{"id":5985,"date":"2024-01-19T15:03:23","date_gmt":"2024-01-19T15:03:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5985"},"modified":"2024-01-19T16:03:46","modified_gmt":"2024-01-19T16:03:46","slug":"haett","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/01\/19\/haett\/","title":{"rendered":"H\u00e6tt"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242516989d\/hodd-haett-hja-sig-ridi-hrund-for-seta-fram-bjodanda\">fr\u00e9tt<\/a> \u00e1 <em>V\u00edsi <\/em>\u00ed g\u00e6r undir fyrirs\u00f6gninni \u201eH\u00f6dd h\u00e6tt hj\u00e1 Sigr\u00ed\u00f0i Hrund forsetaframbj\u00f3\u00f0anda\u201c er spurt \u201ehvort \u00feetta h\u00e6tt hennar hafi bori\u00f0 br\u00e1tt a\u00f0\u201c. \u00dearna er or\u00f0i\u00f0 <em>h\u00e6tt <\/em>nota\u00f0 sem nafnor\u00f0 og \u00e9g hef s\u00e9\u00f0 \u00fdmsar athugasemdir vi\u00f0 \u00fea\u00f0, b\u00e6\u00f0i h\u00e9r \u00ed h\u00f3pnum og v\u00ed\u00f0ar. \u00deetta er reyndar ekki \u00ed fyrsta skipti sem <em>h\u00e6tt <\/em>er nota\u00f0 sem nafnor\u00f0 \u2013 sami bla\u00f0ama\u00f0ur skrifa\u00f0i \u00e1 Facebook \u00ed fyrra: \u201eAf hverju er P\u00e1ll Vilhj\u00e1lmsson ekki enn b\u00fainn a\u00f0 skrifa fr\u00e9ttask\u00fdringu um \u00feetta h\u00e6tt \u00de\u00f3ru.\u201c Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um <em>h\u00e6tt <\/em>sem nafnor\u00f0 er \u00fe\u00f3 \u00e1 <em>Bland.is<\/em> 2007 \u00fear sem segir: \u201eH\u00fan er a\u00f0 \u00e6fa sig fyrir hi\u00f0 fullkomna h\u00e6tt.\u201c En hva\u00f0 er um \u00feessa or\u00f0myndun a\u00f0 segja \u2013 er <em>h\u00e6tt <\/em>\u00f3t\u00e6kt or\u00f0 eins og sumum finnst greinilega, e\u00f0a er \u00feetta g\u00f3\u00f0 og gild vi\u00f0b\u00f3t vi\u00f0 or\u00f0afor\u00f0ann?<\/p>\n<p>Auglj\u00f3slega er <em>h\u00e6tt <\/em>mynda\u00f0 af s\u00f6gninni <em>h\u00e6tta <\/em>me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sleppa nafnh\u00e1ttarendingunni <em>-a<\/em>. Sl\u00edk or\u00f0myndun er fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 vera einsd\u00e6mi. \u00deannig er nafnor\u00f0i\u00f0 <em>hr\u00f3s <\/em><a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/7270\">leitt af<\/a> s\u00f6gninni <em>hr\u00f3sa<\/em>, nafnor\u00f0i\u00f0 <em>v\u00e6l<\/em> <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/22940\">leitt af<\/a> s\u00f6gninni <em>v\u00e6la<\/em>, nafnor\u00f0i\u00f0 <em>brun<\/em> <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/1807\">leitt af<\/a> s\u00f6gninni <em>bruna<\/em>, o.s.frv. \u00deessi or\u00f0myndun er frj\u00f3 \u00ed m\u00e1linu \u2013 \u00ed handboltal\u00fdsingu fyrir tveimur \u00e1rum <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/01\/19\/stjak-yt-og-hrind\/\">l\u00fdsti<\/a> Einar \u00d6rn J\u00f3nsson a\u00f0f\u00f6rum leikmanns \u00feannig a\u00f0 \u00fe\u00e6r v\u00e6ru \u201estjak meira en \u00fdt og alls ekki hrind\u201c \u2013 og f\u00e9kk hr\u00f3s fyrir myndr\u00e6nt og au\u00f0ugt or\u00f0aval. Or\u00f0in <em>stjak<\/em>, <em>\u00fdt <\/em>og <em>hrind<\/em> eru auglj\u00f3slega myndu\u00f0 af s\u00f6gnunum <em>stjaka<\/em>, <em>\u00fdta <\/em>og <em>hrinda<\/em> \u2013 <em>stjak<\/em> <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/251748\/merkja\/stjak\">kemur m.a. fyrir<\/a> \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924, d\u00e6mi er fr\u00e1 upphafi 20. aldar um <em>\u00fdt<\/em>, en <em>hrind <\/em>vir\u00f0ist vera n\u00fdsm\u00ed\u00f0i Einars Arnar.<\/p>\n<p>\u00c9g hef s\u00e9\u00f0 spurt a\u00f0 \u00fev\u00ed hvort ekki v\u00e6ri \u00fe\u00e1 e\u00f0lilegt a\u00f0 tala um *<em>byrj<\/em>, af s\u00f6gninni <em>byrja<\/em>, \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 <em>h\u00e6tt <\/em>af <em>h\u00e6tta<\/em>. En \u00e1 \u00feessu tvennu er grundvallarmunur. \u00cd fyrsta lagi myndi sl\u00edk or\u00f0myndun brj\u00f3ta hlj\u00f3\u00f0skipunarreglur m\u00e1lsins \u2013 samhlj\u00f3\u00f0aklasinn <em>-rj <\/em>st\u00e6\u00f0i \u00fe\u00e1 \u00ed enda or\u00f0s en engin \u00edslensk or\u00f0 enda \u00e1 \u00feann h\u00e1tt. \u00cd \u00f6\u00f0ru lagi h\u00f6fum vi\u00f0 \u00feegar nafnor\u00f0i\u00f0 <em>byrjun<\/em>, mynda\u00f0 me\u00f0 vi\u00f0skeyti af s\u00f6gninni <em>byrja<\/em>, og \u00fev\u00ed engin \u00fe\u00f6rf fyrir anna\u00f0 or\u00f0. Aftur \u00e1 m\u00f3ti er ekki til neitt verkna\u00f0arnafnor\u00f0 af s\u00f6gninni <em>h\u00e6tta<\/em>. N\u00fa m\u00e1 au\u00f0vita\u00f0 velta \u00fev\u00ed fyrir s\u00e9r hver \u00fe\u00f6rfin s\u00e9 fyrir sl\u00edkt or\u00f0. \u00cd sumum tilvikum, eins og \u00ed fr\u00e9ttinni sem h\u00e9r er til umr\u00e6\u00f0u, hef\u00f0i t.d. veri\u00f0 h\u00e6gt a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>starfslok<\/em>, en \u00fea\u00f0 \u00e1 ekki \u00e1vallt vi\u00f0 \u2013 t.d. ekki ef m\u00e1li\u00f0 sn\u00fdst um a\u00f0 f\u00f3lk s\u00e9 a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 reykja e\u00f0a drekka.<\/p>\n<p>Vissulega er ekki nau\u00f0synlegt a\u00f0 til hverrar sagnar sem felur \u00ed s\u00e9r verkna\u00f0 e\u00f0a ath\u00f6fn svari verkna\u00f0arnafnor\u00f0 \u2013 oft er h\u00e6gt a\u00f0 haga m\u00e1li s\u00ednu \u00e1 annan h\u00e1tt. \u00cd \u00e1\u00f0urnefndri fr\u00e9tt hef\u00f0i t.d. veri\u00f0 h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>hvort \u00fea\u00f0 a\u00f0 h\u00fan l\u00e9t af st\u00f6rfum hafi bori\u00f0 br\u00e1tt a\u00f0<\/em>. \u00deetta getur stundum fari\u00f0 betur en oft f\u00e6st samt styttra og hnitmi\u00f0a\u00f0ra m\u00e1l me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota nafnor\u00f0 \u2013 ekki s\u00edst ef \u00feau eru lipur eins og <em>h\u00e6tt<\/em>. Fyrir utan a\u00f0 vera mynda\u00f0 \u00e1 e\u00f0lilegan h\u00e1tt fellur \u00fea\u00f0 a\u00f0 hlj\u00f3\u00f0skipunarreglum \u2013 \u00fe\u00f3tt flest or\u00f0 sem enda \u00e1 <em>-\u00e6tt<\/em> s\u00e9u reyndar kvenkynsor\u00f0 <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o88376\">er til<\/a> \u00ed eldra m\u00e1li hvorugkynsor\u00f0i\u00f0 <em>v\u00e6tt<\/em>. M\u00e9r finnst sem sagt ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 taka upp hvorugkynsor\u00f0i\u00f0 <em>h\u00e6tt <\/em>\u00ed merkingunni '\u00fea\u00f0 a\u00f0 h\u00e6tta' ef f\u00f3lki s\u00fdnist svo, en au\u00f0vita\u00f0 \u00fearf a\u00f0 venjast \u00fev\u00ed eins og \u00f6\u00f0rum n\u00fdjum or\u00f0um.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 V\u00edsi \u00ed g\u00e6r undir fyrirs\u00f6gninni \u201eH\u00f6dd h\u00e6tt hj\u00e1 Sigr\u00ed\u00f0i Hrund forsetaframbj\u00f3\u00f0anda\u201c er spurt \u201ehvort \u00feetta h\u00e6tt hennar hafi bori\u00f0 br\u00e1tt a\u00f0\u201c. \u00dearna er or\u00f0i\u00f0 h\u00e6tt nota\u00f0 sem nafnor\u00f0 og \u00e9g hef s\u00e9\u00f0 \u00fdmsar athugasemdir vi\u00f0 \u00fea\u00f0, b\u00e6\u00f0i h\u00e9r \u00ed h\u00f3pnum og v\u00ed\u00f0ar. \u00deetta er reyndar ekki \u00ed fyrsta skipti sem h\u00e6tt er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5985","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5985"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5987,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5985\/revisions\/5987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}