00e6r sem eru nota\u00f0ar \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li eru helst <em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/36051?fbclid=IwAR3lNjB_ApZhAZ1oGhMSPUgCrsJNtJA4bW8SlL9EEfAXw1sNkFbOW9hch8A\">skapstyggur<\/a> '<\/em>sem bregst oft vi\u00f0 me\u00f0 rei\u00f0i e\u00f0a ge\u00f0vonsku' og <em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/40509?fbclid=IwAR1dFCs2lY-E5nocc8BX_LwIdKsxmvIokAnsbD28qHmjIFN1uhBFXPfMUqc\">svefnstyggur<\/a> '<\/em>sem vaknar flj\u00f3tt vi\u00f0 minnstu \u00f3kyrr\u00f0 e\u00f0a h\u00e1va\u00f0a'. \u00cd flestum samsetninganna hefur <em>-styggur <\/em>merkinguna \u201afor\u00f0ast\u2018 en merkingartengsl li\u00f0anna eru mismunandi. \u00deannig merkir <em>hlaupstyggur <\/em>(sem n\u00fa er horfi\u00f0 \u00far m\u00e1linu) 'f\u00e6linn og styggur, sem erfitt er a\u00f0 n\u00e1' (um hesta) samkv\u00e6mt <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>en ef vi\u00f0 \u00feekkjum or\u00f0i\u00f0 ekki g\u00e6tum vi\u00f0 eins \u00edmynda\u00f0 okkur a\u00f0 \u00fea\u00f0 merki 'sem for\u00f0ast a\u00f0 hlaupa, latur'. Anna\u00f0 or\u00f0 sem nota\u00f0 er \u00ed svipu\u00f0u hlutverki \u00ed m\u00f6rgum samsetningum er <em>-f\u00e6linn <\/em>\u2013 <em>\u00e1kvar\u00f0anaf\u00e6linn<\/em>, <em>\u00e1h\u00e6ttuf\u00e6linn<\/em>, <em>vatnsf\u00e6linn<\/em> o.s.frv. Reyndar er <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F3195795%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR0wYPh-YzgevswSvctZqKts01Ht0M8eXmC2bMQyFztdlW3WB20m1HxaQ1Q%23page%2Fn18%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT0E4EAxOs908334Dqq1hYpaVpGP5NlQtFkfM1tueaYXSL4wUwBy89MMnGYvE5IZhhPMvPJSRfqL1uIQ50wFSz97t-47snLgF_qCudwae9XADigEk3zt3aY84OiHodmVgg&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3xMVyZh6rhET3HsCG57Qo7KMqhox15cXBTeRRKHRdm7njnD76-dQ39ZPKWDmw270mzkQtpvOMskImrWaMP_m7ZOZ0DfV9g-rdxorcgzsQ6n9BTPtRsMcSSE3EF8AqKGCLa4eeTHSqGRmXRTGhDR3FsxjdvITXN\">til<\/a> or\u00f0i\u00f0 <em>ve\u00f0urf\u00e6lni<\/em>.<\/p>\n<p>Mannsnafni\u00f0 <em>Dagstyggur <\/em>kemur fyrir \u00ed <em>Sturlungu <\/em>og einnig \u00e1 17. \u00f6ld. \u00cd textanum \u201e\u00d3 \u00fe\u00fa\u201c eftir Magn\u00fas Eir\u00edksson <a href=\"https:\/\/glatkistan.com\/2017\/02\/28\/o-thu\/\">segir<\/a>: \u201eDagstyggur aldrei \u00fev\u00ed gleymir \/ a\u00f0 hafa \u00feig elska\u00f0 og kysst.\u201c \u00dearna er \u00f3lj\u00f3st hvort \u00feetta er hugsa\u00f0 sem mannsnafn e\u00f0a l\u00fdsingaror\u00f0 \u2013 mannl\u00fdsing. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2000 er ungur ma\u00f0ur <a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Ftimarit.is%2Fpage%2F1987794%3Fiabr%3Don%26fbclid%3DIwAR0qz2C6mPo3QAjcLD4bQOVXMSPjRfmMyswUsC0zT8l5L38cUNJ2Z51LfyU%23page%2Fn92%2Fmode%2F1up%2F&amp;h=AT0oWEusEoYQA7AsF_lSa8-JBLVS5fb9jdw5VMaUeHgqyYOpVTCWvWPDA8D9J-EkPuV3e1Nq-jsdTZTA08oYIZTe4ooyZHPwDqOiJg2vLt0Y9irqF0bGWSwKpwXuxvYhoQ&amp;__tn__=-UK-R&amp;c%5b0%5d=AT3xMVyZh6rhET3HsCG57Qo7KMqhox15cXBTeRRKHRdm7njnD76-dQ39ZPKWDmw270mzkQtpvOMskImrWaMP_m7ZOZ0DfV9g-rdxorcgzsQ6n9BTPtRsMcSSE3EF8AqKGCLa4eeTHSqGRmXRTGhDR3FsxjdvITXN\">spur\u00f0ur<\/a>: \u201eHver er \u00feinn helsti veikleiki?\u201c og hann svarar: \u201e\u00d3\u00feolinm\u00f3\u00f0ur, dagstyggur (\u00feykir gott a\u00f0 sofa \u00e1 morgnana).\u201c Svigagreinin bendir til \u00feess a\u00f0 ekki s\u00e9 gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00feessi merking s\u00e9 alkunn og \u00feetta er eina \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0a d\u00e6mi\u00f0 sem \u00e9g finn um hana en <em>dagstyggur <\/em>\u00ed \u00feessari merkingu er lipurt og gagns\u00e6tt or\u00f0. \u00dea\u00f0 er um a\u00f0 gera a\u00f0 taka or\u00f0in <em>dagstyggur <\/em>og <em>ve\u00f0urstyggur <\/em>\u00ed notkun \u00ed \u00feeim merkingum sem h\u00e9r hefur veri\u00f0 l\u00fdst og nota <em>-styggur <\/em>\u00ed fleiri or\u00f0 \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 nota alltaf <em>-f\u00e6linn<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Um daginn sag\u00f0i h\u00f3pverji \u00ed f\u00e6rslu h\u00e9r: \u201e\u00c9g kalla \u00fe\u00e1 vini m\u00edna \u201eve\u00f0urstygga\u201c sem skirrast vi\u00f0 a\u00f0 fara \u00fat me\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 hlaupa ef \u00feeir heyra \u00ed vindi \u2013 og finnst \u00fea\u00f0 e\u00f0lilegasta m\u00e1l.\u201c En hann b\u00e6tti \u00fev\u00ed vi\u00f0 a\u00f0 \u00feetta or\u00f0 fyndist hvergi \u00ed b\u00f3kum. \u00c9g hef ekki heldur fundi\u00f0 \u00fea\u00f0 en tek undir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5687","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5687"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5691,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5687\/revisions\/5691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}