{"id":5818,"date":"2023-12-07T10:57:35","date_gmt":"2023-12-07T10:57:35","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5818"},"modified":"2023-12-07T21:55:58","modified_gmt":"2023-12-07T21:55:58","slug":"eflum-leikskolana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/12\/07\/eflum-leikskolana\/","title":{"rendered":"Eflum leiksk\u00f3lana!"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g get ekki stillt mig um a\u00f0 halda \u00e1fram me\u00f0 umr\u00e6\u00f0u um PISA-pr\u00f3fi\u00f0. \u00c9g hef nefnt \u2013 og er ekki einn um \u00fea\u00f0 \u2013 a\u00f0 grundv\u00f6llur m\u00e1l\u00feroskans s\u00e9 lag\u00f0ur \u00e1 heimilunum, \u00e1 fyrstu m\u00e1nu\u00f0um og \u00e1rum barna, og \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00e1 \u00e1byrg\u00f0 foreldra a\u00f0 leggja \u00feennan grunn. \u00cd umr\u00e6\u00f0um hefur veri\u00f0 nefnt a\u00f0 sumir foreldrar standi \u00fear illa a\u00f0 v\u00edgi \u2013 m.a. innflytjendur og f\u00f3lk sem \u00fearf a\u00f0 vinna langan vinnudag vegna l\u00e1gra launa, mikils h\u00fasn\u00e6\u00f0iskostna\u00f0ar o.fl. \u00deessir foreldrar eigi \u00feess ekki kost, hversu miki\u00f0 sem \u00feau vildu, a\u00f0 sinna b\u00f6rnum s\u00ednum n\u00e6gilega vel a\u00f0 \u00feessu leyti. \u00dear ver\u00f0ur samf\u00e9lagi\u00f0 a\u00f0 koma til a\u00f0sto\u00f0ar og sj\u00e1 til \u00feess a\u00f0 jafna a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00feessara barna vi\u00f0 \u00f6nnur \u00feannig a\u00f0 \u00f3fulln\u00e6gjandi m\u00e1l\u00f6rvun \u00e1 heimilinu lei\u00f0i ekki til \u00feess a\u00f0 \u00feau lendi \u00e1 eftir \u00ed m\u00e1l\u00feroska.<\/p>\n<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um hefur veri\u00f0 bent \u00e1 \u00fe\u00e1 s\u00e9rst\u00f6\u00f0u \u00cdslands a\u00f0 h\u00e9r ganga n\u00e6r \u00f6ll b\u00f6rn \u00ed leiksk\u00f3la og \u00fev\u00ed gefst einstakt t\u00e6kif\u00e6ri \u00e1 a\u00f0 n\u00e1 til \u00feeirra og jafna a\u00f0st\u00f6\u00f0una. En \u00fe\u00e1 \u00fearf au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 skapa leiksk\u00f3lanum skilyr\u00f0i til a\u00f0 sinna \u00feessu hlutverki. <a href=\"https:\/\/reykjavik.is\/frettir\/foreldrar-anaegdir-med-thjonustu-leikskola-og-fristundaheimila\">Kannanir<\/a> s\u00fdna yfirleitt mikla \u00e1n\u00e6gju foreldra me\u00f0 starf leiksk\u00f3la \u2013 \u00feau telja a\u00f0 b\u00f6rnunum l\u00ed\u00f0i \u00fear vel, \u00fear r\u00edki notalegt og vingjarnlegt andr\u00famsloft, vi\u00f0fangsefni barnanna s\u00e9u \u00e1hugaver\u00f0 o.s.frv. En meginvandinn er s\u00e1 a\u00f0 hlutfall mennta\u00f0s leiksk\u00f3lastarfsf\u00f3lks er <a href=\"https:\/\/hagstofa.is\/utgafur\/frettasafn\/menntun\/starfsfolk-i-leikskolum-2022\/\">alltof l\u00e1gt<\/a> \u2013 a\u00f0eins r\u00e9tt r\u00famur fj\u00f3r\u00f0ungur \u00feess hefur kennaramenntun, \u00fear af r\u00fam 88% me\u00f0 leiksk\u00f3lakennaramenntun. En leiksk\u00f3lar eru mj\u00f6g misvel staddir a\u00f0 \u00feessu leyti og sums sta\u00f0ar vir\u00f0ist hlutfall leiksk\u00f3lakennara vera <a href=\"https:\/\/menntavisindastofnun.hi.is\/sites\/menntavisindastofnun.hi.is\/files\/2020-11\/Leikskolinn.pdf\">mj\u00f6g l\u00e1gt<\/a>.<\/p>\n<p>S\u00fa breyting a\u00f0 hafa eitt leyfisbr\u00e9f fyrir alla kennara <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/library\/01--Frettatengt---myndir-og-skrar\/MRN\/Styrking%20leiksk%c3%b3lastigsins_sk%c3%bdrsla%20starfsh%c3%b3ps_%c3%a1g%c3%bast%202021.pdf\">j\u00f3k \u00e1 vandann<\/a> \u00fev\u00ed a\u00f0 talsver\u00f0ur fj\u00f6ldi leiksk\u00f3lakennara hefur f\u00e6rt sig \u00ed grunnsk\u00f3la. \u00d3fagl\u00e6rt starfsf\u00f3lk er h\u00e1tt \u00ed 60% af heildarfj\u00f6lda starfsf\u00f3lks og r\u00famur helmingur starfsf\u00f3lksins me\u00f0 menntun \u00e1 framhaldssk\u00f3lastigi e\u00f0a minni. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00e6tist a\u00f0 talsver\u00f0ur fj\u00f6ldi \u00f3fagl\u00e6r\u00f0s leiksk\u00f3lastarfsf\u00f3lks er af erlendum uppruna og talar stundum litla e\u00f0a \u00f3fullkomna \u00edslensku og er \u00fear me\u00f0 ekki \u00ed a\u00f0st\u00f6\u00f0u til a\u00f0 efla m\u00e1l\u00feroska barnanna \u00ed \u00edslensku. Me\u00f0 \u00feessu er alls ekki veri\u00f0 a\u00f0 gera l\u00edti\u00f0 \u00far \u00feessu f\u00f3lki \u2013 vitanlega er margt \u00f3fagl\u00e6rt starfsf\u00f3lk, hvort sem \u00fea\u00f0 er \u00edslenskt e\u00f0a af erlendum uppruna, fr\u00e1b\u00e6rt \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 sinna \u00fdmsum \u00fe\u00f6rfum barnanna og stu\u00f0la a\u00f0 \u00feeirri almennu \u00e1n\u00e6gju sem r\u00edkir me\u00f0 leiksk\u00f3lastarfi\u00f0.<\/p>\n<p>En \u00f3fagl\u00e6rt starfsf\u00f3lk hefur ekki \u00fe\u00e1 fag\u00feekkingu sem nau\u00f0synleg er til a\u00f0 vinna \u00e1 skipulegan h\u00e1tt a\u00f0 m\u00e1l\u00f6rvun, eflingu m\u00e1l\u00feroska og aukningu or\u00f0afor\u00f0a barnanna. Sl\u00edk \u00feekking er hluti af n\u00e1mi leiksk\u00f3lakennara og m\u00e6tti reyndar vera st\u00e6rri. Fj\u00f6lmargar ranns\u00f3knir, innlendar og erlendar, s\u00fdna nefnilega fram \u00e1 a\u00f0 \u00f3n\u00f3gur m\u00e1l\u00feroski \u00e1 leiksk\u00f3laaldri dregur langan sl\u00f3\u00f0a. \u00deetta hefur m.a. komi\u00f0 fram \u00ed \u00fdmsum ranns\u00f3knum Hrafnhildar Ragnarsd\u00f3ttur pr\u00f3fessors emeritus \u00e1 Menntav\u00edsindasvi\u00f0i H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands. \u00cd <a href=\"https:\/\/netla.hi.is\/hrafnhildur-ragnarsdottir-malthroski-leikskolabarna-throun-ordaforda-malfraedi-og-hlustunarskilnings-milli-fjogra-og-fimm-ara-aldurs\/\">grein<\/a> hennar \u00ed <em>Netlu <\/em>2015 er bent \u00e1 a\u00f0 \u201em\u00e6lingar \u00e1 m\u00e1l\u00feroska \u00edslenskra barna undir lok leiksk\u00f3la sp\u00e1i fyrir um lesskilning \u00feeirra fr\u00e1 og me\u00f0 \u00f6\u00f0rum e\u00f0a \u00feri\u00f0ja bekk (eins og fj\u00f6lmargar ranns\u00f3knir \u00e1 b\u00f6rnum \u00ed \u00f6\u00f0rum l\u00f6ndum hafa s\u00fdnt)\u201c.<\/p>\n<p>\u00cd greininni segir enn fremur: \u201eNi\u00f0urst\u00f6\u00f0urnar sta\u00f0festa a\u00f0 me\u00f0al \u00edslenskra barna eru s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rin \u00ed leiksk\u00f3la miki\u00f0 gr\u00f3skut\u00edmabil fyrir m\u00e1l\u00feroska\u00fe\u00e6tti sem gegna lykilhlutverki \u00ed alhli\u00f0a \u00feroska og leggja grunn a\u00f0 l\u00e6si og n\u00e1ms\u00e1rangri s\u00ed\u00f0ar. \u00de\u00e6r lei\u00f0a jafnframt \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 munur \u00e1 m\u00e1l\u00feroska jafngamalla \u00edslenskra barna er \u00fe\u00e1 \u00feegar or\u00f0inn verulegur og a\u00f0 s\u00e1 munur tengist a\u00f0 hluta \u00fdmsum \u00e1h\u00e6ttu\u00fe\u00e1ttum \u00ed a\u00f0st\u00e6\u00f0um barnanna og fj\u00f6lskyldna \u00feeirra. Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0urnar undirstrika \u00feannig hversu mikilv\u00e6gt er a\u00f0 fylgjast grannt me\u00f0 m\u00e1l\u00feroska\/\u00fer\u00f3un or\u00f0afor\u00f0a, m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i og hlustunarskilnings barna \u00e1 leiksk\u00f3la\u00e1runum, ekki s\u00edst \u00feeirra sem slakast standa og tryggja a\u00f0 \u00feau f\u00e1i fj\u00f6l\u00fe\u00e6tta og vanda\u00f0a m\u00e1l\u00f6rvun b\u00e6\u00f0i \u00ed leiksk\u00f3la og heima.\u201c<\/p>\n<p>Vegna \u00feessa \u00fearf slakt gengi \u00e1 PISA-pr\u00f3finu ekki a\u00f0 koma \u00e1 \u00f3vart \u2013 vi\u00f0 hef\u00f0um geta\u00f0 s\u00e9\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrir \u00fat fr\u00e1 m\u00e1l\u00feroska leiksk\u00f3labarna fyrir t\u00edu \u00e1rum e\u00f0a svo, og \u00fat fr\u00e1 lesferilspr\u00f3fum undanfarinna \u00e1ra eins og Anna Krist\u00edn Sigur\u00f0ard\u00f3ttir pr\u00f3fessor <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20232499839d\/varar-vid-thvi-ad-hoppa-a-ein-faldar-lausnir-vid-floknum-vanda-malum\">hefur bent \u00e1<\/a>. \u00deetta s\u00fdnir gl\u00f6ggt a\u00f0 vandinn ver\u00f0ur ekki leystur me\u00f0 einhverjum skammvinnum \u00e1taksverkefnum. \u00dea\u00f0 sem vi\u00f0 gerum n\u00fana hefur \u00e1hrif \u00e1 \u00fatkomu barna sem n\u00fa eru \u00e1 leiksk\u00f3la \u00ed PISA-pr\u00f3finu 2034. \u00deess vegna er ekki eftir neinu a\u00f0 b\u00ed\u00f0a. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 leggja megin\u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 efla leiksk\u00f3lann, fj\u00f6lga fagmenntu\u00f0u starfsf\u00f3lki \u00fear og auka \u00e1herslu \u00e1 m\u00e1l\u00f6rvun og m\u00e1l\u00feroska. En forsenda \u00feess er a\u00f0 kj\u00f6r leiksk\u00f3lakennara ver\u00f0i st\u00f3rb\u00e6tt \u2013 erum vi\u00f0 tilb\u00fain til \u00feess?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g get ekki stillt mig um a\u00f0 halda \u00e1fram me\u00f0 umr\u00e6\u00f0u um PISA-pr\u00f3fi\u00f0. \u00c9g hef nefnt \u2013 og er ekki einn um \u00fea\u00f0 \u2013 a\u00f0 grundv\u00f6llur m\u00e1l\u00feroskans s\u00e9 lag\u00f0ur \u00e1 heimilunum, \u00e1 fyrstu m\u00e1nu\u00f0um og \u00e1rum barna, og \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00e1 \u00e1byrg\u00f0 foreldra a\u00f0 leggja \u00feennan grunn. \u00cd umr\u00e6\u00f0um hefur veri\u00f0 nefnt a\u00f0 sumir foreldrar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5818","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5818","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5818"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5818\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5823,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5818\/revisions\/5823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5818"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5818"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5818"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}