{"id":5839,"date":"2023-12-11T14:09:01","date_gmt":"2023-12-11T14:09:01","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5839"},"modified":"2023-12-11T14:23:58","modified_gmt":"2023-12-11T14:23:58","slug":"gaeti-chatgpt-verid-islenskt-ord","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/12\/11\/gaeti-chatgpt-verid-islenskt-ord\/","title":{"rendered":"G\u00e6ti ChatGPT veri\u00f0 \u00edslenskt or\u00f0?"},"content":{"rendered":"<p>Eins og \u00e1\u00f0ur hefur veri\u00f0 nefnt h\u00e9r stendur n\u00fa yfir <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/menning-og-daegurmal\/2023-12-01-hvert-er-ord-arsins-2023-398301\">val<\/a> \u00e1 or\u00f0i \u00e1rsins 2023 \u00e1 <em>R\u00e1s tv\u00f6<\/em> og <em>\u00c1rnastofnun <\/em>hefur einnig vali\u00f0 or\u00f0 \u00e1rsins undanfarin \u00e1r \u00fat fr\u00e1 <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. Samb\u00e6rilegt val fer fram v\u00ed\u00f0a erlendis en \u00e1 mismunandi forsendum eftir l\u00f6ndum \u2013 sums sta\u00f0ar kj\u00f3sa m\u00e1lnotendur or\u00f0i\u00f0, annars sta\u00f0ar eru \u00fea\u00f0 opinberar m\u00e1lr\u00e6ktarstofnanir sem sj\u00e1 um vali\u00f0 og enn annars sta\u00f0ar fyrirt\u00e6ki \u00e1 svi\u00f0i or\u00f0ab\u00f3kager\u00f0ar. H\u00e9r var n\u00fdlega nefnt a\u00f0 Oxford-or\u00f0ab\u00f3kin <a href=\"https:\/\/languages.oup.com\/word-of-the-year\/2023\/\">valdi<\/a> <em>rizz <\/em>sem or\u00f0 \u00e1rsins \u00ed Bretlandi en Bandar\u00edkjunum <a href=\"https:\/\/www.merriam-webster.com\/wordplay\/word-of-the-year\">valdi<\/a> Merriam-Webster or\u00f0ab\u00f3kin aftur \u00e1 m\u00f3ti <em>authentic<\/em> \u00fe\u00f3tt <em>rizz <\/em>v\u00e6ri einnig ofarlega \u00e1 bla\u00f0i \u00fear. \u00cd Danm\u00f6rku er vali\u00f0 \u00far till\u00f6gum m\u00e1lnotenda \u00ed samvinnu d\u00f6nsku m\u00e1lnefndarinnar, <em>Dansk Sprogn\u00e6vn<\/em>, og \u00fatvarps\u00fe\u00e1ttarins \u201eKlog p\u00e5 Sprog\u201c.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 sem var\u00f0 fyrir <a href=\"https:\/\/dsn.dk\/nyheder-og-arrangementer\/chatgpt-er-kaaret-til-aarets-ord-2023\/\">valinu<\/a> \u00ed Danm\u00f6rku \u00feetta \u00e1ri\u00f0 er <em><a href=\"https:\/\/openai.com\/blog\/chatgpt\">ChatGPT<\/a><\/em>. \u00dea\u00f0 er vitanlega mj\u00f6g s\u00e9rstakt or\u00f0, ef or\u00f0 skyldi kalla \u2013 fyrri hlutinn er enska or\u00f0i\u00f0 <em>chat <\/em>og <a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/chat\">borinn fram<\/a> eins og \u00fea\u00f0 or\u00f0, en seinni hlutinn er skammst\u00f6funin <em>GPT <\/em>sem <a href=\"https:\/\/www.arimetrics.com\/en\/digital-glossary\/chatgpt\">stendur fyrir<\/a> <em>Generative Pre-trained Transformer<\/em>, og s\u00e1 hluti er ekki borinn fram sem heild heldur hver b\u00f3kstafur fyrir sig. \u00deessi samsetning er vitanlega or\u00f0in mj\u00f6g algeng \u00ed \u00edslensku samhengi l\u00edka en \u00e9g b\u00fdst \u00fe\u00f3 varla vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan komi til \u00e1lita sem or\u00f0 \u00e1rsins \u00ed \u00edslensku. \u00de\u00f3tt t\u00f6kuor\u00f0 \u00far ensku eigi tilt\u00f6lulega grei\u00f0a lei\u00f0 inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 og falli oft \u00e1g\u00e6tlega a\u00f0 \u00fev\u00ed er m\u00e9r til efs a\u00f0 vi\u00f0 myndum nokkurn t\u00edma kalla \u00feetta \u00edslenskt or\u00f0 \u2013 e\u00f0a or\u00f0 yfirleitt \u2013 til \u00feess er b\u00e6\u00f0i or\u00f0hlutager\u00f0 \u00feess og hlj\u00f3\u00f0afar of framandi.<\/p>\n<p>Or\u00f0 me\u00f0 skammst\u00f6fun sem seinni li\u00f0 \u00e1 s\u00e9r ekki ford\u00e6mi \u00ed \u00edslensku og kemur \u00ed veg fyrir a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 taka <em>ChatGPT <\/em>inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 \u00ed \u00f3breyttri mynd. En vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00e6tist hlj\u00f3\u00f0afari\u00f0. Or\u00f0i\u00f0 <em>chat <\/em>er \u00ed ensku <a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/chat\">bori\u00f0 fram<\/a> [t\u0283\u00e6t] og hvorki [t\u0283] n\u00e9 [\u00e6] eru venjuleg \u00edslensk m\u00e1lhlj\u00f3\u00f0. Vi\u00f0 setjum <em>a<\/em> \u00ed sta\u00f0 [\u00e6] og getum sett <em>tsj<\/em> \u00ed sta\u00f0 [t\u0283] en engin \u00edslensk or\u00f0 byrja \u00e1 <em>tsj-<\/em> \u00fe\u00f3tt vissulega s\u00e9u t\u00f6kuor\u00f0 eins og <em>tsjilla <\/em>algeng \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1li. Svo er spurning hvernig lesum \u00far seinni hlutanum, <em>GPT<\/em>, sem ekki hefur a\u00f0 geyma nein s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0 og er \u00fev\u00ed ekki h\u00e6gt a\u00f0 bera fram sem or\u00f0. Notum vi\u00f0 \u00fe\u00e1 ensk heiti b\u00f3kstafanna (a\u00f0l\u00f6gu\u00f0 \u00edslenskum frambur\u00f0i) og segjum <em>tsjattdsj\u00edp\u00edt\u00ed <\/em>e\u00f0a eitthva\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt, e\u00f0a notum vi\u00f0 \u00edslensku heitin og segjum <em>tsjattg\u00e9p\u00e9t\u00e9<\/em>? T\u00edminn ver\u00f0ur a\u00f0 lei\u00f0a \u00fea\u00f0 \u00ed lj\u00f3s.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eins og \u00e1\u00f0ur hefur veri\u00f0 nefnt h\u00e9r stendur n\u00fa yfir val \u00e1 or\u00f0i \u00e1rsins 2023 \u00e1 R\u00e1s tv\u00f6 og \u00c1rnastofnun hefur einnig vali\u00f0 or\u00f0 \u00e1rsins undanfarin \u00e1r \u00fat fr\u00e1 Risam\u00e1lheildinni. Samb\u00e6rilegt val fer fram v\u00ed\u00f0a erlendis en \u00e1 mismunandi forsendum eftir l\u00f6ndum \u2013 sums sta\u00f0ar kj\u00f3sa m\u00e1lnotendur or\u00f0i\u00f0, annars sta\u00f0ar eru \u00fea\u00f0 opinberar m\u00e1lr\u00e6ktarstofnanir sem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5839","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5839","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5839"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5839\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5841,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5839\/revisions\/5841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}