{"id":5917,"date":"2023-12-31T15:29:49","date_gmt":"2023-12-31T15:29:49","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5917"},"modified":"2023-12-31T15:29:49","modified_gmt":"2023-12-31T15:29:49","slug":"sattur-med-vid-arangurinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/12\/31\/sattur-med-vid-arangurinn\/","title":{"rendered":"S\u00e1ttur me\u00f0\/vi\u00f0 \u00e1rangurinn"},"content":{"rendered":"<p>Fyrr \u00ed dag var h\u00e9r spurt um sambandi\u00f0 <em>s\u00e1ttur vi\u00f0<\/em>\/<em>me\u00f0 <\/em>sem fyrirspyrjanda fannst ofnota\u00f0, ekki s\u00edst \u00ed \u00ed\u00fer\u00f3ttam\u00e1li \u2013 \u201evir\u00f0ist jafnvel hafa teki\u00f0 yfir or\u00f0i\u00f0 <em>\u00e1n\u00e6g\u00f0ur<\/em>\u201c. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>eru <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/34824\">gefnar<\/a> tv\u00e6r merkingar l\u00fdsingaror\u00f0sins <em>s\u00e1ttur<\/em>: 'sem hefur s\u00e6st vi\u00f0 e-n' og '\u00e1n\u00e6g\u00f0ur, samm\u00e1la'. \u00deegar sambandi\u00f0 <em>s\u00e1ttur vi\u00f0 <\/em>v\u00edsar til f\u00f3lks er oft erfitt a\u00f0 greina milli merkinganna \u2013 <em>\u00e9g er s\u00e1ttur vi\u00f0 \u00feig <\/em>getur merkt b\u00e6\u00f0i 'vi\u00f0 erum s\u00e1tt(ir)' og '\u00e9g er \u00e1n\u00e6g\u00f0ur me\u00f0 \u00feig \/ \u00e9g s\u00e6tti mig vi\u00f0 \u00feig'. En \u00ed d\u00e6mum eins og <em>s\u00e1ttur vi\u00f0 ni\u00f0urst\u00f6\u00f0una <\/em>\/<em>\u00fatkomuna <\/em>e\u00f0a <em>s\u00e1ttur vi\u00f0 a\u00f0 tapa<\/em> getur <em>s\u00e1ttur vi\u00f0 <\/em>eing\u00f6ngu merkt '\u00e9g er \u00e1n\u00e6g\u00f0ur me\u00f0' e\u00f0a '\u00e9g s\u00e6tti mig vi\u00f0', og sama m\u00e1li gegnir um sambandi\u00f0 <em>s\u00e1ttur me\u00f0<\/em> \u2013 \u00fea\u00f0 getur ekki merkt 'sem hefur s\u00e6st vi\u00f0'.<\/p>\n<p>Merkingin '\u00e1n\u00e6g\u00f0ur' \u00ed or\u00f0inu <em>s\u00e1ttur <\/em>er ekki n\u00fd, og t.d. <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/246619\">gefin<\/a> \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924, en vir\u00f0ist \u00fe\u00f3 lengi vel hafa veri\u00f0 fremur sjaldg\u00e6f. En t\u00ed\u00f0ni hennar hefur aukist mj\u00f6g miki\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum, einkum eftir 1980, eins og marka m\u00e1 af \u00fev\u00ed a\u00f0 samb\u00f6ndin <em>s\u00e1ttur me\u00f0<\/em> og <em>s\u00e1ttur vi\u00f0 a\u00f0<\/em> voru sjaldg\u00e6f fyrir \u00feann t\u00edma en eru n\u00fa mj\u00f6g algeng \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru t\u00e6p 38 \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um fyrrnefnda sambandi\u00f0 en r\u00fam 13 \u00fe\u00fasund um \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda. En \u00fe\u00f3tt \u00feessi merking s\u00e9 \u00ed mikilli s\u00f3kn er samt langt \u00ed a\u00f0 \u00feessi samb\u00f6nd \u00fatr\u00fdmi sambandinu <em>\u00e1n\u00e6g\u00f0ur me\u00f0 <\/em>\u2013 um \u00fea\u00f0 eru r\u00fam 240 \u00fe\u00fasund d\u00e6mi \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. Lausleg athugun bendir \u00fe\u00f3 til \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 r\u00e9tt hj\u00e1 fyrirspyrjanda a\u00f0 hlutfall sambanda me\u00f0 <em>s\u00e1ttur <\/em>s\u00e9 h\u00e6rra \u00ed \u00ed\u00fer\u00f3ttam\u00e1li.<\/p>\n<p>En fyrirspyrjandi haf\u00f0i ekki bara athugasemdir vi\u00f0 t\u00ed\u00f0ni sambandsins <em>s\u00e1ttur vi\u00f0<\/em>\/<em>me\u00f0<\/em>, heldur einnig merkinguna, og sag\u00f0i: \u201e\u201e\u00c9g er bara mj\u00f6g s\u00e1ttur me\u00f0 (<em>vi\u00f0<\/em>) \u00e1rangurinn,\u201c segir vi\u00f0m\u00e6landi \u00feegar hann er \u00ed raun h\u00e6st\u00e1n\u00e6g\u00f0ur. \u00cd m\u00ednum huga merkir \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera s\u00e1ttur a\u00f0 eitthva\u00f0 s\u00e9 n\u00f3gu gott mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0st\u00e6\u00f0ur.\u201c \u00c9g held reyndar a\u00f0 merking sambandsins fari mj\u00f6g eftir a\u00f0st\u00e6\u00f0um, t\u00f3nfalli og \u00e1herslu. Ef sagt er <em>\u00e9g er <strong>mj\u00f6g <\/strong>s\u00e1ttur me\u00f0 \u00e1rangurinn<\/em>, me\u00f0 \u00e1herslu \u00e1 <em>mj\u00f6g<\/em>, merkir \u00feetta vissulega '\u00e9g er h\u00e6st\u00e1n\u00e6g\u00f0ur me\u00f0 \u00e1rangurinn'. En ef \u00feetta er sagt me\u00f0 hlutlausu t\u00f3nfalli held \u00e9g a\u00f0 \u00fea\u00f0 merki einmitt \u00fea\u00f0 sem fyrirspyrjandi telur \u00fea\u00f0 merkja, \u00fe.e. '\u00e9g s\u00e6tti mig vi\u00f0 \u00e1rangurinn'. \u00deetta getur \u00fe\u00f3 sj\u00e1lfsagt oft veri\u00f0 t\u00falkunaratri\u00f0i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrr \u00ed dag var h\u00e9r spurt um sambandi\u00f0 s\u00e1ttur vi\u00f0\/me\u00f0 sem fyrirspyrjanda fannst ofnota\u00f0, ekki s\u00edst \u00ed \u00ed\u00fer\u00f3ttam\u00e1li \u2013 \u201evir\u00f0ist jafnvel hafa teki\u00f0 yfir or\u00f0i\u00f0 \u00e1n\u00e6g\u00f0ur\u201c. \u00cd \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k eru gefnar tv\u00e6r merkingar l\u00fdsingaror\u00f0sins s\u00e1ttur: 'sem hefur s\u00e6st vi\u00f0 e-n' og '\u00e1n\u00e6g\u00f0ur, samm\u00e1la'. \u00deegar sambandi\u00f0 s\u00e1ttur vi\u00f0 v\u00edsar til f\u00f3lks er oft erfitt a\u00f0 greina [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5917","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5917"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5918,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5917\/revisions\/5918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}