{"id":5820,"date":"2023-12-07T18:15:23","date_gmt":"2023-12-07T18:15:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5820"},"modified":"2023-12-07T18:15:58","modified_gmt":"2023-12-07T18:15:58","slug":"ad-syna-midfingurinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/12\/07\/ad-syna-midfingurinn\/","title":{"rendered":"A\u00f0 s\u00fdna (mi\u00f0)fingurinn"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd morgun birtist <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/erlent\/2023\/12\/07\/frettathulur_bbc_syndi_midfingurinn\/\">fr\u00e9tt<\/a> \u00e1 <em>mbl.is<\/em> me\u00f0 fyrirs\u00f6gninni \u201eFr\u00e9tta\u00feulur BBC s\u00fdndi mi\u00f0fingurinn\u201c. \u00c9g s\u00e1 bent \u00e1 \u00feetta \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u00fear sem spurt var hvort vi\u00f0 k\u00f6llu\u00f0um \u00feetta ekki <em>l\u00f6ngut\u00f6ng <\/em>\u2013 <em>mi\u00f0fingur <\/em>v\u00e6ri \u201e\u00edsl-enska\u201c. \u00cd frumtextanum <a href=\"https:\/\/www.thenational.scot\/news\/23973640.bbc-presenter-sorry-giving-middle-finger-news-broadcast\/\">stendur<\/a> vissulega \u201ewith her middle finger raised\u201c og \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 efast um a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0andinn hafi \u00fearna, e.t.v. \u00ed hugsunarleysi, gripi\u00f0 enska or\u00f0alagi\u00f0 og \u00fe\u00fdtt \u00fea\u00f0 me\u00f0 samsvarandi \u00edslenskum or\u00f0um e\u00f0a or\u00f0hlutum. \u00dea\u00f0 t\u00e1knar samt ekki a\u00f0 <em>mi\u00f0fingur <\/em>s\u00e9 endilega \u00f3t\u00e6kt or\u00f0 \u00ed \u00edslensku \u00fe\u00f3tt au\u00f0vita\u00f0 s\u00e9 \u00fea\u00f0 r\u00e9tt a\u00f0 venjulega \u00edslenska or\u00f0i\u00f0 yfir fingurinn \u00ed mi\u00f0junni er <em>langat\u00f6ng<\/em>. \u00c1ri\u00f0 2001 var einmitt <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=1835\">spurt<\/a> \u00e1 <em>V\u00edsindavefnum<\/em>: \u201eAf hverju heita allir puttarnir fingur nema einn sem heitir T\u00d6NG, langat\u00f6ng?\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=1835\">svari<\/a> Gu\u00f0r\u00fanar Kvaran kom fram a\u00f0 flestir fingurnir \u00e6ttu s\u00e9r fleiri en eitt heiti (<em>\u00feumall<\/em>, <em>\u00feumalfingur<\/em>, <em>\u00feumalputti<\/em>; <em>v\u00edsifingur<\/em>, <em>sleikifingur<\/em>, <em>bendifingur<\/em>; <em>langast\u00f6ng<\/em>, <em>langat\u00f6ng<\/em>; <em>baugfingur<\/em>, <em>hringfingur<\/em>, <em>gr\u00e6\u00f0ifingur<\/em>; <em>litlifingur<\/em>, <em>litliputti<\/em>, <em>lilliputti<\/em>). H\u00fan nefndi \u00fe\u00f3 ekki heiti\u00f0 <em>mi\u00f0fingur<\/em> en sag\u00f0i: \u201eMi\u00f0fingur handarinnar er oftast nefndur <em>langat\u00f6ng<\/em> en \u00ed eldra m\u00e1li einnig <em>langast\u00f6ng<\/em>. Hugsanlega er s\u00fa mynd upprunalegri og v\u00edsar til \u00feess a\u00f0 \u00feessi fingur stendur fram \u00far hinum eins og l\u00f6ng st\u00f6ng.\u201c B\u00e6\u00f0i <em><a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/238915\/merkja\/langast%C3%B6ng\">langast\u00f6ng<\/a><\/em> og <em><a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/240579\/merkja\/l%C3%B6ngust%C3%B6ng\">l\u00f6ngust\u00f6ng<\/a> <\/em>eru flettior\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>1920-1924 og v\u00edsa\u00f0 \u00e1 <em><a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/240579\/merkja\/l%C3%B6ngut%C3%B6ng\">l\u00f6ngut\u00f6ng<\/a><\/em> sem er a\u00f0almynd or\u00f0sins \u00fear, en or\u00f0in er hvorki a\u00f0 finna \u00ed <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>\u00c1rnastofnunar n\u00e9 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>. \u00d6\u00f0ru m\u00e1li gegnir um or\u00f0i\u00f0 <em>mi\u00f0fingur<\/em>.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/329848\">Samkv\u00e6mt<\/a> <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>\u00c1rnastofnunar kemur <em>mi\u00f0fingur <\/em>fyrst fyrir \u00ed latnesk-\u00edslensku or\u00f0ab\u00f3kinni <em>Nucleus Latinitatis <\/em>eftir J\u00f3n \u00c1rnason biskup fr\u00e1 1738 \u00fear sem or\u00f0i\u00f0 <em>verpus <\/em>er <a href=\"https:\/\/baekur.is\/bok\/b985e77f-f717-4d3e-9f8c-908ce96898d7\/0\/981\/Nucleus#page\/n980\/mode\/1up\">\u00fe\u00fdtt<\/a> \u201eMidfingur, Laungutaung\u201c. \u00dearna er notu\u00f0 myndin <em>l\u00f6ngut\u00f6ng <\/em>\u00ed nefnifalli \u2013 \u00feetta er l\u00edka elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 or\u00f0 \u00feannig a\u00f0 or\u00f0in eru jafng\u00f6mul \u00ed m\u00e1linu. \u00cd <em>Dactylismus Ecclestiasticus e\u00f0ur Fingra-r\u00edm <\/em>eftir sama h\u00f6fund fr\u00e1 1739 <a href=\"https:\/\/baekur.is\/bok\/afcd3351-4cad-46c7-a8fd-9d6caf752494\/0\/47\/Dactylismus_ecclesiasticus#page\/n46\/mode\/1up\">segir<\/a>: \u201eAprilis \u00ed h\u00e1t\u00ed\u00f0areikningnum byrjast allt\u00ed\u00f0 \u00e1 topp mi\u00f0fingurs.\u201c \u00cd b\u00f3kinni <em>S\u00e1 n\u00fdi yfirsetukvenna sk\u00f3li<\/em> \u2026 sem kom \u00fat \u00e1 \u00edslensku 1749 <a href=\"https:\/\/baekur.is\/bok\/5a1ddca8-eaaa-46c3-b24f-962482581282\/0\/34\/Sa_nyi#page\/n33\/mode\/1up\">segir<\/a>: \u201eH\u00fan skal br\u00faka h\u00e9r til v\u00edsifingur og mi\u00f0fingur.\u201c \u00cd <em>Tyro Juris e\u00f0ur Barn \u00ed l\u00f6gum <\/em>eftir Svein S\u00f6lvason fr\u00e1 1754 <a href=\"https:\/\/baekur.is\/bok\/0c661039-b75c-4885-bfe9-a3229a5fb566\/0\/203\/Tyro_juris_edur_barn_i#page\/n202\/mode\/1up\">segir<\/a>: \u201ea\u00f0 s\u00e1 sem s\u00f3r, lag\u00f0i tvo nefnilega v\u00edsi og mi\u00f0fingurinn \u00e1 hina helgu b\u00f3k.\u201c<\/p>\n<p>\u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru f\u00e1ein d\u00e6mi um <em>mi\u00f0fingur<\/em> fr\u00e1 fyrri hluta 20. aldar, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Austra <\/em>1909: \u201e\u00e1 \u00fe\u00e1 fremsti k\u00f6ggull mi\u00f0fingurs a\u00f0 geta kr\u00e6kzt \u00ed keng \u00feann \u00ed hnakknum, sem \u00f3lin er fest \u00ed.\u201c Fram um 1990 eru \u00fe\u00f3 a\u00f0eins u.\u00fe.b. t\u00edu d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0, en eftir \u00fea\u00f0 fara a\u00f0 sj\u00e1st d\u00e6mi \u00fear sem \u00fea\u00f0 er nota\u00f0 \u00ed samb\u00f6ndum eins og <em>lyfta mi\u00f0fingri <\/em>og <em>s\u00fdna mi\u00f0fingurinn<\/em>. Elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1992: \u201eAndi n\u00e1\u00f0i ekki aftur jafn g\u00f3\u00f0um \u00e1rangri, var\u00f0 n\u00edundi og lyfti mi\u00f0fingri framan \u00ed \u00e1horfendur og sj\u00f3nvarpsv\u00e9lar eftir seinna st\u00f6kki\u00f0.\u201c \u00cd <em>Helgarp\u00f3stinum <\/em>1995 segir: \u201e\u00c9g \u00e1tta\u00f0i mig til d\u00e6mis ekki \u00e1 \u00fev\u00ed fyrir hva\u00f0 \u00fea\u00f0 st\u00f3\u00f0 a\u00f0 reka mi\u00f0fingurinn framan \u00ed f\u00f3lk fyrr en \u00e9g flutti til \u00cdslands.\u201c Alls eru 15 d\u00e6mi af \u00feessu tagi fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00feremur \u00e1ratugum \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>.<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>r\u00e9tta<\/em>\/<em>s\u00fdna<\/em>\/<em>gefa<\/em> (<em>einhverjum<\/em>)<em> fingur <\/em>hefur veri\u00f0 algengt fr\u00e1 \u00fev\u00ed um aldam\u00f3t \u00ed nokkrum tilbrig\u00f0um \u2013 \u00ed \u00a0<em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru t\u00e6p 570 d\u00e6mi um <em>fingur<\/em> \u00ed \u00feessu sambandi, um 340 d\u00e6mi um <em>putta<\/em>, 64 d\u00e6mi um <em>r\u00e9tta <\/em>e\u00f0a <em>s\u00fdna l\u00f6ngut\u00f6ng<\/em>, og 12 d\u00e6mi um <em>mi\u00f0fingur<\/em>. \u00de\u00f3tt tr\u00falegt s\u00e9 a\u00f0 sambandi\u00f0 s\u00e9 komi\u00f0 \u00ed \u00edslensku \u00far ensku er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed enda ath\u00f6fnin sameiginleg <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_finger\">vestr\u00e6n menningararfleif\u00f0<\/a>. Vissulega er <em>langat\u00f6ng <\/em>\u00fea\u00f0 or\u00f0 sem hef\u00f0 er fyrir a\u00f0 nota um mi\u00f0fingurinn, en \u00ed \u00feessu tiltekna sambandi er ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 nota \u00f6nnur or\u00f0 og m\u00e9r finnst <em>langat\u00f6ng<\/em> ekkert endilega fara betur en <em>mi\u00f0fingur <\/em>\u00ed \u00fev\u00ed. Or\u00f0i\u00f0 <em>mi\u00f0fingur <\/em>er til \u00ed m\u00e1linu og \u00e1l\u00edka gamalt og <em>langat\u00f6ng<\/em> og \u00e1 fullan r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r \u00ed \u00feessu or\u00f0asambandi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd morgun birtist fr\u00e9tt \u00e1 mbl.is me\u00f0 fyrirs\u00f6gninni \u201eFr\u00e9tta\u00feulur BBC s\u00fdndi mi\u00f0fingurinn\u201c. \u00c9g s\u00e1 bent \u00e1 \u00feetta \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u00fear sem spurt var hvort vi\u00f0 k\u00f6llu\u00f0um \u00feetta ekki l\u00f6ngut\u00f6ng \u2013 mi\u00f0fingur v\u00e6ri \u201e\u00edsl-enska\u201c. \u00cd frumtextanum stendur vissulega \u201ewith her middle finger raised\u201c og \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 efast um a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0andinn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5820","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5820"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5822,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5820\/revisions\/5822"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}