{"id":5996,"date":"2024-01-29T14:03:16","date_gmt":"2024-01-29T14:03:16","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=5996"},"modified":"2024-01-29T14:14:15","modified_gmt":"2024-01-29T14:14:15","slug":"slagord-eda-vigord","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/01\/29\/slagord-eda-vigord\/","title":{"rendered":"Slagor\u00f0 e\u00f0a v\u00edgor\u00f0?"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var breytt or\u00f0alag \u00ed augl\u00fdsingum um drykkinn Kristal h\u00e9r til umr\u00e6\u00f0u. \u00cd fr\u00e9ttum um \u00feetta var alltaf nota\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>slagor\u00f0<\/em> \u2013 \u201e<a href=\"https:\/\/vb.is\/frettir\/olgerdin-breytir-slagordi-kristals\/\">\u00d6lger\u00f0in breytir slagor\u00f0i Kristals<\/a>\u201c \u00ed <em>Vi\u00f0skiptabla\u00f0inu<\/em> og \u201e<a href=\"https:\/\/vb.is\/frettir\/olgerdin-breytir-slagordi-kristals\/\">\u00d6lger\u00f0in breytir slagor\u00f0inu fyrir Kristal<\/a>\u201c \u00ed <em>V\u00edsi<\/em>. En <em>slagor\u00f0 <\/em>hefur ekki alltaf \u00fe\u00f3tt g\u00f3\u00f0 \u00edslenska. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1989 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1706810?iabr=on#page\/n7\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> J\u00f3n A\u00f0alsteinn J\u00f3nsson: \u201eM\u00f6rgum hefur veri\u00f0 heldur \u00ed n\u00f6p vi\u00f0 \u00feetta or\u00f0, sem hefur smeygt s\u00e9r \u00f3breytt inn \u00ed m\u00e1l okkar \u00far d\u00f6nsku, en \u00feanga\u00f0 komi\u00f0 \u00far \u00fe\u00fdzku, Schlagwort.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1959 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/2786345?iabr=on#page\/n3\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> \u00c1rni B\u00f6\u00f0varsson: \u201eHins vegar er slagor\u00f0 nota\u00f0 \u00ed heldur l\u00e9legu m\u00e1li um \u00fea\u00f0 sem annars er venjulega nefnt kj\u00f6ror\u00f0 e\u00f0a ef til vill heldur v\u00edgor\u00f0 (\u00fea\u00f0 or\u00f0 sem menn berjast undir).\u201c En er alltaf h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>v\u00edgor\u00f0<\/em> \u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>slagor\u00f0<\/em>?<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er <em>slagor\u00f0 <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/37570\">sk\u00fdrt<\/a> 'setning e\u00f0a nokkur or\u00f0 sem tj\u00e1 kr\u00f6fu e\u00f0a markmi\u00f0, einkunnaror\u00f0'. Elstu d\u00e6mi um \u00fe\u00e1 merkingu or\u00f0sins \u00ed \u00edslensku eru fr\u00e1 s\u00ed\u00f0asta hluta 19. aldar. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1895 segir t.d.: \u201ehann [\u2026] ber fyrir sig \u00fdmisleg al\u00feekkt \u201eslagor\u00f0\u201c, svo sem a\u00f0 r\u00f6ksemdir m\u00ednar s\u00e9u \u201ehandh\u00e6gar en l\u00e9ttv\u00e6gar\u201c. Eins og J\u00f3n A\u00f0alsteinn <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1706810?iabr=on#page\/n7\/mode\/1up\/\">bendir \u00e1<\/a> voru framan af stundum nota\u00f0ar g\u00e6salappir \u201evafalaust sem afs\u00f6kun fyrir notkun or\u00f0sins\u201c. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1900 er anna\u00f0 or\u00f0 nota\u00f0 til sk\u00fdringar: \u201e\u00fe\u00f3tt menn litu \u00fe\u00e1 mest \u00e1 \u00feetta \u00bbslagor\u00f0\u00ab e\u00f0a einkunnaror\u00f0: \u00bb\u00f6fluga peningastofnun \u00ed landinu\u00ab\u201c. Notkun or\u00f0sins <em>slagor\u00f0 <\/em>j\u00f3kst t\u00f6luvert \u00e1 fyrsta fj\u00f3r\u00f0ungi tuttugustu aldar en \u00fdmsum \u00fe\u00f3tti \u00fea\u00f0 ekki n\u00f3gu g\u00f3\u00f0 \u00edslenska og vildu finna betra or\u00f0.<\/p>\n<p>\u00cd b\u00f3kinni <em>Al\u00fej\u00f3\u00f0am\u00e1l og m\u00e1lleysur <\/em>segir \u00de\u00f3rbergur \u00de\u00f3r\u00f0arson a\u00f0 Hallbj\u00f6rn Halld\u00f3rsson prentari hafi b\u00fai\u00f0 til \u201eor\u00f0i\u00f0 <em>v\u00edgor\u00f0 <\/em>fyrir h\u00e1lfdanska or\u00f0i\u00f0 <em>slagor\u00f0<\/em>\u201c. J\u00f3n A\u00f0alsteinn segir: \u201eHefur hann \u00fear haft \u00ed huga so. a\u00f0 vega \u00ed merkingunni a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast \u00e1 e-n me\u00f0 or\u00f0um.\u201c Elsta d\u00e6mi um <em>v\u00edgor\u00f0<\/em> er \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1923: \u201e\u00cd kaupl\u00e6kkunarhamf\u00f6rum atvinnurekenda um \u00feessar mundir er \u00fea\u00f0 haft a\u00f0 v\u00edgor\u00f0i, a\u00f0 d\u00fdrt\u00ed\u00f0in ver\u00f0i a\u00f0 minka.\u201c \u00cd byrjun var <em>v\u00edgor\u00f0 <\/em>stundum haft innan g\u00e6salappa en komst \u00fe\u00f3 flj\u00f3tt \u00ed mikla notkun. \u00der\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 var <em>slagor\u00f0 <\/em>alla t\u00ed\u00f0 meira nota\u00f0 og \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hefur dregi\u00f0 sundur me\u00f0 or\u00f0unum \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er h\u00e1lft fimmt\u00e1nda \u00fe\u00fasund d\u00e6mna um <em>slagor\u00f0<\/em> en a\u00f0eins r\u00fam 500 d\u00e6mi um <em>v\u00edgor\u00f0 <\/em>sem vir\u00f0ist \u00fev\u00ed \u00e1 \u00fatlei\u00f0.<\/p>\n<p>\u201e\u00ddmsum finnst \u00feetta or\u00f0 ekki henta alls sta\u00f0ar\u201c <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1706810?iabr=on#page\/n7\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> J\u00f3n A\u00f0alsteinn um <em>v\u00edgor\u00f0<\/em>, og m\u00e1 \u00fea\u00f0 til sanns vegar f\u00e6ra \u2013 \u00fea\u00f0 getur \u00e1tt vi\u00f0 t.d. \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1labar\u00e1ttu en <em>slagor\u00f0 <\/em>hefur miklu v\u00ed\u00f0t\u00e6kari merkingu og er t.d. miki\u00f0 nota\u00f0 \u00ed hvers kyns augl\u00fdsingum eins og nefnt var \u00ed upphafi. J\u00f3n A\u00f0alsteinn heldur \u00e1fram: \u201een \u00fe\u00e1 m\u00e1 nota \u00ed sta\u00f0inn or\u00f0 eins og <em>einkunnaror\u00f0 <\/em>e\u00f0a <em>kj\u00f6ror\u00f0<\/em>, svo sem gert er \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum\u201c. Vissulega er \u00fea\u00f0 oft h\u00e6gt, en <em>slagor\u00f0<\/em> hefur l\u00f6ngu unni\u00f0 s\u00e9r hef\u00f0 og er fullgilt \u00edslenskt or\u00f0 \u00fer\u00e1tt fyrir erlendan uppruna sinn. \u00cd fyrri \u00fatg\u00e1fum <em>\u00cdslenskrar or\u00f0ab\u00f3kar <\/em>er \u00fea\u00f0 merkt me\u00f0 ? sem t\u00e1knar \u201evont m\u00e1l, or\u00f0 e\u00f0a merking sem for\u00f0ast ber \u00ed \u00edslensku\u201c en \u00ed \u00feri\u00f0ju \u00fatg\u00e1fu b\u00f3karinnar er \u00fea\u00f0 gefi\u00f0 athugasemdalaust, sem og \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var breytt or\u00f0alag \u00ed augl\u00fdsingum um drykkinn Kristal h\u00e9r til umr\u00e6\u00f0u. \u00cd fr\u00e9ttum um \u00feetta var alltaf nota\u00f0 or\u00f0i\u00f0 slagor\u00f0 \u2013 \u201e\u00d6lger\u00f0in breytir slagor\u00f0i Kristals\u201c \u00ed Vi\u00f0skiptabla\u00f0inu og \u201e\u00d6lger\u00f0in breytir slagor\u00f0inu fyrir Kristal\u201c \u00ed V\u00edsi. En slagor\u00f0 hefur ekki alltaf \u00fe\u00f3tt g\u00f3\u00f0 \u00edslenska. \u00cd Morgunbla\u00f0inu 1989 sag\u00f0i J\u00f3n A\u00f0alsteinn J\u00f3nsson: \u201eM\u00f6rgum hefur veri\u00f0 heldur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-5996","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5996"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5998,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5996\/revisions\/5998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}