{"id":5755,"date":"2023-11-25T13:14:10","date_gmt":"2023-11-25T13:14:10","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5755"},"modified":"2023-11-25T13:14:10","modified_gmt":"2023-11-25T13:14:10","slug":"tilhaefulaus-aras","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/25\/tilhaefulaus-aras\/","title":{"rendered":"Tilh\u00e6fulaus \u00e1r\u00e1s"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd sj\u00f3nvarpsfr\u00e9ttum \u00ed g\u00e6r var sagt fr\u00e1 \u201etilh\u00e6fulausri \u00e1r\u00e1s\u201c \u00e1 f\u00f3lk \u00ed Dublin. \u00deetta var teki\u00f0 upp \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum og sagt: \u201eMeiningin \u00e1tti sj\u00e1lfsagt a\u00f0 vera a\u00f0 \u00e1r\u00e1sin hef\u00f0i veri\u00f0 tilefnislaus.\u201c \u00dea\u00f0 er alveg r\u00e9tt a\u00f0 venja er a\u00f0 nota l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>tilefnislaus <\/em>fremur en <em>tilh\u00e6fulaus <\/em>\u00ed \u00feessu samhengi. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/41578\">fyrrnefnda<\/a> or\u00f0i\u00f0 sk\u00fdrt '\u00e1n tilefnis' en \u00fea\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/41642\">s\u00ed\u00f0arnefnda<\/a> 'sem byggir ekki \u00e1 sta\u00f0reyndum, \u00e1 ekki vi\u00f0 r\u00f6k a\u00f0 sty\u00f0jast'. \u00cd raun og veru m\u00e1 \u00fev\u00ed segja a\u00f0 merkingarkjarni beggja or\u00f0anna s\u00e9 s\u00e1 sami, \u00fe.e. \u00fea\u00f0 eru ekki forsendur fyrir \u00fev\u00ed sem um er r\u00e6tt. Munurinn er s\u00e1 a\u00f0 <em>tilh\u00e6fulaus <\/em>v\u00edsar einungis til m\u00e1llegra forsendna \u2013 or\u00f0r\u00f3ms, fr\u00e1sagna, fullyr\u00f0inga o.s.frv. \u2013 en merkingin \u00ed <em>tilefnislaus <\/em>er mun v\u00ed\u00f0ari.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekki n\u00fdtt a\u00f0 \u00feessum or\u00f0um s\u00e9 blanda\u00f0 saman, einkum \u00feannig a\u00f0 <em>tilh\u00e6fulaus <\/em>s\u00e9 nota\u00f0 \u00ed sta\u00f0 <em>tilefnislaus<\/em>. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um <em>tilh\u00e6fulausa \u00e1r\u00e1s <\/em>er \u00ed <em>Austra <\/em>\u00e1ri\u00f0 1900: \u201e\u00fe\u00e1 er m\u00e9r skylt a\u00f0 benda \u00fe\u00e9r \u00e1, a\u00f0 sl\u00edk tilh\u00e6fulaus \u00e1r\u00e1s \u00e1 tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 manna er algj\u00f6r \u00f3h\u00e6fa.\u201c Alls eru um 60 d\u00e6mi um <em>tilh\u00e6fulausa \u00e1r\u00e1s <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, flest fr\u00e1 \u00fev\u00ed eftir 1970 og einkum eftir 1990. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru d\u00e6min um 70, b\u00e6\u00f0i \u00far formlegu og \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i. \u00deessi notkun or\u00f0sins fer \u00fev\u00ed greinilega \u00ed v\u00f6xt. Aftur \u00e1 m\u00f3ti er sjaldg\u00e6ft a\u00f0 <em>tilefnislaus <\/em>s\u00e9 nota\u00f0 \u00fear sem hef\u00f0 er fyrir <em>tilh\u00e6fulaus <\/em>\u00fe\u00f3tt finna megi f\u00e1ein d\u00e6mi eins og \u201eVi\u00f0 skiljum ekki hva\u00f0 liggur a\u00f0 baki svona fr\u00e9ttamennsku, \u00fear sem um algerlega tilefnislausa s\u00f6gu er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a\u201c \u00ed <em>Mj\u00f6lni <\/em>1983.<\/p>\n<p>Auk merkingarl\u00edkindanna sem \u00e1\u00f0ur eru nefnd eru vitaskuld mikil or\u00f0fr\u00e6\u00f0ileg og hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ileg l\u00edkindi me\u00f0 or\u00f0unum <em>tilh\u00e6fulaus <\/em>og <em>tilefnislaus<\/em> og \u00fev\u00ed \u00fearf \u00feessi bl\u00f6ndun ekki a\u00f0 koma \u00e1 \u00f3vart, enda hefur \u00fe\u00f3tt \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/69961\">vara vi\u00f0<\/a> henni \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em>\u00fear sem segir: \u201eOr\u00f0i\u00f0 <strong>tilh\u00e6fulaus<\/strong> merkir: alveg loginn, sem enginn sannleikskjarni er \u00ed (\u00cdslensk or\u00f0ab\u00f3k). Athuga a\u00f0 rugla ekki saman vi\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>tilefnislaus<\/em> sem merkir: \u00e1st\u00e6\u00f0ulaus.\u201c Eins og h\u00e9r hefur komi\u00f0 fram er notkun <em>tilh\u00e6fulaus <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>tilefnislaus <\/em>g\u00f6mul \u00ed m\u00e1linu \u00fe\u00f3tt h\u00fan hafi aldrei veri\u00f0 algeng. H\u00fan vir\u00f0ist \u00fe\u00f3 fara vaxandi en er varla or\u00f0in svo algeng a\u00f0 r\u00e9tt s\u00e9 a\u00f0 l\u00edta \u00e1 hana sem m\u00e1lvenju. \u00deess vegna er r\u00e9tt a\u00f0 m\u00e6la me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lnotendur haldi sig vi\u00f0 hef\u00f0bundinn greinarmun or\u00f0anna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd sj\u00f3nvarpsfr\u00e9ttum \u00ed g\u00e6r var sagt fr\u00e1 \u201etilh\u00e6fulausri \u00e1r\u00e1s\u201c \u00e1 f\u00f3lk \u00ed Dublin. \u00deetta var teki\u00f0 upp \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum og sagt: \u201eMeiningin \u00e1tti sj\u00e1lfsagt a\u00f0 vera a\u00f0 \u00e1r\u00e1sin hef\u00f0i veri\u00f0 tilefnislaus.\u201c \u00dea\u00f0 er alveg r\u00e9tt a\u00f0 venja er a\u00f0 nota l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 tilefnislaus fremur en tilh\u00e6fulaus \u00ed \u00feessu samhengi. \u00cd \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k er fyrrnefnda or\u00f0i\u00f0 sk\u00fdrt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5755","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5755"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5755\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5756,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5755\/revisions\/5756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}