{"id":5950,"date":"2024-01-07T12:45:33","date_gmt":"2024-01-07T12:45:33","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5950"},"modified":"2024-01-07T12:48:13","modified_gmt":"2024-01-07T12:48:13","slug":"thad-er-rangt-mal-ad-tala-um-tvennra-dyra-bil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/01\/07\/thad-er-rangt-mal-ad-tala-um-tvennra-dyra-bil\/","title":{"rendered":"\u00dea\u00f0 er rangt m\u00e1l a\u00f0 tala um tvennra dyra b\u00edl"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/66149\">segir<\/a>: \u201eOr\u00f0i\u00f0 <strong>dyr<\/strong> er fleirt\u00f6luor\u00f0 \u00ed kvenkyni. Einar, tvennar, \u00ferennar, fernar dyr. <em>Tvennra dyra b\u00edll<\/em> og <em>fernra dyra b\u00edll<\/em> (ekki \u201etveggja dyra\u201c e\u00f0a \u201efj\u00f6gurra dyra b\u00edll\u201c).\u201c Fr\u00e1 upphafi b\u00edlaaldar \u00e1 \u00cdslandi var \u00fe\u00f3 \u00e6vinlega tala\u00f0 um <em>tveggja dyra <\/em>og <em>fj\u00f6g<\/em>(<em>ur<\/em>)<em>ra dyra b\u00edla<\/em>. Elsta d\u00e6mi\u00f0 er \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1926: \u201eHinn endurb\u00e6tti tveggja dyra \u201eSedan\u201c er hi\u00f0 \u00e1kj\u00f3sanlegasta fj\u00f6lskyldufarart\u00e6ki.\u201c \u00cd augl\u00fdsingu \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1927 segir: \u201eEnnfremur 2 FORD bifrei\u00f0ar, yfirbyg\u00f0ar, tveggja og fj\u00f6gra dyra.\u201c N\u00e6stu fimmt\u00edu \u00e1rin er samtals \u00e1 fj\u00f3rt\u00e1nda hundra\u00f0 d\u00e6ma um <em>tveggja <\/em>og <em>fj\u00f6g<\/em>(<em>ur<\/em>)<em>ra dyra b\u00edla <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> en ekki eitt einasta um <em>tvennra <\/em>e\u00f0a <em>fernra dyra b\u00edla<\/em> \u2013 fyrr en 1977. En 23. febr\u00faar \u00fea\u00f0 \u00e1r <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1483582?iabr=on#page\/n15\/mode\/1up\">skrifa\u00f0i<\/a> Helgi H\u00e1lfdanarson \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em>:<\/p>\n<p>\u201e\u00dea\u00f0 lei\u00f0 heldur ekki \u00e1 l\u00f6ngu, unz R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0, \u00ed nafni einhvers kaups\u00fdslumanns, t\u00f3k til a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a \u00cdslendingum \u201etveggja dyra\u201c b\u00edla. [\u2026] [E]int\u00f6luor\u00f0i\u00f0 \u201edyr\u201c er ekki til \u00ed \u00edslensku fremur en \u201eein buxa\u201c e\u00f0a \u201eeitt sk\u00e6ri\u201c. Hver sem er svo m\u00e1lhaltur a\u00f0 geta ekki sagt \u201etvennra dyra b\u00edll\u201c e\u00f0a \u201efernra dyra b\u00edll\u201c, \u00e6tti \u00fe\u00f3 a\u00f0 geta kl\u00f6ngrazt fram \u00far \u00fev\u00ed a\u00f0 segja \u201eb\u00edll me\u00f0 tvennum dyrum\u201c og \u201eb\u00edll me\u00f0 fernum dyrum\u201c, sem raunar f\u00e6ri betur \u00e1 allan h\u00e1tt. En s\u00e9 hann svo heillum horfinn og skyni skroppinn, a\u00f0 honum s\u00e9u einnig \u00fe\u00e6r bjargir banna\u00f0ar, \u00e1 hann \u00feess enn kost a\u00f0 segja bl\u00e1tt \u00e1fram \u201etveggja hur\u00f0a b\u00edll\u201c og \u201efj\u00f6gurra hur\u00f0a b\u00edll\u201c, \u00fe\u00f3 v\u00edst s\u00e9 \u00fea\u00f0 vesall \u00cdslendingur, sem leggur \u00e1 fl\u00f3tta fr\u00e1 \u00feeim yndislega vanda a\u00f0 tala \u00edslenzku.\u201c H\u00e9r er ekki skafi\u00f0 utan af hlutunum.<\/p>\n<p>\u00cd lj\u00f3si s\u00f6gunnar er d\u00e1l\u00edti\u00f0 skondi\u00f0 a\u00f0 <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljinn<\/em> skyldi \u00ed \u00feetta skipti ver\u00f0a fyrstur til a\u00f0 hlaupa eftir \u00fev\u00ed sem st\u00f3\u00f0 \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em>. Strax daginn eftir, \u00a024. febr\u00faar 1977, st\u00f3\u00f0 \u00ed augl\u00fdsingum \u00fear: \u201eOpel Rekord, \u00e1rg. \u00b468, tvennra dyra b\u00edll, bl\u00e1r\u201c og \u201ePeugeot 203, \u00e1rg. \u00b469, gr\u00e1r, fernra dyra b\u00edll.\u201c <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljinn <\/em>var svo einn um a\u00f0 nota \u00feetta or\u00f0alag \u00ed augl\u00fdsingum fyrst um sinn, en eftir 1980 breiddist \u00fea\u00f0 \u00fat, enda hnykkti Helgi margoft \u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed molunum <em>G\u00e6tum tungunnar<\/em> sem birtust \u00ed \u00f6llum dagbl\u00f6\u00f0um \u00e1 \u00e1runum 1982-1983 og \u00ed samnefndu kveri 1984. S\u00ed\u00f0an \u00fe\u00e1 hefur veri\u00f0 algengt a\u00f0 tala um <em>tvennra <\/em>og <em>fernra dyra b\u00edla<\/em> \u00ed augl\u00fdsingum \u00fe\u00f3tt <em>tveggja <\/em>og <em>fj\u00f6gurra dyra <\/em>s\u00e9 einnig algengt. Aftur \u00e1 m\u00f3ti sl\u00f3 \u201efl\u00f3ttalei\u00f0in\u201c <em>tveggja <\/em>og <em>fj\u00f6gurra hur\u00f0a b\u00edll <\/em>ekki \u00ed gegn.<\/p>\n<p>\u00cd b\u00edla\u00fe\u00e6tti \u00ed <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>1979 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3299894?iabr=on#page\/n11\/mode\/1up\">segir<\/a>: \u201eGer\u00f0in, sem hinga\u00f0 flytzt er fr\u00e1 Simca-verksmi\u00f0junum \u00ed Frakklandi og \u00e6vinlega fj\u00f6gurra dyra eins og sagt er samkv\u00e6mt r\u00f3tgr\u00f3inni, \u00edslenzkri m\u00e1lvenju og tr\u00falegt er a\u00f0 haldist, \u00fe\u00f3tt einn af spekingum okkar \u00ed me\u00f0fer\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsins vilji fremur hafa \u00fea\u00f0 \u201efj\u00f6gurra hur\u00f0a\u201c.\u201c \u00cd b\u00edla\u00fe\u00e6tti <em>Morgunbla\u00f0sins <\/em>1993 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1780952?iabr=on#page\/n9\/mode\/1up\">segir<\/a>: \u201e\u00cd daglegu, m\u00e6ltu m\u00e1li er vart tala\u00f0 um anna\u00f0 en <em>tveggja dyra<\/em>, e\u00f0a <em>fj\u00f6gra dyra<\/em> b\u00edla. [\u2026] \u00deessvegna munum vi\u00f0 \u00ed b\u00edlaumfj\u00f6llun Morgunbla\u00f0sins halda okkur vi\u00f0 dyr og tala \u00e1fram eins og hinga\u00f0 til um tvennra, fernra e\u00f0a fimm dyra b\u00edla.\u201c \u00deetta t\u00f3kst \u00fe\u00f3 ekki alltaf \u2013 \u00ed b\u00edla\u00fe\u00e6tti bla\u00f0sins 1997 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1880153?iabr=on#page\/n3\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201eFyrir viki\u00f0 vir\u00f0ist b\u00edllinn tveggja dyra \u00feegar hann er \u00ed raun fernra dyra.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 r\u00e9tt a\u00f0 <em>dyr <\/em>er fleirt\u00f6luor\u00f0 og samkv\u00e6mt \u00fev\u00ed \u201e\u00e6tti\u201c a\u00f0 tala um <em>tvennar <\/em>og<em> fernar dyr<\/em>. En hitt er ekki s\u00ed\u00f0ur r\u00e9tt, og \u00feungv\u00e6gara \u00ed \u00feessu tilviki, a\u00f0 \u201esamkv\u00e6mt r\u00f3tgr\u00f3inni, \u00edslenzkri m\u00e1lvenju\u201c og \u00ed \u201edaglegu, m\u00e6ltu m\u00e1li\u201c er n\u00e6r undantekningarlaust tala\u00f0 um <em>tveggja <\/em>og <em>fj\u00f6gurra dyra b\u00edla<\/em>. \u00dea\u00f0 or\u00f0alag var einhaft fr\u00e1 upphafi og \u00ed h\u00e1lfa \u00f6ld, \u00fear til fari\u00f0 var a\u00f0 berjast gegn \u00fev\u00ed me\u00f0 \u201er\u00f6kr\u00e9tt m\u00e1l\u201c a\u00f0 vopni. En eins og h\u00e9r hefur margsinnis veri\u00f0 skrifa\u00f0 um fer \u00fev\u00ed fjarri a\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0 s\u00e9 alltaf \u201er\u00f6kr\u00e9tt\u201c \u2013 e\u00f0a eigi a\u00f0 vera \u00fea\u00f0. \u00dea\u00f0 eru fj\u00f6lm\u00f6rg d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00f3venjulegar e\u00f0a \u201e\u00f3r\u00f6kr\u00e9ttar\u201c myndir or\u00f0a s\u00e9u nota\u00f0ar \u00ed tilteknum f\u00f6stum or\u00f0asamb\u00f6ndum. \u00dea\u00f0 er ekki m\u00e1lvenja neinna a\u00f0 tala um <em>tvennra <\/em>og <em>fernra dyra b\u00edla <\/em>\u2013 \u00fea\u00f0 er \u00fev\u00ed \u00ed raun <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=2148\">rangt m\u00e1l<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lfarsbankanum segir: \u201eOr\u00f0i\u00f0 dyr er fleirt\u00f6luor\u00f0 \u00ed kvenkyni. Einar, tvennar, \u00ferennar, fernar dyr. Tvennra dyra b\u00edll og fernra dyra b\u00edll (ekki \u201etveggja dyra\u201c e\u00f0a \u201efj\u00f6gurra dyra b\u00edll\u201c).\u201c Fr\u00e1 upphafi b\u00edlaaldar \u00e1 \u00cdslandi var \u00fe\u00f3 \u00e6vinlega tala\u00f0 um tveggja dyra og fj\u00f6g(ur)ra dyra b\u00edla. Elsta d\u00e6mi\u00f0 er \u00ed Morgunbla\u00f0inu 1926: \u201eHinn endurb\u00e6tti tveggja dyra \u201eSedan\u201c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5950","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5950"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5952,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5950\/revisions\/5952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}