{"id":5961,"date":"2024-01-11T14:34:37","date_gmt":"2024-01-11T14:34:37","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5961"},"modified":"2024-01-11T14:35:58","modified_gmt":"2024-01-11T14:35:58","slug":"flad-og-slad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/01\/11\/flad-og-slad\/","title":{"rendered":"Fl\u00e1\u00f0 og sl\u00e1\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var n\u00fdlega vitna\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1ttager\u00f0armann \u00e1 K100 sem hef\u00f0i sagt \u201e\u00c9g get sl\u00e1\u00f0 \u00e1 \u00fer\u00e1\u00f0inn\u201c og spurt hvort einhverjum fyndist \u00feetta \u00ed lagi. V\u00e6ntanlega finnst f\u00e6stum \u00fea\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 s\u00f6gnin <em>sl\u00e1 <\/em>beygist sterkt \u2013 er <em>sl\u00e6 <\/em>\u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0, <em>sl\u00f3 <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 og <em>slegi\u00f0 <\/em>\u00ed l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar eins og \u00ed umr\u00e6ddu d\u00e6mi. \u00dea\u00f0 \u00fearf samt ekki a\u00f0 koma \u00e1 \u00f3vart a\u00f0 mynd eins og <em>sl\u00e1\u00f0 <\/em>breg\u00f0i fyrir. S\u00f6gnin <em>sl\u00e1 <\/em>beyg\u00f0ist nefnilega alveg eins og <em>fl\u00e1<\/em> og l\u00f6ng hef\u00f0 er fyrir veikum myndum af \u00feeirri s\u00f6gn \u2013 <em>fl\u00e1i <\/em>\u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0, <em>fl\u00e1\u00f0i <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 og <em>flegi\u00f0 <\/em>\u00ed l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar. \u00dea\u00f0 er samt ekki svo a\u00f0 veika beygingin hafi alveg teki\u00f0 vi\u00f0 af \u00feeirri sterku, heldur t\u00ed\u00f0kast b\u00e1\u00f0ar a\u00f0 einhverju leyti \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li og hafa a\u00f0 hluta til me\u00f0 s\u00e9r verkaskiptingu eins og fram kemur h\u00e9r \u00e1 eftir.<\/p>\n<p>Veikar \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0armyndir sagnarinnar <em>fl\u00e1 <\/em>eru gamlar og <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/118412\">koma fyrir<\/a> \u00feegar \u00e1 17. \u00f6ld enda eru \u00fe\u00e6r yfirleitt vi\u00f0urkenndar \u2013 \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em> <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/66014\">segir<\/a>: \u201eKennimyndir: fl\u00e1, fl\u00e1\u00f0i, flegi\u00f0. Til var sterk \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0arbeyging, fl\u00f3 sem viki\u00f0 hefur fyrir veiku \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0inni fl\u00e1\u00f0i.\u201c Skiptar sko\u00f0anir eru hins vegar um l\u00fdsingarh\u00e1ttinn <em>fl\u00e1\u00f0ur<\/em> sem \u00fe\u00f3 er einnig gamall og kemur \u00a0fyrir \u00ed <a href=\"https:\/\/jonashallgrimsson.is\/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&amp;cntnt01articleid=27&amp;cntnt01detailtemplate=kvaedi_detail&amp;cntnt01returnid=31\">kv\u00e6\u00f0inu<\/a> \u201eKv\u00f6lddrykkjan\u201c eftir J\u00f3nas Hallgr\u00edmsson: \u201eskal \u00fea\u00f0 b\u00e6ndum \/ af baki fl\u00e1\u00f0.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1980 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1528498?iabr=on#page\/n6\/mode\/1up\/\">svara\u00f0i<\/a> G\u00edsli J\u00f3nsson spurningunni \u201eEr r\u00e9tt a\u00f0 segja a\u00f0 refirnir hafi veri\u00f0 <strong>fl\u00e1\u00f0ir<\/strong>?\u201c me\u00f0 \u201eNei, m\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 ekki r\u00e9tt og \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ur fallegt\u201c og J\u00f3n A\u00f0alsteinn J\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1973322?iabr=on#page\/n44\/mode\/1up\/\">segir<\/a> \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2000: \u201e\u00c9g hygg, a\u00f0 enn s\u00e9 almennt tala\u00f0 um, a\u00f0 kindin hafi veri\u00f0 flegin, en ekki fl\u00e1\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/211159\">sk\u00fdringum<\/a> vi\u00f0 beygingu sagnarinnar <em>fl\u00e1<\/em> \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>segir: \u201eS\u00f6gnin hefur tv\u00e6r merkingar: 1. 'spretta e\u00f0a fletta e-u af, t.d. h\u00fa\u00f0 af l\u00edkama; f\u00e9fletta, \u2026': <em>Hann fl\u00e6r d\u00fdri\u00f0<\/em>. \u00cd \u00feessari merkingu er beygingin yfirleitt sterk nema \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0. Sj\u00e1\u00a0<a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/3720\"><em>\u00cdslenska or\u00f0sifjab\u00f3k<\/em><\/a>. 2. 'flaka fr\u00e1, vera fleginn' (o.fl.):\u00a0<em>H\u00e1lsm\u00e1li\u00f0 fl\u00e1ir<\/em>. \u00cd \u00feessari merkingu er beygingin yfirleitt veik. Sj\u00e1 <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/3721\"><em>\u00cdslenska or\u00f0sifjab\u00f3k<\/em><\/a>. \u00cd \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 er beygingin n\u00e1nast alltaf veik \u00ed b\u00e1\u00f0um merkingum: <em>Hann fl\u00e1\u00f0i d\u00fdri\u00f0. H\u00e1lsm\u00e1li\u00f0 fl\u00e1\u00f0i \u00e1\u00f0ur en \u00fea\u00f0 var laga\u00f0.<\/em> \u00cd l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar er <em>fl\u00e1\u00f0ur<\/em> haft um fl\u00e1ningu en <em>fleginn<\/em> haft um fl\u00e1a, t.d. <em>flegi\u00f0 h\u00e1lsm\u00e1l<\/em>. (Sterk beyging, t.d. frams\u00f6guh\u00e1ttur \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0: <em>hann fl\u00e6r<\/em>, \u00fet. <em>hann fl\u00f3<\/em>; veik beyging, t.d. frams\u00f6guh\u00e1ttur \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0: <em>e-\u00f0 fl\u00e1ir<\/em>, \u00fet. <em>e-\u00f0 fl\u00e1\u00f0i<\/em>.)\u201c<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt \u00e1kve\u00f0in verkaskipting s\u00e9 milli veiku og sterku myndanna er vali\u00f0 l\u00edka oft smekksatri\u00f0i: \u201eM\u00e9r finnst r\u00e9tt a\u00f0 halda \u00ed g\u00f6mlu beyginguna af fl\u00e1, eins og h\u00e6gt er. H\u00fan er fallegri, \u00feykir m\u00e9r\u201c <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1565048?iabr=on#page\/n8\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> G\u00edsli J\u00f3nsson \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1982, og \u00ed pistli fr\u00e1 1980 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1528498?iabr=on#page\/n6\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> hann a\u00f0 <em>fl\u00e1\u00f0ir <\/em>v\u00e6ri \u201en\u00e1kv\u00e6mlega eins og sagt v\u00e6ri: Mennirnir voru <strong>sl\u00e1\u00f0ir<\/strong>, ekki slegnir\u201c. \u00deetta er alveg r\u00e9tt og \u00feess vegna hef\u00f0i m\u00e1tt b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>sl\u00e1 <\/em>fylgdi \u00ed kj\u00f6lfar <em>fl\u00e1<\/em> og fengi veika beygingu til hli\u00f0ar vi\u00f0 \u00fe\u00e1 sterku, en engin d\u00e6mi um sl\u00edkt er a\u00f0 finna \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>nema \u00ed <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5164877?iabr=on#page\/n3\/mode\/1up\/\">v\u00edsu<\/a> eftir \u00cdsleif G\u00edslason (1873-1960) \u00fear sem er gantast me\u00f0 sagnbeygingu Guddu nokkurrar: \u201e\u00cd deig \u00e9g n\u00e1\u00f0i og brau\u00f0in b\u00f3k, \/ Bjarni fl\u00e1\u00f0i og skinn af t\u00f3k, \/ litli sn\u00e1\u00f0inn lesti \u00ed b\u00f3k, \/ Loftur sl\u00e1\u00f0i, en Gunna r\u00f3k.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru \u00fe\u00f3 um 100 d\u00e6mi um veikar myndir af <em>sl\u00e1<\/em>, n\u00e6r \u00f6ll af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum. \u00cd h\u00e9ra\u00f0sd\u00f3mi fr\u00e1 2019 segir \u00fe\u00f3: \u201ej\u00e1 \u00e9g sl\u00e1\u00f0i hann \u2026 me\u00f0 hendinni\u201c. \u00cd <em>Kjarnanum <\/em>2018 segir: \u201e\u00deingmenn f\u00e1 181.050 \u00ed pers\u00f3nuuppb\u00f3t sem er orlofs- og desemberuppb\u00f3t sl\u00e1\u00f0 saman \u00ed eina t\u00f6lu.\u201c \u00cd <em>Skessuhorni <\/em>2007 segir: \u201eHann hlaut a\u00f0 hafa sl\u00e1\u00f0 inn vitlaust n\u00famer.\u201c Ef eing\u00f6ngu er liti\u00f0 \u00e1 formi\u00f0 er \u00fea\u00f0 vitanlega r\u00e9tt hj\u00e1 G\u00edsla J\u00f3nssyni a\u00f0 <em>sl\u00e1\u00f0ir <\/em>er \u201en\u00e1kv\u00e6mlega eins\u201c og <em>fl\u00e1\u00f0ir<\/em>. En munurinn er s\u00e1 a\u00f0 af einhverjum \u00e1st\u00e6\u00f0um hefur f\u00f3lk fari\u00f0 a\u00f0 nota veikar myndir af <em>fl\u00e1 <\/em>og gert \u00fea\u00f0 svo lengi a\u00f0 hef\u00f0 er komin \u00e1 \u00fe\u00e6r. Hi\u00f0 sama gildir ekki um <em>sl\u00e1 <\/em>\u2013 engin hef\u00f0 er komin \u00e1 veikar myndir af \u00feeirri s\u00f6gn og \u00feess vegna r\u00e9tt a\u00f0 halda \u00ed sterku beyginguna me\u00f0an kostur er.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var n\u00fdlega vitna\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1ttager\u00f0armann \u00e1 K100 sem hef\u00f0i sagt \u201e\u00c9g get sl\u00e1\u00f0 \u00e1 \u00fer\u00e1\u00f0inn\u201c og spurt hvort einhverjum fyndist \u00feetta \u00ed lagi. V\u00e6ntanlega finnst f\u00e6stum \u00fea\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 s\u00f6gnin sl\u00e1 beygist sterkt \u2013 er sl\u00e6 \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0, sl\u00f3 \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 og slegi\u00f0 \u00ed l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar eins og \u00ed umr\u00e6ddu d\u00e6mi. \u00dea\u00f0 \u00fearf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5961","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5961"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5961\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5964,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5961\/revisions\/5964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}