{"id":5850,"date":"2023-12-13T15:58:08","date_gmt":"2023-12-13T15:58:08","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5850"},"modified":"2025-02-19T11:51:32","modified_gmt":"2025-02-19T11:51:32","slug":"glatad-skilriki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/12\/13\/glatad-skilriki\/","title":{"rendered":"Glata\u00f0 skilr\u00edki"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var n\u00fdlega vakin athygli \u00e1 skjali \u00e1 heimas\u00ed\u00f0u banka nokkurs \u00fear sem or\u00f0i\u00f0 <em>skilr\u00edki <\/em>er nota\u00f0 \u00ed eint\u00f6lu \u2013 \u201eskanna\u00f0 skilr\u00edki sitt\u201c og \u201eafrit af [\u2026] vottu\u00f0u skilr\u00edki\u201c. Vissulega er or\u00f0i\u00f0 <em>skilr\u00edki <\/em>eing\u00f6ngu gefi\u00f0 upp sem fleirt\u00f6luor\u00f0 b\u00e6\u00f0i \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/36428\">og<\/a> <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>, og engin eintala <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/55899\">gefin<\/a> af \u00fev\u00ed \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em>. En \u00ed <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o70481\">fornu m\u00e1li<\/a> var or\u00f0i\u00f0 ekki s\u00ed\u00f0ur haft \u00ed eint\u00f6lu en fleirt\u00f6lu, \u00ed merkingunni \u201eBevislighed som nogen har at fremf\u00f8re til Godtgj\u00f8relse af sin Paastand, til H\u00e6vdelse af sin Ret\u201c \u00a0e\u00f0a 'vitnisbur\u00f0ur sem ma\u00f0ur f\u00e6rir fram til a\u00f0 sta\u00f0festa or\u00f0 s\u00edn, til a\u00f0 krefjast r\u00e9ttar s\u00edns' eins og <a href=\"https:\/\/old-norwegian-dictionary.vercel.app\/word\/skilriki\">segir<\/a> \u00ed <em>Ordbog over det gamle norske Sprog<\/em> eftir Johan Fritzner.<\/p>\n<p>\u00deannig <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?c580027\">segir<\/a> t.d. \u00ed <em>Gu\u00f0mundar s\u00f6gu biskups<\/em>: \u201e\u00deessir nefndarmenn skulu d\u00e6ma \u00ed l\u00f6gr\u00e9ttu \u00f6ll \u00feau m\u00e1l, er \u00feangat bj\u00f3\u00f0ast, me\u00f0 pr\u00f3fu\u00f0u skilr\u00edki, ok ei ver\u00f0a samin \u00ed h\u00e9ra\u00f0i.\u201c M\u00f6rg eldri <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/418714\">d\u00e6mi<\/a>\u00a0um or\u00f0i\u00f0 \u00ed <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>\u00c1rnastofnunar eru \u00ed eint\u00f6lu, en vissulega er or\u00f0i\u00f0 oft nota\u00f0 \u00ed d\u00e1l\u00edti\u00f0 annarri merkingu en \u00feeirri sem \u00fea\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/36428\">hefur<\/a> \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li, 'sk\u00edrteini (vegabr\u00e9f e.\u00fe.h.) til a\u00f0 sanna hver vi\u00f0komandi einstaklingur er'. \u00cd <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 er or\u00f0i\u00f0 sagt <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/248330\/merkja\/skilr%C3%ADki\">merkja<\/a> 'Bevis, Bevismiddel, Bevislighed; Dokument'. \u00dear er \u201es\u00f6nnunargagn\u201c sett \u00ed sviga og s\u00fa merking \u00e1 t.d. vi\u00f0 \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1886: \u201e\u00fea\u00f0 er bl\u00f3\u00f0ugt a\u00f0 sj\u00e1 l\u00f6nd e\u00f0a hlunnindi hafa gengi\u00f0 undan j\u00f6r\u00f0 sinni af \u00feeirri \u00e1st\u00e6\u00f0u einni, a\u00f0 skilr\u00edki\u00f0 kemur einum deginum of seint.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta er \u00fe\u00f3 vitanlega n\u00e1skylt, og n\u00fat\u00edmamerkingin kemur t.d. fram \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1916: \u201e\u00de\u00e9r ver\u00f0i\u00f0 fyrst a\u00f0 sj\u00e1 skilr\u00edki mitt\u201c, og enn sk\u00fdrar \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1945: \u201eHann h\u00e9lt \u00e1 skilr\u00edki, sem sanna\u00f0i hver hann var, en skilr\u00edki\u00f0 var s\u00e9rstakt spjald, me\u00f0 mynd hluta\u00f0eiganda, nau\u00f0synlegum \u00e1ritunum og stimplum o. s. frv..\u201c Allm\u00f6rg d\u00e6mi m\u00e1 finna um eint\u00f6luna \u00ed \u00feessari merkingu, t.d. \u201e\u00deetta skilr\u00edki f\u00e6st fyrir l\u00edtinn pening, er handh\u00e6gt \u00ed me\u00f0f\u00f6rum og fer vel \u00ed vasa\u201c \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1959, \u201eHann afhenti honum skilr\u00edki sitt\u201c \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1959, \u201e\u00fe\u00e1 getur verslunarstj\u00f3ri e\u00f0a sta\u00f0gengill hans gefi\u00f0 \u00fat inneignarn\u00f3tu \u00e1 nafn vi\u00f0skiptavinarins gegn framv\u00edsun skilr\u00edkis me\u00f0 mynd\u201c \u00ed <em>Neytendabla\u00f0inu <\/em>1992, \u201eLj\u00f3smyndin \u00e1 skilr\u00edkinu \u00fearf a\u00f0 vera sk\u00fdr\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2014, o.s.frv.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 eigum flest margs konar <em>skilr\u00edki <\/em>\u2013 \u00f6kusk\u00edrteini, vegabr\u00e9f o.fl., og \u00fev\u00ed er ekkert skr\u00edti\u00f0 a\u00f0 f\u00f3lki finnist e\u00f0lilegt a\u00f0 hafa or\u00f0i\u00f0 \u00ed eint\u00f6lu \u00feegar \u00fea\u00f0 v\u00edsar til einnar tegundar skilr\u00edkja. \u00dea\u00f0 \u00fdtir svo undir \u00feetta a\u00f0 eint\u00f6lu- og fleirt\u00f6lumyndir or\u00f0sins falla saman \u00ed nefnifalli og \u00feolfalli. \u00c1 seinustu \u00e1rum hefur notkun eint\u00f6lunnar st\u00f3raukist \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er a.m.k. \u00e1 anna\u00f0 \u00fe\u00fasund d\u00e6ma um hana, en vegna \u00e1\u00f0urnefnds samfalls er oft \u00fatiloka\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1 um hvora t\u00f6luna er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Eintalan er m.a.s. komin inn \u00ed <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/lagas\/nuna\/2002161.html\">l\u00f6g<\/a> \u2013 \u00ed <em>L\u00f6gum um fj\u00e1rm\u00e1lafyrirt\u00e6ki <\/em>er tala\u00f0 um \u201eGlata\u00f0 skilr\u00edki\u201c. Eintalan er fullkomlega e\u00f0lileg og r\u00f6kr\u00e9tt og \u00e1 s\u00e9r langa hef\u00f0 \u00ed m\u00e1linu og \u00e9g legg til a\u00f0 <em>skilr\u00edki <\/em>ver\u00f0i nota\u00f0 \u2013 og vi\u00f0urkennt \u2013 \u00ed eint\u00f6lu og fleirt\u00f6lu eftir \u00fev\u00ed sem vi\u00f0 \u00e1, r\u00e9tt eins og <em>sk\u00edrteini<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var n\u00fdlega vakin athygli \u00e1 skjali \u00e1 heimas\u00ed\u00f0u banka nokkurs \u00fear sem or\u00f0i\u00f0 skilr\u00edki er nota\u00f0 \u00ed eint\u00f6lu \u2013 \u201eskanna\u00f0 skilr\u00edki sitt\u201c og \u201eafrit af [\u2026] vottu\u00f0u skilr\u00edki\u201c. Vissulega er or\u00f0i\u00f0 skilr\u00edki eing\u00f6ngu gefi\u00f0 upp sem fleirt\u00f6luor\u00f0 b\u00e6\u00f0i \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k og \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k, og engin eintala gefin af \u00fev\u00ed \u00ed Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5850","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5850","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5850"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5850\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7144,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5850\/revisions\/7144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}