{"id":5696,"date":"2023-11-13T08:00:28","date_gmt":"2023-11-13T08:00:28","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5696"},"modified":"2023-11-13T10:23:36","modified_gmt":"2023-11-13T10:23:36","slug":"ad-meika-sens","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/13\/ad-meika-sens\/","title":{"rendered":"A\u00f0 meika sens"},"content":{"rendered":"<p>A\u00f0 undanf\u00f6rnu hefur tvisvar veri\u00f0 spurt h\u00e9r hva\u00f0a or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0asamband v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>meika sens<\/em>. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk amast vi\u00f0 \u00feessu sambandi er vitaskuld s\u00fa a\u00f0 \u00fea\u00f0 er komi\u00f0 \u00far ensku, <em>make sense<\/em>, sem <a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/make-sense\">merkir<\/a> 'to be clear and easy to understand' e\u00f0a 'a\u00f0 vera lj\u00f3st og au\u00f0skili\u00f0'. \u00cd \u00edslensku er \u00feetta oft nota\u00f0 \u00ed merkingunni 'hlj\u00f3ma skynsamlega' en er ekki s\u00ed\u00f0ur nota\u00f0 me\u00f0 neitun \u2013 sambandi\u00f0 <em>meikar ekki <\/em>\/ <em>engan sens<\/em> er a\u00f0 finna \u00ed <em>Slanguror\u00f0ab\u00f3kinni <\/em>fr\u00e1 1982 \u00ed merkingunni 'vera vitleysa, hafa enga \u00fe\u00fd\u00f0ingu\/merkingu'. S\u00f6gnin <em>meika <\/em>er b\u00e6\u00f0i \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/28128\">og<\/a> <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> en merkt \u201e\u00f3formleg\u201c e\u00f0a \u201eslangur\u201c. Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>sens <\/em>er hins vegar \u00ed hvorugri b\u00f3kinni, og ekki sambandi\u00f0 <em>meika sens<\/em>.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn \u00e1 prenti um <em>meika sens <\/em>er \u00ed sk\u00e1ldu\u00f0u samtali \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1971: \u201e\u00deetta \u201emeikar ekki sens\u201c.\u201c Anna\u00f0 d\u00e6mi er \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1979, \u00far texta Kamarorghestanna: \u201e\u00dev\u00ed \u00fe\u00fa ert bara flippa\u00f0 fr\u00edk sem engan meikar sens.\u201c \u00cd <em>Helgarp\u00f3stinum <\/em>1982 er veri\u00f0 a\u00f0 sn\u00faa \u00fat \u00far dagskr\u00e1 \u00fatvarps og sj\u00f3nvarps og \u00fear er einn dagskr\u00e1rli\u00f0ur: \u201e<strong>\u00cdslenskt m\u00e1l.<\/strong> Fr\u00edka\u00f0ur flippari meikar engan sens. J\u00f3n A\u00f0alsteinn J\u00f3nsson flytur.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1984 segir: \u201eT.d. er sk\u00f3lunum kennt um a\u00f0 unglingar vita ekki lengur skil \u00e1 \u201eeinf\u00f6ldum sta\u00f0reyndum\u201c \u00cdslandss\u00f6gunnar en augunum loka\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessar sta\u00f0reyndir \u201emeika ekki sens\u201c \u00ed veruleika unglinganna.\u201c Fleiri d\u00e6mi fr\u00e1 n\u00edunda \u00e1ratugnum hef \u00e9g ekki fundi\u00f0 \u00e1 prenti.<\/p>\n<p>Stundum er amast vi\u00f0 \u00feessu sambandi. J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3655288?iabr=on#page\/n33\/mode\/1up\/\">segir<\/a> t.d. \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2003: \u201eEnsk \u00e1hrif \u00e1 \u00edslensku blasa vi\u00f0 \u00f6llum \u00feeim sem sj\u00e1 og heyra vilja. \u00cd sumum tilvikum er sl\u00edkt g\u00f3ss l\u00edtt laga\u00f0 a\u00f0 \u00edslensku og \u00e6tla m\u00e1 a\u00f0 \u00feeir sem \u00fea\u00f0 nota beiti \u00fev\u00ed sem nokkurs konar slangri. Sem d\u00e6mi \u00feessa m\u00e1 nefna: [\u2026] <em>e-\u00f0 meikar ekki sens<\/em> [\u2026]. Sl\u00edk m\u00e1lbeiting getur ekki talist til fyrirmyndar en h\u00fan a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti meinlaus a\u00f0 \u00e6tla m\u00e1 a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 \u00ed flestum tilvikum einstaklingsbundin, h\u00fan er ekki hluti af vi\u00f0urkenndu m\u00e1lfari.\u201c En \u00feessi pistill er or\u00f0inn \u00e1tj\u00e1n \u00e1ra gamall og notkun <em>meika sens<\/em> hefur margfaldast \u00e1 \u00feeim t\u00edma. T\u00ed\u00f0ni sambandsins s\u00fdnir a\u00f0 \u00fea\u00f0 er or\u00f0i\u00f0 hluti af e\u00f0lilegu m\u00e1li margra og notkunin ekki einstaklingsbundin, heldur almenn.<\/p>\n<p>D\u00e6mum um sambandi\u00f0 <em>meika sens<\/em> hefur sm\u00e1tt og sm\u00e1tt fari\u00f0 fj\u00f6lgandi s\u00ed\u00f0an \u00e1 s\u00ed\u00f0asta \u00e1ratug 20. aldar og \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur mj\u00f6g algengt \u00e1 \u00feessari \u00f6ld. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru h\u00e1tt \u00e1 t\u00f3lfta \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um \u00fea\u00f0, vissulega langflest \u00far \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i samf\u00e9lagsmi\u00f0la en \u00fe\u00f3 yfir fimm hundru\u00f0 \u00far formlegra m\u00e1li. \u00de\u00f3tt sambandi\u00f0 s\u00e9 vissulega \u00e6tta\u00f0 \u00far ensku fellur \u00fea\u00f0 \u00e1g\u00e6tlega a\u00f0 \u00edslensku \u2013 s\u00f6gnin <em>meika <\/em>er hli\u00f0st\u00e6\u00f0 t.d. <em>reika<\/em>. \u00dea\u00f0 er kannski ekki alveg eins lj\u00f3st a\u00f0 nafnor\u00f0i\u00f0 <em>sens <\/em>falli fullkomlega inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 \u2013 vi\u00f0 h\u00f6fum vissulega hvorugkynsor\u00f0 eins og <em>glens <\/em>og <em>skens<\/em>, en <em>sens <\/em>er alltaf haft \u00ed karlkyni eins og s\u00e9st \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 sagt er <em>meika engan <\/em>\/ <em>einhvern sens<\/em>, ekki *<em>ekkert <\/em>\/ <em>eitthvert sens<\/em>. \u00de\u00f3 m\u00e1 bera \u00feetta saman vi\u00f0 <em>s\u00e9ns<\/em>, sem vitanlega er t\u00f6kuor\u00f0 l\u00edka.<\/p>\n<p>Vitanlega er <em>meika sens<\/em> l\u00f6ngu or\u00f0i\u00f0 g\u00f3\u00f0 og gild \u00edslenska \u00fe\u00f3tt ekkert s\u00e9 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 leita annarra sambanda \u00ed sta\u00f0inn, en \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess hva\u00f0 sambandi\u00f0 hefur n\u00e1\u00f0 mikilli \u00fatbrei\u00f0slu hl\u00fdtur a\u00f0 vera s\u00fa a\u00f0 \u00fea\u00f0 svarar einhverri \u00fe\u00f6rf. \u00deetta kemur vel fram \u00ed <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4279125?iabr=on#page\/n21\/mode\/1up\">samtali<\/a> Hugleiks Dagssonar og J\u00f3h\u00f6nnu Kristj\u00f3nsd\u00f3ttur \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2009. <strong>Hugleikur<\/strong>: \u201e\u00c9g stend mig oft a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 finna ekki \u00edslenskt or\u00f0asamband yfir hlutina. Til d\u00e6mis \u00feegar manni finnst eitthva\u00f0 meika sens. \u00c9g bara finn ekki ekki \u00edslenska or\u00f0asambandi\u00f0 yfir \u00fea\u00f0.\u201c <strong>J\u00f3hanna<\/strong>: \u201eJ\u00e1, \u00fea\u00f0 meikar alveg sens. Ekki kem \u00e9g \u00fev\u00ed fyrir mig hvert \u00edslenska or\u00f0asambandi\u00f0 yfir \u00fea\u00f0 er.\u201c <strong>Hugleikur<\/strong>: \u201eVi\u00f0 erum \u00fe\u00e1 kannski ekki me\u00f0 meika sens \u00ed or\u00f0afor\u00f0anum okkar, \u00cdslendingar. \u00dea\u00f0 \u00fatsk\u00fdrir alveg rosalega margt.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u00f0 undanf\u00f6rnu hefur tvisvar veri\u00f0 spurt h\u00e9r hva\u00f0a or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0asamband v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00ed sta\u00f0inn fyrir meika sens. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk amast vi\u00f0 \u00feessu sambandi er vitaskuld s\u00fa a\u00f0 \u00fea\u00f0 er komi\u00f0 \u00far ensku, make sense, sem merkir 'to be clear and easy to understand' e\u00f0a 'a\u00f0 vera lj\u00f3st og au\u00f0skili\u00f0'. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5696","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5696"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5701,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5696\/revisions\/5701"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}