{"id":5812,"date":"2023-12-05T12:54:22","date_gmt":"2023-12-05T12:54:22","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5812"},"modified":"2023-12-05T14:21:20","modified_gmt":"2023-12-05T14:21:20","slug":"kolsvort-pisa-skyrsla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/12\/05\/kolsvort-pisa-skyrsla\/","title":{"rendered":"Kolsv\u00f6rt PISA-sk\u00fdrsla"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/mms.is\/sites\/mms.is\/files\/pisa_2022_helsta_island.pdf\">sk\u00fdrslu<\/a> um ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur PISA-pr\u00f3fsins 2022 s\u00e9st a\u00f0 frammista\u00f0a \u00edslenskra nemenda dalar b\u00e6\u00f0i \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 \u00f6nnur l\u00f6nd og fyrri pr\u00f3f: \u00a0\u201eFrammista\u00f0a \u00edslenskra nemenda \u00ed PISA 2022 var undir me\u00f0altali OECD-r\u00edkja og undir me\u00f0alframmist\u00f6\u00f0u jafnaldra \u00feeirra \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndunum \u00e1 \u00f6llum \u00feremur svi\u00f0um PISA [\u2026]. Frammista\u00f0a \u00edslenskra nemenda hefur dala\u00f0 fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed s\u00ed\u00f0ustu fyrirl\u00f6gn \u00e1ri\u00f0 2018 \u00e1 PISA svi\u00f0unum \u00feremur um sem nemur \u00e1 bilinu 28\u201338 PISA-stigum [...]. Frammista\u00f0a dala\u00f0i einnig \u00e1 sama t\u00edmabili \u00ed m\u00f6rgum \u00fe\u00e1ttt\u00f6kul\u00f6ndum \u00ed st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0il\u00e6si og lesskilningi [...]. L\u00e6kkunin h\u00e9r \u00e1 landi var engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur nokku\u00f0 mikil \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 \u00f6nnur l\u00f6nd, s\u00e9rstaklega \u00ed lesskilningi (38 stig) og \u00ed l\u00e6si \u00e1 n\u00e1tt\u00faruv\u00edsindi (28 stig) [...].\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er athyglisvert a\u00f0 \u00edslenskir unglingar skuli standa jafn\u00f6ldrum s\u00ednum \u00ed \u00f6\u00f0rum OECD-r\u00edkjum a\u00f0 baki \u00e1 \u00f6llum \u00feremur svi\u00f0um. \u00c9g er nokku\u00f0 viss um a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed er s\u00fa sama \u2013 \u00f3fulln\u00e6gjandi lesskilningur. PISA-pr\u00f3fin \u00ed n\u00e1tt\u00farufr\u00e6\u00f0i og st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i byggjast fyrst og fremst upp \u00e1 texta og nemendur sem ekki hafa n\u00e6gilega g\u00f3\u00f0an lesskilning koma \u00fev\u00ed ekki vel \u00fat \u00e1 \u00feeim \u2013 skilja e.t.v. ekki um hva\u00f0 er veri\u00f0 a\u00f0 bi\u00f0ja \u00fe\u00f3tt \u00feeir viti \u00ed raun og veru svari\u00f0. V\u00e6gi lesskilnings er sennilega minna \u00ed st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ipr\u00f3finu en \u00ed n\u00e1tt\u00farufr\u00e6\u00f0i og \u00fev\u00ed koma \u00edslenskir unglingar sk\u00e1r \u00fat \u00fear. \u00cdslensk \u00fe\u00fd\u00f0ing PISA-pr\u00f3fanna hefur reyndar ekki alltaf veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/01\/16\/pisa-2020\/\">n\u00f3gu g\u00f3\u00f0<\/a> og \u00fev\u00ed m\u00e1 setja spurningarmerki vi\u00f0 samanbur\u00f0 vi\u00f0 \u00f6nnur l\u00f6nd, en samanbur\u00f0ur vi\u00f0 fyrri pr\u00f3f er samt gildur.<\/p>\n<p>Fyrir fj\u00f3rum \u00e1rum <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/01\/16\/pisa-2020\/\">skrifa\u00f0i<\/a> \u00e9g: \u201e\u00der\u00e1tt fyrir a\u00f0 hafa miklar efasemdir um markt\u00e6kni \u00edslenska PISA-pr\u00f3fsins finnst m\u00e9r ekki \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 draga \u00ed efa a\u00f0 lesskilningi \u00edslenskra ungmenna fari hrakandi, en \u00e9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 endurspegli fyrst og fremst\u00a0<a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/12\/04\/pisa\/\">veikari st\u00f6\u00f0u \u00edslenskunnar<\/a>\u00a0\u00ed m\u00e1lsamf\u00e9laginu \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum en \u00e1\u00f0ur \u2013 sem \u00fdmsar v\u00edsbendingar eru um.\u00a0\u00dea\u00f0 hefur margsinnis veri\u00f0\u00a0<a href=\"http:\/\/notendur.hi.is\/eirikur\/skirnir.pdf\">bent \u00e1<\/a>\u00a0hvernig samf\u00e9lags- og t\u00e6knibreytingar hafa \u00ferengt a\u00f0 \u00edslenskunni undanfarinn \u00e1ratug. B\u00f6rn og unglingar eru \u00ed miklu meiri tengslum en \u00e1\u00f0ur vi\u00f0 enskan m\u00e1lheim og lesa minna \u00e1 \u00edslensku. \u00dea\u00f0 getur leitt til \u00feess a\u00f0 \u00feau tileinki s\u00e9r ekki \u00fdmis or\u00f0 og setningager\u00f0ir sem eru forsenda \u00feess a\u00f0 skilja fj\u00f6lbreytta texta til hl\u00edtar. \u00der\u00f3unin \u00e6tti \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 koma \u00e1 \u00f3vart [\u2026].\u201c<\/p>\n<p>\u00c1st\u00e6\u00f0urnar fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenskir unglingar standa sig ekki betur \u00e1 PISA-pr\u00f3finu geta au\u00f0vita\u00f0 veri\u00f0 \u00fdmsar en \u00e9g held a\u00f0 tv\u00e6r skipti mestu m\u00e1li. Annars vegar er \u00e9g hr\u00e6ddur um a\u00f0 m\u00e1lsni\u00f0 pr\u00f3fanna og or\u00f0aval s\u00e9 ekki r\u00e9tt \u2013 textinn s\u00e9 einfaldlega of \u00feungur mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem h\u00e6gt er a\u00f0 \u00e6tlast til a\u00f0 unglingar \u00e1 \u00feessum aldri r\u00e1\u00f0i vi\u00f0. \u00c9g hef ekki s\u00e9\u00f0 s\u00ed\u00f0ustu pr\u00f3f og get \u00fev\u00ed ekkert fullyrt um \u00feetta, en mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 athugun m\u00edna \u00e1 fyrri PISA-pr\u00f3fum sem \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/01\/16\/pisa-2020\/\">skrifa\u00f0<\/a> um finnst m\u00e9r \u00feetta ekki \u00f3l\u00edklegt. En hins vegar er svo tr\u00falegt a\u00f0 or\u00f0afor\u00f0i \u00edslenskra unglinga s\u00e9 einfaldlega minni en hann \u00e6tti og \u00feyrfti a\u00f0 vera, ekki s\u00edst vegna langdvala \u00ed enskum m\u00e1lheimi. \u00deetta er \u00fe\u00f3 ekki \u00fea\u00f0 eina sem \u00e1st\u00e6\u00f0a er til a\u00f0 hafa \u00e1hyggjur af \u2013 anna\u00f0 er ekki s\u00ed\u00f0ur skuggalegt:<\/p>\n<p>\u201eSk\u00fdr merki eru um aukningu \u00ed \u00f3j\u00f6fnu\u00f0i \u00ed n\u00e1ms\u00e1rangri nemenda \u00ed PISA \u00e1 \u00cdslandi, \u00fat fr\u00e1 f\u00e9lags- og efnahagslegum bakgrunni nemenda, s\u00e9rstaklega \u00ed lesskilningi. [...] \u00deegar \u00f3j\u00f6fnu\u00f0ur \u00ed n\u00e1ms\u00e1rangri eykst yfir t\u00edma m\u00e1 segja a\u00f0 frammista\u00f0a s\u00e9 \u00ed meira m\u00e6li h\u00e1\u00f0 f\u00e9lags- og efnahagslegri st\u00f6\u00f0u foreldra nemenda en \u00e1\u00f0ur. Aflei\u00f0ingar af \u00fev\u00ed geta birst \u00e1 \u00f6\u00f0rum svi\u00f0um samf\u00e9lagsins og eru merki um aukinn st\u00e9ttamun \u00ed t\u00e6kif\u00e6rum til menntunar og starfa \u00ed framt\u00ed\u00f0inni. Sl\u00edkt getur einnig veri\u00f0 merki um minnkandi f\u00e9lagslegan hreyfanleika \u00ed samf\u00e9laginu \u00fear sem t\u00e6kif\u00e6ri barna ver\u00f0a \u00ed meira m\u00e6li h\u00e1\u00f0 \u00feeim a\u00f0st\u00e6\u00f0um sem \u00feau f\u00e6\u00f0ast inn \u00ed m.t.t. efnahagslegra a\u00f0st\u00e6\u00f0na foreldra og f\u00e9lagslegu st\u00f6\u00f0u \u00feeirra \u00ed lagskiptu samf\u00e9lagi.\u201c<\/p>\n<p>\u00dearna er a\u00f0 koma \u00ed lj\u00f3s \u00fea\u00f0 sem \u00e9g hef lengi haft \u00e1hyggjur af \u2013 st\u00f3raukin <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/02\/04\/kjarabaratta-er-malraekt\/\">m\u00e1lfarsleg st\u00e9ttaskipting<\/a>. \u00dea\u00f0 er h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 b\u00f6rn f\u00f3lks me\u00f0 l\u00e1gar tekjur og litla menntun, a\u00f0 ekki s\u00e9 tala\u00f0 um b\u00f6rn f\u00f3lks af erlendum uppruna, n\u00e1i ekki n\u00e6gilegu valdi \u00e1 tungum\u00e1linu og sitji eftir \u2013 detti \u00fat \u00far sk\u00f3la og eigi s\u00e9r ekki vi\u00f0reisnar von. \u00deau ver\u00f0a f\u00f6st \u00ed l\u00e1glaunast\u00f6rfum og barna \u00feeirra, \u00feegar \u00fear a\u00f0 kemur, b\u00ed\u00f0a s\u00f6mu \u00f6rl\u00f6g. \u00dea\u00f0 \u00e6tti ekki a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 fara m\u00f6rgum or\u00f0um um hversu h\u00e6ttuleg \u00feessi \u00fer\u00f3un er \u2013 au\u00f0vita\u00f0 fyrir f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft, en ekki s\u00ed\u00f0ur fyrir samf\u00e9lagi\u00f0. \u00deetta er \u00e1v\u00edsun \u00e1 st\u00f3rkostleg vandr\u00e6\u00f0i \u00ed framt\u00ed\u00f0inni, og \u00fev\u00ed mi\u00f0ur ver\u00f0ur ekki s\u00e9\u00f0 a\u00f0 veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 taka \u00e1 \u00feessu. N\u00fd <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/pdf\/154\/s\/0582.pdf\">a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun<\/a> um eflingu \u00edslenskrar tungu gerir \u00fea\u00f0 a.m.k. ekki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd sk\u00fdrslu um ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur PISA-pr\u00f3fsins 2022 s\u00e9st a\u00f0 frammista\u00f0a \u00edslenskra nemenda dalar b\u00e6\u00f0i \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 \u00f6nnur l\u00f6nd og fyrri pr\u00f3f: \u00a0\u201eFrammista\u00f0a \u00edslenskra nemenda \u00ed PISA 2022 var undir me\u00f0altali OECD-r\u00edkja og undir me\u00f0alframmist\u00f6\u00f0u jafnaldra \u00feeirra \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndunum \u00e1 \u00f6llum \u00feremur svi\u00f0um PISA [\u2026]. Frammista\u00f0a \u00edslenskra nemenda hefur dala\u00f0 fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed s\u00ed\u00f0ustu fyrirl\u00f6gn \u00e1ri\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5812","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5812"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5812\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5814,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5812\/revisions\/5814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}