{"id":5764,"date":"2023-11-28T10:56:58","date_gmt":"2023-11-28T10:56:58","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5764"},"modified":"2023-11-28T10:56:58","modified_gmt":"2023-11-28T10:56:58","slug":"frosid-typpi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/28\/frosid-typpi\/","title":{"rendered":"Frosi\u00f0 typpi"},"content":{"rendered":"<p>Ein helsta h\u00e6ttan sem \u00fe\u00fd\u00f0endur \u00feurfa a\u00f0 varast eru svokalla\u00f0ir <strong><em>falsvinir<\/em> <\/strong>(<em>false friends<\/em> \u00e1 ensku, <em>faux amis<\/em> \u00e1 fr\u00f6nsku) \u2013 falsvinur er \u201eor\u00f0 sem hefur a\u00f0ra merkingu \u00ed erlendu m\u00e1li en b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 merkingu sams konar or\u00f0s \u00ed \u00f6\u00f0ru m\u00e1li\u201c eins og segir \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00de\u00fd\u00f0ingarvillur sem rekja m\u00e1 til falsvina sj\u00e1st stundum \u00ed erlendum fr\u00e9ttum fj\u00f6lmi\u00f0la \u2013 \u00fear er f\u00f3lk sem er ekki endilega vanir \u00fe\u00fd\u00f0endur a\u00f0 vinna undir t\u00edmapressu og \u00fe\u00e1 er h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 gripi\u00f0 s\u00e9 til or\u00f0a sem svipar til or\u00f0anna \u00ed frumtextanum \u00e1n \u00feess a\u00f0 huga\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 merkingin g\u00e6ti veri\u00f0 \u00f6nnur. Eitt sl\u00edkt <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20232495270d\/-typpid-a-mer-er-frosid-\">d\u00e6mi<\/a> s\u00e1 \u00e9g \u00e1 vefmi\u00f0li \u00ed dag: \u201eTyppi\u00f0 \u00e1 m\u00e9r er frosi\u00f0 [\u2026]. \u00c9g \u00feurfti a\u00f0 liggja inni \u00ed hitakompunni \u00ed t\u00edu m\u00edn\u00fatur til \u00feess a\u00f0 hita \u00fea\u00f0. \u00deetta er \u00f3tr\u00falega vont.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd fr\u00e9ttinni er vitna\u00f0 \u00ed s\u00e6nska bla\u00f0i\u00f0 <em>Expressen <\/em>\u00fear sem <a href=\"https:\/\/www.expressen.se\/sport\/langdskidor\/calle-halfvarsson-forfros-sitt-konsorgan\/\">segir<\/a>: \u201eDen svenske skidstj\u00e4rnan f\u00f6rfr\u00f6s sitt k\u00f6nsorgan.\u201c \u00deetta d\u00e6mi er ekki \u00fea\u00f0 fyrsta af \u00feessu tagi \u2013 \u00ed fyrra s\u00e1 \u00e9g <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20222225236d\/typpi-skidagarps-fraus-i-annad-sinn-a-einu-ari-einn-versti-sarsauki-sem-eg-hef-fundid-\">fyrirs\u00f6gnina<\/a> \u201eTyppi sk\u00ed\u00f0agarps fraus \u00ed anna\u00f0 sinn \u00e1 einu \u00e1ri\u201c. \u00dear er vitna\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/twitter.com\/XCSwarriors\/status\/1495062048803373063\">f\u00e6rslu<\/a> \u00e1 <em>Twitter <\/em>\u00fear sem segir: \u201eFinnish skier's penis froze in the middle of the competition.\u201c En \u00ed b\u00e1\u00f0um tilvikum eru \u00fea\u00f0 falsvinir sem hafa leitt \u00fe\u00fd\u00f0endur fr\u00e9ttanna \u00e1 villig\u00f6tur. Or\u00f0i\u00f0 <em>frosi\u00f0 <\/em>er hvorugkyn l\u00fdsingarh\u00e1ttar \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar af s\u00f6gninni <em>frj\u00f3sa <\/em>sem merkir 'k\u00f3lna ni\u00f0ur fyrir frostmark' \u2013 'har\u00f0na af v\u00f6ldum frosts og kulda, breytast \u00ed \u00eds' <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/13691\">segir<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. Ef einhver l\u00edkamshluti <em>fr\u00fds<\/em> dugir ekki a\u00f0 hita hann upp \u2013 honum ver\u00f0ur ekki bjarga\u00f0, hann er kalinn og st\u00f3rskemmdur e\u00f0a dau\u00f0ur.<\/p>\n<p>Falsvinirnir sem um r\u00e6\u00f0ir eru s\u00e6nska s\u00f6gnin <em>f\u00f6rfrysa <\/em>og enski l\u00fdsingarh\u00e1tturinn <em>frozen<\/em> sem vissulega eru af sama uppruna og <em>frj\u00f3sa <\/em>og <em>frosinn <\/em>\u00e1 \u00edslensku. En s\u00f6gnin <em>f\u00f6rfrysa <\/em>merkir \u00fe\u00f3 ekki 'frj\u00f3sa' \u00ed \u00feessu samhengi, <a href=\"https:\/\/svenska.se\/tre\/?sok=f%C3%B6rfrysa&amp;pz=1\">heldur<\/a> \u201eom person l. djur (\u00e4v. om kroppsdel): i h\u00f6gre grad f\u00f6rlora kroppsv\u00e4rmen p\u00e5 grund av kyla, bliva f\u00f6rd\u00e4rvad l. skadad av k\u00f6ld\u201c \u2013 \u00fe.e. 'um f\u00f3lk e\u00f0a d\u00fdr (einnig um l\u00edkamshluta): a\u00f0 glata l\u00edkamshitanum a\u00f0 verulegu leyti vegna k\u00e6lingar, ey\u00f0ileggjast e\u00f0a ska\u00f0ast af kulda'. Enski l\u00fdsingarh\u00e1tturinn <em>frozen <\/em><a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/frozen\">merkir<\/a> ekki heldur sama og <em>frosinn <\/em>\u00feegar hann er nota\u00f0ur um f\u00f3lk: \u201eIf a person, or a part of their body is frozen, they are, or it is, very cold\u201c \u2013 \u00fe.e., \u201a'ef mannvera e\u00f0a hluti l\u00edkama hennar er <em>frozen <\/em>er h\u00fan e\u00f0a hann mj\u00f6g k\u00f6ld'.<\/p>\n<p>\u00c9g hef tala\u00f0 h\u00e9r eins og \u00fea\u00f0 s\u00e9u \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0ar villur a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a <em>f\u00f6rfrysa<\/em> sem <em>frj\u00f3sa <\/em>og <em>frozen <\/em>sem <em>frosinn<\/em> \u2013 mist\u00f6k sem \u00fe\u00fd\u00f0endur fr\u00e9ttanna hafi gert vegna \u00feess a\u00f0 \u00feeir hafi ekki kynnt s\u00e9r merkingu erlendu or\u00f0anna heldur gefi\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 \u00feau merktu \u00fea\u00f0 sama og samsvarandi \u00edslensk or\u00f0. En annar m\u00f6guleiki er reyndar s\u00e1 a\u00f0 merking or\u00f0anna \u00ed \u00edslensku s\u00e9 a\u00f0 breytast (v\u00e6ntanlega \u00fe\u00e1 fyrir \u00e1hrif fr\u00e1 ensku) \u2013 a\u00f0 <em>frj\u00f3sa <\/em>og <em>frosinn <\/em>hafi ekki endilega \u00fe\u00e1 merkingu n\u00faor\u00f0i\u00f0 a\u00f0 'k\u00f3lna ni\u00f0ur fyrir frostmark', heldur geti merkt 'ver\u00f0a mj\u00f6g kalt' \u00ed m\u00e1li sumra. \u00cd \u00fev\u00ed tilviki g\u00e6tu \u00fe\u00fd\u00f0endurnir hafa veri\u00f0 a\u00f0 nota or\u00f0in \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 eigin skilning \u00e1 \u00feeim. \u00dea\u00f0 er annars konar fr\u00e1vik fr\u00e1 hef\u00f0bundnu m\u00e1li en beinar \u00fe\u00fd\u00f0ingarvillur \u2013 en kannski ekki endilega betra.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ein helsta h\u00e6ttan sem \u00fe\u00fd\u00f0endur \u00feurfa a\u00f0 varast eru svokalla\u00f0ir falsvinir (false friends \u00e1 ensku, faux amis \u00e1 fr\u00f6nsku) \u2013 falsvinur er \u201eor\u00f0 sem hefur a\u00f0ra merkingu \u00ed erlendu m\u00e1li en b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 merkingu sams konar or\u00f0s \u00ed \u00f6\u00f0ru m\u00e1li\u201c eins og segir \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k. \u00de\u00fd\u00f0ingarvillur sem rekja m\u00e1 til falsvina [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5764","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5764","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5764"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5764\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5765,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5764\/revisions\/5765"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}